"Syzyfowe prace” Stefana Żeromskiego: Zygier recytuje wiersz Adama Mickiewicza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 12.02.2024 o 15:31

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 11.02.2024 o 15:01

W "Syzyfowych pracach" Stefana Żeromskiego, powieści ukazującej dziedzictwo polskiej walki o niepodległość i narodową tożsamość, jedną z najbardziej pamiętnych scen jest recytacja wiersza Adama Mickiewicza przez Bernarda Zygiera. Ten moment literacki jest nie tylko symbolem patriotyzmu, ale także otwartej konfrontacji z systemem edukacyjnym, który pod zaborami starał się wymazać z pamięci młodych Polaków ich historyczne i kulturowe korzenie.

Postać Bernarda Zygiera wprowadzona jest jako nowy uczeń, którego nonkonformistyczna postawa od początku budzi zainteresowanie i niepokój zarówno wśród nauczycieli, jak i uczniów gimnazjum w Klerykowie. Zygier jest symbolem oporu intelektualnego, młodzieńczego buntu i narodowej tożsamości, co sprawia, że staje się kluczową postacią w narracji powieści.

Fabuła ukazuje Zygiera jako ucznia wydalonego z warszawskiego gimnazjum, co już na wstępie rzuca cień podejrzenia na jego postać. Jego tornister jest inwigilowany, a szkoła, zanurzona w atmosferze represji, przyjmuje go z nieufnością. Zygier nie ma prawa uczestniczyć w lekcjach języka polskiego, co dodatkowo podkreśla jego wyjątkową pozycję.

Konflikt zaczyna się rozwijać od momentu wejścia profesora Sztettera, który ze swoją postawą paternalistycznego opiekuna porządku, rozpoczyna lekcję od pytania o wiedzę z zakresu literatury. Starcie Zygiera z profesorem nabiera tempa, gdy uczeń demonstruje swój patriotyzm i znajomość twórczości Mickiewicza, co jest śmiałym wyzwaniem wobec zatartej i ocenzurowanej dydaktyki, jaką stosuje gimnazjum.

Moment recytacji wiersza Mickiewicza przez Zygiera jest eksplozją młodzieńczej odwagi i manifestem pokoleniowym. Zaskoczenie profesora próbą uciszenia ucznia tylko dodaje siły dramatyzmowi tego wydarzenia. Uczniowie, jako świadkowie tego aktu, stają się metaforą ogólnonarodowej świadomości. Postać Fileckiego, który zapewnia Zygierowi bezpieczeństwo, pokazuje solidarność i gotowość do wspierania się wzajemnie w obronie polskości.

Marcin Borowicz, główny bohater powieści, przeżywa w tym momencie wyrwę emocjonalną, wywołaną wspomnieniami o straconym ojcu - bohaterze Powstania Styczniowego. Dla niego recytacja wiersza jest nie tylko momentem historycznego odniesienia, ale również osobistym przeżyciem, które łączą go ze stratą i marzeniami pokoleń Polaków.

Recytacja Mickiewicza ma wymiar nie tylko emocjonalny – staje się wyrażeniem narodowego oporu i poetyckim oskarżeniem. Wiersz, będący narzędziem walki przeciwko zaborcy, przekazuje istotę polskiej walki o niepodległość, co w kontekście edukacyjnym zaborów nabiera jeszcze głębszego znaczenia.

Reakcje nauczyciela, który początkowo przepełniony jest strachem, a następnie ulega wzruszeniu, są odzwierciedleniem zmiany, jaką przynosi konfrontacja z prawdą zawartą w poezji. To chwila, w której Sztetter zaczyna pojmować, że mimo swoich dążeń do zaszczepienia rusyfikacyjnych wartości, stoi wobec uczniów, którzy mają w sercu nieśmiertelną miłość do Ojczyzny.

"Syzyfowe prace" w szerokim kontekście historyczno-kulturowym ukazują Polskę pod zaborami, borykającą się z próbami usunięcia z życia publicznego polskiej literatury narodowej oraz z niemożnością kultywowania narodowej świadomości. Dzieła Mickiewicza i innych polskich twórców stają się tajemnym kodeksem, którego znajomość utwierdza jednostki w ich tożsamości narodowej.

Podsumowując, scena recytacji wiersza Mickiewicza przez Zygiera ma nie tylko mocne znaczenie symbolizujące w kontekście powieści, ale także głęboko dotyka odbiorcy, ukazując znaczenie literatury w kształtowaniu świadomości narodowej. Jako młodzi Polacy, uczniowie tego gimnazjum i bohaterowie "Syzyfowych prac", pokazują, że edukacja, nawet prowadzona pod butem zaborcy, może stać się obszarem batalii o narodowy duch.