Praca analizuje trzy formy dewiacji społecznej: przestępczość, alkoholizm i korupcję, w oparciu o różne teorie socjologiczne. Teorie napięć Mertona, etykietowania Beckera i różnicowego przestawienia Sutherlanda są użyteczne w wyjaśnianiu tych zjawisk. ?
Dewiacje społeczne są stanem, w którym jednostka postępuje w sposób niezgodny z powszechnie akceptowanymi normami i wartościami społecznymi. W literaturze socjologicznej można znaleźć wiele teorii, które próbują wyjaśnić przyczyny i mechanizmy powstawania takich zachowań. W tym wypracowaniu zostaną zaprezentowane trzy przykłady dewiacyjnych zachowań: przestępczość, alkoholizm i korupcja. Następnie zostaną one ocenione w świetle kilku teorii socjologicznych, takich jak teoria napięć Roberta K. Mertona, teoria etykietowania Howarda S. Beckera i teoria różnicowego przestawienia Edwina Sutherlanda.
Przestępczość
Przestępczość jest jednym z najbardziej powszechnie rozpoznawanych przykładów zachowań dewiacyjnych. Przestępstwa, takie jak morderstwo, kradzież czy napaść, są obecne w każdej kulturze i społeczeństwie. Zjawisko to można wyjaśniać za pomocą różnych teorii socjologicznych, z których jedną jest teoria napięć Mertona.
Teoria Napięć Mertona
Według tej teorii, dewiacja powstaje, gdy istnieje rozbieżność między kulturowo akceptowanymi celami a społecznie usankcjonowanymi środkami do ich osiągnięcia. Na przykład w Stanach Zjednoczonych celem takim może być finansowy sukces, lecz dostęp do legalnych środków, takich jak edukacja i zatrudnienie, jest niejednorodnie rozłożony. Ludzie, którzy nie mają dostępu do legitymizowanych środków, mogą sięgnąć po nielegalne, co prowadzi do przestępczości.
Teoria Etykietowania Beckera
Kolejną użyteczną teorią w kontekście przestępczości jest teoria etykietowania Howarda S. Beckera. Jego teoria sugeruje, że przestępczość może być wynikiem przypisywania jednostce etykiety „przestępcy”. Gdy jednostka zostaje nazwana przestępcą, zaczyna się identyfikować z tą rolą i społecznie ją odgrywać, co dalej umacnia jej dewiacyjne zachowania. Ta teoria podkreśla rolę społeczeństwa w przypisywaniu ról, które mogą wpływać na zachowanie jednostki.
Teoria Różnicowego Przestawienia Sutherlanda
Ostatnią teorią wartą analizy w kontekście przestępczości jest teoria różnicowego przestawienia Edwina Sutherlanda. Ta teoria zakłada, że dewiacyjne zachowania są efektem uczenia się przez interakcje społeczne. Ludzie, którzy spędzają czas w towarzystwie osób zaangażowanych w przestępczość, są bardziej skłonni do samodzielnego popełniania przestępstw.
Alkoholizm
Alkoholizm jest kolejnym przykładem dewiacji społecznej. Nadmierne spożycie alkoholu i związane z nim zachowania często są postrzegane jako niezgodne z normami społecznymi. Wyjaśnienie tego zjawiska można odnaleźć w kilku teoriach socjologicznych.
Teoria Różnicowego Przestawienia Sutherlanda
Teoria Sutherlanda sugeruje, że jednostki uczą się dewiacyjnych zachowań przez interakcje z innymi. Jeśli ktoś dorasta w środowisku, gdzie picie alkoholu jest normą, istnieje większe prawdopodobieństwo, że sam wpada w alkoholizm. W kontekście tej teorii można zrozumieć, dlaczego alkoholizm jest bardziej powszechny w pewnych grupach społecznych i kulturach.
