O motywacji podjęcia układu z diabłem przez Fausta

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.07.2024 o 10:25

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 28.07.2024 o 9:44

Johann Wolfgang Goethe, jeden z najwybitniejszych twórców niemieckiego romantyzmu, w swym arcydziele „Faust” przedstawia historię człowieka, który pomimo swej olbrzymiej wiedzy i zasług naukowych, cierpi na wewnętrzną pustkę i frustrację. Goethe operuje motywem paktu z diabłem, co czyni dzieło uniwersalnym świadectwem ludzkiego pragnienia przekraczania własnych ograniczeń w poszukiwaniu sensu życia.

Główny bohater dramatu, doktor Faust, jest reprezentantem intelektualnego środowiska, które oddaje hołd racjonalizmowi oraz naukowej dociekliwości. Wykształcony i biegły w różnych dziedzinach wiedzy – teologii, filozofii, medycynie i prawie – Faust zdaje się być uosobieniem oświeconego umysłu. Pomimo ogromnych osiągnięć, czuje się jednak głęboko niespełniony. Jego życie wydaje się puste, pozbawione głębszego sensu i praktycznego znaczenia. Niezaspokojona wiedza teoretyczna wywołuje w nim poczucie bezsilności i niepełności.

Fokus na doskonałe wykształcenie Fausta koncentruje się na jego teoretycznym pojmowaniu świata. Jako symbol ludzkości, wiecznie niezadowolonej i wciąż poszukującej, Faust symbolizuje nieustające dążenie do poznania mechanizmów rządzących rzeczywistością. Jego frustracja wynika z ograniczeń ludzkiego poznania, prowokując go do szukania innych, bardziej radykalnych dróg.

W momencie, gdy Faust osiąga apogeum swego pesymizmu, w dramacie pojawia się Mefistofeles – diabeł, który wchodzi do jego życia pod postacią czarnego pudla. Odkrycie jego prawdziwej tożsamości rozpoczyna nowy etap w życiu naukowca. Mefistofeles eksponuje swoje nihilistyczne spojrzenie na świat, co jest wyraźnie widoczne w jego słowach: „[...] Jestem tym duchem, który zawsze przeczy! I bardzo słusznie, bo wszelkie istnienie zasługuje wyłącznie na zniszczenie...”. Ten fragment odsłania filozoficzne i egzystencjalne przesłanie dzieła – pesymizm oraz negatywne nastawienie do świata obecne w postawie Mefistofelesa.

Faust znajduje się na rozdrożu – jego smutek i żal wynikają z poczucia zmarnowanego życia. Niemłody już uczony uświadamia sobie przemijanie młodzieńczych lat, co symbolizowane jest przez jego strój. W tej sytuacji chór duchów towarzyszący diabłu intonuje pieśń, która dodatkowo podkreśla zniszczenie pięknego świata przez Fausta: „O! O! O! Zniszczyłeś go, Ten piękny świat...”. Te słowa wyrażają dramatyczne przeświadczenie o utracie piękna i harmonii, co dodatkowo potęguje wewnętrzne rozdarcie Fausta.

Mefistofeles proponuje Faustowi układ – służbę diabła na ziemi w zamian za służbę Fausta po śmierci w piekle. Dla Fausta, życie po śmierci jest jednak nieistotne; całe jego zainteresowanie skierowane jest na doświadczenia doczesne. W dialogu z Mefistofelesem, Faust wyraża swoje potrzeby i wymagania: „[...] Czy może pokarm znasz, który nie syci? Złoto podobne do srebra żywego...”. Te słowa oddają jego niestrudzone pragnienie poznania rzeczy nowych, odmiennych od dotychczasowych doświadczeń.

Faust precyzuje swój układ jako sprzeciw wobec zgnuśniałego życia, ostatecznie deklarując: „[...] Jeżelibym zawołał kiedyś: Trwaj, chwilo, jakżeż jesteś piękna! To spętaj mnie i porwij wtedy...”. To kluczowy moment, w którym Faust wyraża swoje pragnienie znalezienia momentu absolutnego szczęścia, który wart byłby zapomnienia o czasie.

Podpisanie cyrografu pieczętującego umowę z diabłem symbolizuje nowy rozdział w życiu Fausta. Pod przewodnictwem Mefistofelesa, Faust zaczyna odkrywać świat z perspektywy praktycznej, pełnej sensualnych i materialnych doświadczeń. Mefistofeles oferuje mu możliwość przeżycia życia jeszcze raz jako młody mężczyzna, co daje Faustowi okazję do korzystania z uroku młodości i przyjemności życia.

Umowa z diabłem ma swoje jasne i ciemne strony. Na korzyść Fausta przemawia zdobycie praktycznego doświadczenia, szczęście, możliwość cieszenia się urokami świata. Kosztem jest jednak wieczność spędzona w piekle, co rodzi poważny dylemat moralny. Faust świadomie lekceważy konsekwencje pośmiertne, koncentrując się wyłącznie na teraźniejszości. Jego decyzja ujawnia głęboką frustrację oraz palące pragnienie pełni życia i wiedzy.

Podsumowując motywacje Fausta do podjęcia paktu z diabłem, można dostrzec silną potrzebę zyskania doświadczeń, które uczyniłyby jego życie pełniejszym i bardziej wartościowym. Faust staje się symbolem nieustających ludzkich poszukiwań sensu i wartości życia, co w szerszej perspektywie ukazuje jego pragnienia jako typowo ludzkie dążenie do przekraczania granic poznania i egzystencjalnych ograniczeń.

Losy Fausta stanowią uniwersalną lekcję dla ludzkości, podkreślając wieczne pytanie o wartość życia doczesnego w kontekście duchowego zbawienia lub potępienia. Wniosek nasuwa się sam - poszukiwanie sensu życia jest nieustającym procesem, który napędza ludzką egzystencję i prowadzi do zgłębiania najważniejszych tajemnic istnienia. Zakończenie dramatu Goethego – niedające jednoznacznej odpowiedzi – pozostawia czytelnika z refleksją nad wielowymiarowym charakterem ludzkiego losu i niegasnącym pragnieniem poznania i doświadczenia.