Czy jest sens zmagać się z przeznaczeniem?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 12.04.2024 o 14:21

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Zmagania człowieka z przeznaczeniem są tematem egzystencjalnym, który od wieków inspiruje literatów i myślicieli. Czy można uwolnić się od fatum, które, jak się wydaje, jest dla nas zapisane? Czy warto w ogóle podjąć nierówną walkę z losem? Kluczowy w analizie tego zagadnienia jest mit o Edypie, który stawia te pytania w sposób wyjątkowo dramatyczny. Za jego pomocą postaram się odpowiedzieć na pytanie o sens zmagań z przeznaczeniem.

Przeznaczenie często rozumiane jest jako siła wyznaczająca nieuniknione wydarzenia w życiu człowieka. W różnych kulturach występują podobne przekonania o determinizmie losu, przy czym stosunek do takiego założenia może być pasywny lub aktywny. Fatalizm przyjmuje, że każde działanie jest bezsensowne w obliczu z góry ustalonego wyniku, podczas gdy skłonność do walki z losem zakłada, że zmiana przeznaczenia jest możliwa poprzez wytrwałość i determinację.

Postać Edypa w tragedii Sofoklesa stanowi klasyczny przykład bohatera, którego życie pozornie zdeterminowane jest przez przepowiednię. Jego ojciec, Lajos, usiłując uniknąć spełnienia straszliwej przepowiedni głoszącej, że zostanie zabity przez własnego syna, postanawia pozbyć się niemowlęcia Edypa. Paradoksalnie, utracona szansa na śmierć pozwoliła chłopcu uniknąć natychmiastowego końca i doprowadziła do wydarzeń, które ostatecznie miały spełnić fatum.

Edyp, kierując się chęcią ucieczki przed okropnym przeznaczeniem znalezienia śmierci w rękach ojca i poślubienia matki, w nieświadomości spełniało fatalną przepowiednię. Wychowywany jako syn królewskiej pary w Koryncie, dowiedziawszy się o potencjalnej straszliwej przyszłości, ucieka, by na drodze, nie wiedząc o tożsamości spotkanego człowieka, zabić własnego ojca, Lajosa. Następnie, po rozwiązaniu zagadki Sfinksa, zostaje królem Teb i żeni się z Jokastą, swoją matką, co prowadzi do tymczasowego okresu szczęścia.

Jednakże, klątwa ponownie daje o sobie znać, gdy Teby zostają dotknięte zarazą. Wizyta u wyroczni Terezjasza prowadzi do odkrycia mrocznej prawdy o zbrodniach Edypa, co doprowadza do samobójstwa Jokasty i samokaleczenia, a w konsekwencji do wygnania Edypa. Spełnia się przeznaczenie, z którym próbował walczyć.

Losy Edypa są wyjątkowym przykładem determinacji człowieka próbującego przechytrzyć przeznaczenie, co może wydawać się argumentem za bezsensem takich zmagań. Postać Edypa ukazuje, jak bezradne mogą być działania człowieka w starciu z nieodwracalnym łożem losu. Wszystko, co czynił, by uciec przed fatum, paradoksalnie prowadziło do jego spełnienia.

Jednakże ta tragedia może również zostać zinterpretowana jako teza, że nie ma uniwersalnej odpowiedzi na pytanie o sens zmagań z przeznaczeniem. Walka z losem jest częścią ludzkiej natury, wyrazem ludzkiej dążności do wolności i samookreślenia. Być może nie chodzi o wygranie z przeznaczeniem, ale o sposób, w jaki do tego dążymy i co podczas tej drogi odkrywamy o sobie samych.

Podsumowując, wydaje się, że ostatecznie wygrać z przeznaczeniem nie jest możliwe, co potwierdza przysłowie mówiące, że nie można przechytrzyć losu. Jednakże każdy z nas ma prawo do własnej walki z przeznaczeniem, należy jednak być świadomym jej granic i ewentualnych konsekwencji. Mimo wszystko, nie można zaprzeczyć, że mit Edypa zachęca nas do osobistej refleksji nad naszym stosunkiem do przypisywanych nam ról i przewidywań. Zdając sobie sprawę z ograniczeń, jakie stawia przed nami przeznaczenie, możemy mniej stracić, próbując tego, co determinowane, przekuć w wybory dokonywane z wolnej woli.