Forma w życiu człowieka i próby walki z nią na przykładzie przygód głównego bohatera powieści Witolda Gombrowicza pt. „Ferdydurke”

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 11.03.2024 o 10:08

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Witold Gombrowicz w swojej powieści „Ferdydurke” podejmuje zagadnienie formy, jakie narzuca osobie społeczeństwo. Problem formy, jako zewnętrznych oczekiwań dotyczących zachowań i myślenia, jest w tej książce przedstawiony jako coś, z czym walczymy przez całe życie, choć nie zawsze zdajemy sobie z tego sprawę. Główny bohater, Józio, zostaje wrzucony w samo środek walki o tożsamość i autentyczność, konfrontując się z różnorodnymi społecznymi i kulturowymi wzorcami.

Józio, trzydziestolatek, wprowadzony w fabułę jako postać dojrzała, nagle i bez wyraźnej przyczyny zostaje przemianowany w młodzieńca i zmuszony do powrotu do szkoły. Tam spotyka nauczycieli i uczniów, przez których pryzmat Gombrowicz pokazuje, jak sztywne i sztuczne mogą być narzucone przez otoczenie role społeczne.

Przykładem jest scena lekcji języka polskiego, gdzie nauczyciel wpaja uczniom określone interpretacje literatury, nie szanując ich indywidualności. Widzimy podział na „niewinnych” - uczniów biernie przyjmujących szkolną doktrynę, oraz na „buntowników” - reprezentujących młodzież mającą swoje zdanie. Józio, pomimo początkowej bierności, z czasem zaczyna dostrzegać absurdy szkolnego systemu i cichą, choć skuteczną, formę buntu.

Świat młodziaków, czyli rodzina Młodziaków, reprezentuje nowoczesne formy, jednak i tu Józio doświadcza lekcji podporządkowania się zewnętrznym oczekiwaniom. Dążąc do adaptacji, próbuje przekroczyć granice narzuconych form, ale zderza się z głęboko zakorzenionym snobizmem i pustką nowoczesności, którą demaskuje.

Podczas pobytu w domu Hurleckich Józio spotyka się ze wiejskimi formami obyczajowymi. Tam również jego bunt przeciwko uświęconym przez tradycję ramom nabiera wyrazu, choć nawet tu nie ucieka od pewnych konwencji życia społecznego.

Józio doświadcza też romansu z Kuzynką Zosią, przez który Gombrowicz pokazuje, jak silna może być siła konwencji miłosnej. Chociaż bohater usiłuje zachować autonomię, ostatecznie poddaje się znowuż narzuconej formie relacji romantycznej i jej utartym schematom.

Refleksje Józia na temat formy demaskują iluzję autentyczności człowieka. Bohater dociera do przekonania, że ludzie są ukształtowani przez otoczenie, a ich "gęba" i "kształt" są efektem ciągłej interakcji społecznej. Świat według Gombrowicza pełen jest stereotypów i schematów, które trudno obalić.

Podsumowując, losy Józia ilustrują, jak trudna jest walka z narzuconą formą. Niemal każdy aspekt egzystencji wydaje się być podporządkowany pewnym normom. Powieść „Ferdydurke” pokazuje, jak uniwersalny jest problem formy i jej wpływu na życie współczesnego człowieka, zmuszonego ciągle szukać balansu między oczekiwaniami świata a pragnieniem zachowania swojej indywidualności.

Refleksja nad możliwością zachowania autentyczności w obliczu społecznych oczekiwań zostaje w powieści nierozstrzygnięta. W „Ferdydurke” Gombrowicz wyraża przekonanie o niemożliwości pełni wolności od form, które są wszechobecne i determinują naszą egzystencję.

Porównując sytuację Józia do współczesnych zjawisk, takich jak etykieta zawodowa czy social media, widzimy, że problematyka formy nadal jest aktualna, a świat, w którym żyjemy, może być nieustającą konfrontacją z nimi.

Witold Gombrowicz w “Ferdydurke" tworzy dzieło, które do dziś jest godnym analizy tekstem krytycznym, wyjątkowo przenikliwie ukazującym walkę z formą, będącą zarówno naszą codziennością, jak i wyzwaniem, sto lat po pierwszej publikacji.

Uwaga: Wszelkie analizy zawarte w wypracowaniu bazują na treściach i ideach wyłącznie zawartych w powieści "Ferdydurke".