Elementy mitologii i literatury antyku w utworach polskich romantyków

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 4.06.2024 o 13:44

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 4.06.2024 o 13:21

Romantyzm, jako przełomowa epoka w historii literatury, wpłynął na twórczość wielu wybitnych pisarzy i poetów w Polsce i Europie. Okres ten, przeciwstawiający się sztywnym kanonom klasycyzmu, wprowadził nowe wartości, takie jak indywidualizm, uczuciowość i bunt przeciwko zastałemu porządkowi. Romantycy tworzyli własne mity i inspirowali się kulturą ludową, jednak nie rezygnowali całkowicie z nawiązań do starożytności. Mitologia i literatura antyczna, choć nie stanowiły głównego źródła inspiracji, pozostawały w kręgu ich zainteresowań. Właśnie te elementy można odnaleźć w niektórych dziełach polskich romantyków.

Jednym z najważniejszych utworów Adama Mickiewicza, gdzie można dostrzec nawiązania do antyku, jest "Oda do młodości". Mickiewicz, wielki polski poeta, przedstawia w tym dziele silny patriotyzm i pragnienie wolności, co różni się od często introspektywnego romantyzmu europejskiego. "Oda do młodości" odwołuje się m.in. do mitu o Herkulesie – herosie znanym z nadludzkiej siły i odwagi. Herkules, który pokonywał nieprzeciwne przeszkody, symbolizuje młodzieńczą energię oraz dążenie do celu pomimo trudności. Mickiewicz wykorzystuje formę ody, korzeniami sięgającą starożytnej Grecji, by podkreślić wzniosłość swojej wizji i nadać jej ponadczasowy charakter. Mitologia w tym kontekście służy autorowi do nadania wyższej rangi teraźniejszości i motywacji do działania młodemu pokoleniu.

Innym utworem Mickiewicza, w którym widoczne są elementy mitologiczne, jest "Konrad Wallenrod". W tym utworze pojęcie Prometeizmu, tj. nawiązanie do mitu o Prometeuszu, odgrywa kluczową rolę. Prometeusz, który ukradł ogień bogom, by umożliwić rozwój ludzkości, stał się symbolem buntu i poświęcenia dla dobra innych. Podobnie Konrad Wallenrod poświęca swoje osobiste szczęście w imię walki o wolność narodu, spiskując przeciwko zakonowi krzyżackiemu. Kontekst historyczny, tj. beznadziejna sytuacja Polski pod zaborami, daje jeszcze bardziej dramatyczny wymiar temu poświęceniu, a nawiązania do antyku wzmacniają znaczenie utworu.

Silne nawiązania do prometeizmu można także dostrzec w "Dziadach" cz. III, szczególnie w "Wielkiej Improwizacji". Gustaw-Konrad, bohater utworu, buntuje się przeciwko Bogu, wyrażając niemal bluźniercze zarzuty dotyczące niesprawiedliwości losu. Pragnie on "rządu dusz", co odzwierciedla jego dążenie do etycznego postępowania i wprowadzenia zmian dla dobra narodowego. Motywy te mają swoje korzenie w starożytnym micie o Prometeuszu i wskazują na uniwersalne pragnienie wolności i sprawiedliwości, które przekracza granice epok.

Juliusz Słowacki również czerpał z mitologii antycznej. W "Kordianie" można dostrzec pewną krytykę prometeizmu. Kordian, który pragnie zbawić naród, okazuje się słabą jednostką, niezdolną do podjęcia działania. Ta słabość kontrastuje z prometeicznym buntem Konrada Wallenroda i wskazuje na potrzebę aktywności za wszelką cenę. Natomiast w "Grobie Agamemnona" Słowacki odnosi się bezpośrednio do antyku, wyrażając żal poety niezrozumianego przez współczesnych. Odniesienie do Sparty po klęsce pod Cheroneą oraz symbolika patriotyczna, porównująca sytuację Polski ze Spartą, wskazują na konieczność aktywnej walki o niepodległość. Słowacki krytykuje marazm i konserwatyzm szlachty, co przyczyniało się do utraty niepodległości.

Cyprian Kamil Norwid w poemacie "Fortepian Szopena" mityzuje postać Fryderyka Szopena, porównując go do Orfeusza i Pigmaliona. Orfeusz, znany z mitologii greckiej muzyk, który potrafił poruszyć serca bogów i ludzi swoją grą na lirze, symbolizuje niezwykły talent i duchową moc muzyki Szopena. Pigmalion, rzeźbiarz zakochany w własnym dziele, symbolizuje artystyczną doskonałość i twórczą pasję. Norwid ukazuje uniwersalizm twórczości Szopena, która łączy prostotę z wyszukanymi formami, porównując jej harmonię do rzeźb Fidiasza i tragedii Ajschylosa.

Na koniec warto wspomnieć o "Panu Tadeuszu" Adama Mickiewicza, gdzie motyw Arkadii, świata idealnej idylli, nawiązuje do starożytnych mitów o rajskiej krainie. Świat przedstawiony w epopei, pełen opisu przyrody, obyczajów i życia codziennego, staje się ostoją polskości i tradycji. Przemiana poważnego utworu w piękną baśń, pełną cudowności, nadaje "Panu Tadeuszowi" wyjątkowy charakter, łącząc teraźniejszość z mityczna przeszłością.

Podsumowując, choć antyk nie był główną inspiracją dla polskich romantyków, to nawiązywanie do mitologii i literatury antycznej było istotnym elementem ich twórczości. Mitologia i literatura starożytna pomogły romantykom znaleźć analogie pomiędzy współczesnością a przeszłością, wzmacniając przesłanie ich dzieł. Motywy antyczne w literaturze nie straciły na aktualności, co widać także w twórczości współczesnych autorów, jak np. Zbigniew Herbert. Literatura antyczna stanowi niewyczerpane źródło inspiracji, ukazując uniwersalne wartości i dylematy ludzkiego bytu, które wciąż są aktualne w każdej epoce.