Teoria Funkcjonalistyczna
Innym użytecznym podejściem do wyjaśnienia alkoholizmu jest teoria funkcjonalistyczna. Według niej, alkoholizm może być postrzegany jako odpowiedź na stresory społeczne i psychologiczne, jakie jednostka napotyka. Spożycie alkoholu działa wtedy jako mechanizm radzenia sobie z napięciami, co jest blisko związane z teorią Mertona, gdzie dewiacja wynika z braku możliwości osiągnięcia społecznie akceptowanych celów. Alkohol może działać jako forma "samoleczenia" w obliczu życiowych trudności i stresów.
Korupcja
Korupcja, szczególnie wśród urzędników publicznych i polityków, jest również uznawana za dewiację. Przypadki korupcji w Polsce, takie jak afera Rywina w 2002 roku, podważają zaufanie społeczne i naruszają zasadę równości wobec prawa.
Teoria Etykietowania Beckera
W kontekście korupcji, teoria etykietowania Beckera może pomóc wyjaśnić, dlaczego to zjawisko jest trudne do wyeliminowania. Jeśli korupcja jest wszechobecna, jednostki mogą zacząć postrzegać ją jako normę, a nie dewiację. To zjawisko ma na celu neutralizowanie negatywnego wpływu przypisywanych etykiet na zachowanie, które staje się akceptowalne i w konsekwencji powszechne.
Teoria Strukturalno-Funkcjonalna
Drugą teorią wartą analizy w kontekście korupcji jest teoria strukturalno-funkcjonalna. Może ona sugerować, że korupcja wynika z niewydolności strukturalnej systemu. Jeśli system administracyjny i prawny jest niesprawny, korupcja staje się „funkcjonalna” w sensie, że umożliwia osiąganie pewnych celów, które w innym przypadku byłyby nieosiągalne. W takim ujęciu, korupcja jest nie tylko wynikiem indywidualnych zachowań, ale także efektem strukturalnych wad systemu.
Analiza Przydatności Teorii
Analizując przydatność tych teorii, można zauważyć, że każda z nich dostarcza cennych wglądów w mechanizmy wyjaśniające dewiacyjne zachowania.
Teoria Napięć Mertona
Teoria napięć Mertona skutecznie wyjaśnia przestępczość, wskazując na rozbieżności między celami a środkami. Jest również przydatna w kontekście alkoholizmu, gdyż wskazuje na mechanizmy radzenia sobie z napięciami w życiu jednostki.
Teoria Etykietowania Beckera
Teoria etykietowania Beckera daje wgląd w to, jak społeczne przypisanie etykiet może wpływać na zachowania jednostki w przypadku przestępczości i korupcji. Etykiety przypisane jednostkom mogą prowadzić do ich internalizacji, co prowadzi do dalszych działań zgodnych z przypisaną etykietą.
Teoria Różnicowego Przestawienia Sutherlanda
Teoria różnicowego przestawienia Sutherlanda dostarcza wyjaśnień, dlaczego w pewnych grupach społecznych pewne formy dewiacji, takie jak alkoholizm, są bardziej rozpowszechnione. Podkreśla ona znaczenie kontekstu społecznego i interakcji w uczeniu się zachowań dewiacyjnych.
Podsumowanie
Podsumowując, przestępczość, alkoholizm i korupcja są różnymi formami dewiacji społecznej. Teorie socjologiczne, takie jak teoria napięć Mertona, teoria etykietowania Beckera i teoria różnicowego przestawienia Sutherlanda, oferują różne, ale wzajemnie uzupełniające się wyjaśnienia tych zjawisk. Każda z tych teorii wnosi cenne aspekty do zrozumienia mechanizmów i przyczyn dewiacyjnych zachowań oraz oferuje ramy do dalszej analizy i badania. Wnioski płynące z każdej z tych teorii można stosować w praktyce społecznej, w celu opracowania strategii prewencyjnych i interwencyjnych w zwalczaniu dewiacyjnych zachowań.
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się