Jak ludzie postrzegają śmierć w dzisiejszych czasach

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 23.08.2024 o 7:36

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 23.08.2024 o 7:05

Współcześnie ludzie postrzegają śmierć na wiele różnych sposobów, co wynika z rozwoju technologii, nauki, zmian kulturowych oraz wpływów religijnych i filozoficznych. W trakcie analizy tego zagadnienia przekonamy się, jakie podejścia do śmierci dominują obecnie, jak różnorodne są postawy wobec niej oraz jak kulturowe i religijne przekonania kształtują te postawy.

Każde podejście do tego tematu, od obojętności, przez lęk, aż po próby kontaktu ze zmarłymi, wpływa na sposób, w jaki ludzie radzą sobie z rzeczywistością nieuchronnej śmierci. Powodem tej różnorodności spojrzeń są także różne rodzaje śmierci, takie jak nagła śmierć czy śmierć w samotności, które wywołują specyficzne emocjonalne i społeczne konsekwencje.

Współczesne postrzeganie śmierci wyraźnie wpłynęło na kulturę, nawet od dzieciństwa po dorosłość. W książkach i filmach przeznaczonych dla dzieci, takich jak „Król Lew” autorstwa Disney’a, przedstawienie śmierci króla Mufasy wprowadzają młodszych widzów do tematu straty i żałoby. W przeciwieństwie do brutalnych realiów śmierci pokazanej w literaturze dla dorosłych, jak w „Wojnie światów” H.G. Wellsa, w której śmierć jest wszechobecna i nigdy nieodwołalna.

Różne postawy wobec śmierci obejmują obojętność, którą mogą przejawiać osoby młode, zdrowe lub te, które nie doświadczyły utraty bliskich. Umiarkowana obojętność może wynikać z poczucia nieśmiertelności, tzw. „młodzieńczej beztroski” oraz braku empirycznych doświadczeń związanego z przemijaniem. Z drugiej strony, doświadczenie śmierci bliskiej osoby, jak przedstawiono w „Oskar i Pani Róża” autorstwa Érica-Emmanuela Schmitta, gdzie tytułowy bohater, mimo młodego wieku, staje w obliczu swojej śmiertelnej choroby, zmieniają jego postrzeganie śmierci i życia.

Lęk przed śmiercią, który jest powszechnym uczuciem, związany jest ze strachem przed nieznanym, bólem oraz utratą bliskich. W „Czarodziejskiej górze” Thomasa Manna główny bohater, Hans Castorp, spędza lata w sanatorium dla gruźlików, gdzie nieustannie spotyka się ze śmiercią i jej lękiem. Lęk ten jest również przedstawiony w „Zbrodni i karze” Dostojewskiego, gdzie bohater zmaga się z własną winą i lękiem przed konsekwencjami swoich czynów, w tym także śmierci.

Próby kontaktu ze zmarłymi, takie jak seanse spirytystyczne czy używanie tabliczki Ouija, są znakiem nadziei na życie po śmierci. Przykładem tego są „Dom derwiszów: Stację miłość” autorstwa Zaka Miller, gdzie bohaterowie starają się skontaktować ze zmarłymi, aby upewnić się w swoich przekonaniach o istnieniu „tamtego świata”. Podobne motywy można znaleźć w literaturze, jak choćby w „Drakuli” Brama Stokera, gdzie postacie zmagają się z ożywionymi zmarłymi, by zmierzyć się z zagadką śmierci i nieśmiertelności.

Różne rodzaje śmierci mają różne skutki i konsekwencje. Nagła śmierć, która potrafi zaskoczyć, pozostawia bliskich w szoku i żałobie, jak widzimy w „Serce ciemności” Josepha Conrada, gdzie niespodziewana śmierć Kurtza wstrząsa Marlowem. W przeciwieństwie do planowanej czy przewlekłej śmierci, nagła utrata często motywuje do spisania testamentu jako środka zabezpieczającego, co ilustruje „Kopciuszek” braci Grimm, gdzie matka tytułowej bohaterki blisko przed śmiercią przekazuje jej ważne rady i błogosławieństwo.

