Założenia programowe epoki, a sposób kreowania świata przedstawianego w utworze literackim.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 16.05.2024 o 10:41

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 16.05.2024 o 5:41

W każdej epoce literackiej pisarze kierowali się określonymi założeniami programowymi, które wpływały na sposób kreowania świata przedstawianego w ich dziełach. Analizując utwory literackie różnych epok, warto zwrócić uwagę na to, jak te założenia kształtują narrację, bohaterów oraz fabułę. Spróbuję to ukazać na przykładzie „Lalki” Bolesława Prusa, a także innych dzieł literackich z romantyzmu i Młodej Polski.

"Lalka" Bolesława Prusa to powieść realistyczna, która przedstawia obraz społeczno-polityczny Warszawy końca XIX wieku. Realizm literacki, którego założenia Prus realizuje w swojej powieści, zakładał ukazywanie świata w sposób obiektywny i szczegółowy. Pisarze realistyczni skupiali się na przedstawieniu codziennego życia zwykłych ludzi, ich problemów oraz relacji społecznych. U Prusa świat przedstawiony jest pełen detali i precyzyjnych opisów, które oddają realia epoki. Autor wprowadza czytelnika w różnorodne środowiska społeczne - od biedoty miejskiej po arystokrację. Bohaterowie "Lalki", tacy jak Stanisław Wokulski, Izabela Łęcka czy Rzecki, są ukazani z psychologiczną głębią, co pozwala na lepsze zrozumienie ich motywacji i zachowań.

Przeskakując wstecz do epoki romantyzmu, możemy zauważyć zupełnie inne podejście do kreowania świata przedstawionego. Romantyzm charakteryzował się idealizacją, subiektywizmem oraz fascynacją naturą i uczuciami. W „Konradzie Wallenrodzie” Adama Mickiewicza, świat przedstawiony pełen jest tajemniczości, mistycyzmu oraz heroizmu. Mickiewicz wykorzystuje motywy historyczne, aby ukazać dramat jednostki walczącej z losem i przeznaczeniem. Bohater tytułowy, Konrad Wallenrod, to postać tragiczna, która zmaga się z wewnętrznymi konfliktami i moralnymi dylematami. Romantyczny świat przedstawiony w tej epoce miał na celu wzbudzenie emocji, poruszenie wyobraźni czytelnika i skłonienie go do refleksji nad losem jednostki i narodu.

Z kolei epoka Młodej Polski, przypadająca na przełom XIX i XX wieku, przyniosła ze sobą założenia modernizmu i dekadentyzmu. Twórcy tego okresu byli często zainspirowani pesymizmem oraz krytycznym spojrzeniem na rzeczywistość. W "Weselu" Stanisława Wyspiańskiego, dramat przedstawia nie tylko wydarzenia rozgrywające się podczas tytułowej uroczystości, ale także głęboko zakorzenione problemy społeczne i narodowe. Wyspiański wykorzystuje symbolikę i groteskę, aby ukazać rozdarcie społeczeństwa polskiego oraz brak jedności w dążeniu do niepodległości. Kreacja świata przedstawionego w "Weselu" jest bogata w symbole i nawiązania do ludowych wierzeń oraz historii narodowej, co podkreśla tragizm i pesymizm epoki.

Przechodząc do wybranego kontekstu, warto wspomnieć o filozofii pozytywizmu, która wywarła znaczący wpływ na realizm w literaturze. Jednym z głównych założeń tej filozofii była wiara w postęp naukowy i techniczny oraz w systematyczną pracę jako drogę do poprawy sytuacji społecznej. "Lalka" Prusa jest doskonałym przykładem literatury, która realizuje te założenia. Prus ukazuje Wokulskiego jako człowieka o otwartym umyśle, zainteresowanego nowinkami technicznymi i medycznymi, który stara się wprowadzać innowacje w swoich przedsięwzięciach handlowych. Wokulski nie jest jedynie "człowiekiem interesu", ale także idealistą wierzącym w możliwość poprawy losu najbiedniejszych warstw społecznych poprzez pracę i edukację.

Porównując "Lalkę" do romantycznych i młodopolskich utworów, możemy dostrzec, jak rożne założenia programowe każdego z tych okresów kształtują sposób kreowania świata przedstawianego. W romantyzmie, idealizacja i subiektywizm prowadzą do ukazywania bohaterów w sposób heroiczny i mistyczny, natomiast w realizmie precyzja i obiektywizm stawiają na szczegółowe odwzorowanie rzeczywistości. Natomiast Młoda Polska, z jej naciskiem na symbolizm i pesymizm, przedstawia świat jako miejsce pełne wewnętrznych sprzeczności i trudnych do rozwiązania problemów społecznych i narodowych.

Podsumowując, założenia programowe każdej epoki literackiej mają kluczowy wpływ na sposób kreowania świata przedstawianego w utworach. Realizm na przykładzie "Lalki" Prusa pokazuje dążenie do obiektywnego oddania rzeczywistości, romantyzm na przykładzie "Konrada Wallenroda" Mickiewicza - idealizację i subiektywizm, a Młoda Polska na przykładzie "Wesela" Wyspiańskiego - skłonność do symbolizmu i dekadentyzmu. Dzięki temu, analizując literaturę różnych epok, możemy lepiej zrozumieć, jak zmieniały się poglądy i wartości społeczne na przestrzeni wieków.