Johann Wolfgang von Goethe i Jego "Faust": Arcydzieło Literatury Niemieckiej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 2.07.2024 o 10:19

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 30.06.2024 o 16:16

Johann Wolfgang von Goethe jest jednym z najwybitniejszych pisarzy w historii literatury niemieckiej, a jego monumentalne dzieło "Faust" uważane jest za jedno z najważniejszych osiągnięć literatury światowej. "Faust" to nie tylko dramat filozoficzny, ale również uniwersalna opowieść o ludzkich zmaganiach z pragnieniem poznania, wewnętrznymi konfliktami oraz metafizycznymi dylematami. Dzieło to jest głęboko zakorzenione zarówno w myśli oświecenia, jak i romantyzmu, co nadaje mu wyjątkowy charakter i wielopłaszczyznowe znaczenie.

Pierwsza część "Fausta" ukazała się w 1808 roku, natomiast druga część, która zamyka całość dzieła, została opublikowana już po śmierci Goethego, w 1832 roku. Warto zauważyć, że "Faust" opiera się na średniowiecznej legendzie o alchemiku i magiku, który zawiera pakt z diabłem w celu zdobycia nieograniczonej wiedzy i ziemskich przyjemności. Motyw ten był wcześniej popularny w literaturze średniowiecznej oraz renesansowej, jednak Goethe nadał mu nowe, głębsze warstwy znaczenia. "Faust" jest zarówno tragiczną historią jednostki, jak i symboliczną opowieścią o nieustannej ludzkiej tęsknocie za transcendencją.

Główną postacią dramatu jest doktor Faust, uczony niezadowolony ze swoich osiągnięć naukowych. Pragnie on poznać absolutną prawdę i w akcie desperacji zawiera pakt z Mefistofelesem, demonem, który oferuje mu nieograniczoną wiedzę i ziemskie przyjemności w zamian za jego duszę. W ten sposób Faust wkracza na ścieżkę poszukiwania sensu życia i próbuje zaspokoić swoje nieskończone pragnienia.**

Należy zaznaczyć, że jednym z najważniejszych motywów w "Fauście" jest dualizm duszy ludzkiej. Faust jest rozdarty między dwoma przeciwstawnymi siłami: dążeniem do poznania i zaspokojeniem ziemskich namiętności. Postać Fausta symbolizuje wewnętrzne sprzeczności i ambiwalencje człowieka, który pragnie więcej, niż jest w stanie osiągnąć. To napięcie między duchowym a materialnym aspektem jego natury stanowi trzon dramatycznego konfliktu w utworze.

Pierwsza część "Fausta" skupia się na relacjach między Faustem a Mefistofelesem oraz na ich wspólnych przygodach. W tej części Faust zakochuje się w młodej dziewczynie o imieniu Małgorzata (Gretchen), której los staje się tragicznym odbiciem działań Fausta. Gretchen, uwiedziona przez Fausta, doświadcza serii nieszczęść prowadzących do jej upadku i śmierci. Ta historia ilustruje, że pragnienia Fausta prowadzą go do moralnego upadku, oraz że nieograniczona ambicja i pożądanie mogą doprowadzić do katastrofy, nie tylko dla samego dążącego, ale również dla osób wokół niego.

Druga część "Fausta" jest zauważalnie bardziej skomplikowana i symboliczna niż pierwsza. Goethe prowadzi czytelnika przez abstrakcyjny i alegoryczny świat, w którym Faust spotyka różne postaci historyczne i mitologiczne. W tej części, poszukiwania Fausta nabierają coraz bardziej transcendentnych i metafizycznych wymiarów. Faust zdaje sobie sprawę, że prawdziwe spełnienie nie może być osiągnięte jedynie poprzez doczesne doświadczenia, lecz poprzez duchową transcendencję. W tej części dzieło zyskuje wymiar uniwersalny, wychodząc poza indywidualne zmagania bohatera i stając się refleksją nad kondycją ludzką jako taką.

Jednym z kluczowych tematów "Fausta" jest natura zła i diaboliczności, którą reprezentuje postać Mefistofelesa. Mefistofeles jest cynicznym i nihilistycznym demonem, kwestionującym sens ludzkiej egzystencji i moralność. Jego dialogi z Faustem są głęboko filozoficzne i często mają ironiczny wydźwięk, przez co stają się jednym z najbardziej fascynujących elementów dramatu. Mefistofeles uważa się za siłę negatywną, która dąży do zniszczenia porządku świata, jednak jego rola jest o wiele bardziej skomplikowana. W rzeczywistości, Mefistofeles prowokuje Fausta do działania i poszukiwań, co w ostatecznym rozrachunku prowadzi do jego duchowego rozwoju.

Znaczącym elementem "Fausta" jest także refleksja nad relacją człowieka z przyrodą i kosmosem. Goethe, będący również przyrodnikiem i naukowcem, wplótł w swoje dzieło wiele odniesień do świata natury. Opisy przyrody w "Fauście" mają zarówno dosłowne, jak i symboliczne znaczenie. Przyroda jest świadkiem i uczestnikiem wewnętrznych zmagań Fausta oraz symbolem uniwersalnego porządku i harmonii. W ten sposób, natura staje się integralną częścią duchowej i filozoficznej struktury dzieła.

Końcowe sceny drugiej części "Fausta" stanowią kulminację duchowej ewolucji głównego bohatera. Faust, który przez cały utwór dążył do zaspokojenia swoich nieokiełznanych pragnień, w końcu osiąga oświecenie. Dzięki interwencji aniołów i boskiej łasce, Faust zostaje zbawiony i wstępuje do nieba. Jest to wyraz głębokiego optymizmu Goethego co do możliwości ludzkiego odkupienia i transcendencji. Transformacja Fausta od zrozpaczonego uczonego do duchowo spełnionej istoty oddaje głęboką wiarę autora w możliwość duchowego rozwoju każdego człowieka.

Podsumowując, "Faust" Goethego jest monumentalnym dziełem, które eksploruje głęboko filozoficzne i egzystencjalne kwestie. Jest to tragedia jednostki, pełna złożonych symboli, sugerujących uniwersalne prawdy o ludzkiej naturze. Poprzez swoje złożone postacie, bogatą symbolikę oraz głęboką refleksję nad ludzką naturą, "Faust" pozostaje jednym z największych osiągnięć literatury niemieckiej. To nie tylko arcydzieło literatury, ale również uniwersalne dzieło, które przemawia do czytelników na całym świecie, pozostawiając ich z refleksją nad kondycją człowieka, jego pragnieniami, dążeniami i możliwością duchowego odkupienia.

Bibliografia

- Goethe, J.W. (1808/1832). "Faust". Wydawnictwo Reclam. - Safranski, R. (2017). "Goethe: życie jako dzieło sztuki". Wydawnictwo Świat Książki. - Boyle, N. (2009). "Goethe: The Poet and the Age Volume II: Revolution and Renunciation (179-1832)". Oxford University Press. - Gray, R. (2018). "A Companion to the Works of Johann Wolfgang von Goethe". Camden House.