Śmierć w samotności natomiast niesie za sobą specyficzne emocjonalne i społeczne skutki. Problematyka ta została poruszona w „Samotni” Marcina Wolskiego, gdzie postaci umierają w izolacji, bez wsparcia bliskich, co wzbudza głębokie refleksje nad kondycją człowieka we współczesnym świecie. Hospicja i domy opieki są miejscami, gdzie ta forma śmierci jest szczególnie widoczna, co prowadzi do rozważań nad starością i samotnością.

W kontekście kulturowym i religijnym, śmierć postrzegana jest różnorodnie. W hinduizmie wiara w reinkarnację powoduje, że śmierć nie jest końcem, ale przejściem do nowego wcielenia, co wpływa na sposób, w jaki wyznawcy podchodzą do tematu śmierci i umierania. W spirytyzmie dzikich plemion duchy zmarłych są obecne w codziennym życiu, co dodaje wspólnotom plemiennym wymiaru duchowego i równocześnie nakłada na nich obowiązki związane z poszanowaniem przodków.

Z kolei ateizm, negując istnienie życia po śmierci, traktuje ją jako koniec wszystkiego, prowadząc do refleksji nad wartością życia oraz koniecznością wykorzystania go w pełni. Podejście to przedstawia Albert Camus w „Dżuma”, gdzie opisuje walkę mieszkańców Oranu z epidemią, symbolizującą życie pełne cierpienia, które zmierza ku nieuchronnemu końcowi.

W chrześcijaństwie, dusza trafiająca do nieba, piekła lub czyśćca ukazuje wiarę w życie po śmierci, co wpływa na sposób, w jaki wyznawcy przeżywają żałobę oraz przygotowują się do śmierci. Jak pokazuje w „Boskiej komedii” Dante Alighieri, przedstawienie wędrówki przez piekło, czyściec i niebo ma głębokie znaczenie duchowe i moralne.

Animizm, który postrzega duchy jako obecne w naturze - w zwierzętach, roślinach czy żywiołach, kształtuje codzienne życie społeczności, które pielęgnują relacje z duchami i naturą. Przykłady tego można znaleźć w „Zielonym dzyndzlu” Radka Raka, gdzie duchy natury są nierozerwalnie związane z życiem bohaterów.

Psychologiczne aspekty śmierci obejmują radzenie sobie z żałobą, co jest złożonym procesem, który różnie przebiega dla różnych osób. Człowiek, przeżywając żałobę, przechodzi przez różne etapy, od zaprzeczania, przez gniew, targowanie się, depresję, aż po akceptację - każdy z tych etapów jest istotny dla emocjonalnego uzdrowienia. Przykłady tego procesu znajdujemy w „Małym książę” Antoine’a de Saint-Exupéry, gdzie bohater dorasta, przeżywając utratę bliskiej róży.

Paradoks śmierci polega na tym, że mimo jej powszechności jest ona trudnym doświadczeniem, o czym świadczą powszechnie znane przysłowia, takie jak „Żyjemy po to, aby umrzeć”. Śmierć samobójcza, będąca najbardziej ekstremalną formą śmierci, ma specyficzne przyczyny, w tym problemy materialne, załamanie nerwowe czy osobiste tragedie. Rzeczywistość ta została przedstawiona w „Samotności długodystansowca” Alana Sillitoe’a, gdzie bohater zmaga się z własnymi demonami.

Chcąc poznać datę własnej śmierci, człowiek często kieruje się motywacją związaną z uporządkowaniem swojego życia. Filozofia „żyj, jakby to był ostatni dzień” i „carpe diem” zachęca do pełnego korzystania z życia, co również prowadzi do odmiennego postrzegania śmierci.

Podsumowując, istnieje wiele różnych podejść do śmierci, które są uwarunkowane kulturowo, religijnie i psychologicznie. Akceptacja śmierci jako nieodłącznej części życia jest kluczowa, wpływa na nasze relacje i ogólną jakość życia, zachęcając nas do życzliwego traktowania innych oraz pełnego korzystania z każdego dnia.