Główne wątki w „Mistrzu i Małgorzacie” Michaiła Bułhakowa

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.03.2024 o 12:08

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Michaił Bułhakow to jeden z najbardziej znaczących rosyjskich pisarzy pierwszej połowy XX wieku, a jego największe dzieło, „Mistrz i Małgorzata”, uznawane jest za jedną z najważniejszych powieści literatury światowej. Powieść została napisana w okresie stalinowskim – czasu pełnego represji, cenzury oraz terroru, jednak jej publikacja była możliwa dopiero w latach 60., w zmienionym, politycznie bezpieczniejszym klimacie. Już od momentu pojawienia się na rynku wydawniczym, stanowiła niezwykłe literackie wydarzenie, będąc zarazem śmiałą satyrą na rzeczywistość totalitarną, jak i metafizyczną refleksję nad dobrem i złem.

Ważnym wątkiem powieści Bułhakowa jest satyryczna krytyka społeczeństwa moskiewskiego lat trzydziestych. Autor z dużą dozą groteski i sarkazmu przedstawia wpływ totalitaryzmu na życie jednostki oraz na sztukę. Przez opisane anegdotyczne przypadki korupcji, biurokracji oraz konformizmu ukazuje wynaturzenia systemu, który zagłusza ludzką samodzielność i twórczość. Donosiciele, łapówkarze i konformiści stają się typowymi postaciami tamtych czasów, a cenzura bezpośrednio uczestniczy w formowaniu kultury. W powieści na pierwszy plan wybijają się komizm postaci i absurd sytuacji, co rzuca wyjątkowe światło na moskiewską codzienność, kreując śmieszność i zarazem przerażający obraz rzeczywistości.

Drugim z istotnych wątków jest przewijający się przez całą powieść motyw diabelski oraz wieczna walka dobra ze złem. Woland z jego towarzyszami – Azazello, Behemotem, Korowiowem-Fagotem i Hellą – wprowadzają w życie mieszkańców Moskwy chaos i konsternację, a ich działania mają niejednokrotnie głębokie konsekwencje. Przybysze z "innego świata" demaskują hipokryzję i fałsz, a zło ukazywane jest w inwersyjnym świetle – jako siła oczyszczająca. Cytaty i odniesienia do "Fausta" Goethego wnoszą do tekstu dodatkowy wymiar interpretacji zła i dobra, a ukazane w powieści zło ma swoje korzenie raczej w deformacjach systemu, niż w ludzkiej naturze.

Trzeci ważny wątek to dylematy moralne i egzystencjalne ukazane na tle biblijnej historii Jeszui Ha-Nocri, która wpleciona jest w główną narrację powieści. Opowieść ta stanowi paralelę do ewangelicznej relacji o Jezusie Chrystusie i służy jako symboliczne tło dla moralnych rozważań bohaterów. Postać Poncjusza Piłata, przedstawiona z niecodzienną głębią, urasta do roli uniwersalnej metafory ludzkiego losu, rozdarcia między obowiązkiem a osobistym poczuciem sprawiedliwości, a także kwestii tchórzostwa, wyrzutów sumienia i umycia rąk. W finale, to właśnie Piłat zostaje uwolniony przez Wolanda, co można interpretować jako nadzieję na wolność od wewnętrznego zniewolenia.

„Mistrz i Małgorzata” to powieść wielowarstwowa, w której główne wątki splotły się tak, by stworzyć fascynującą całość. Na przestrzeni dekad pieczołowicie badała i analizowała ludzką kondycję, oferując niezliczone możliwości interpretacyjne. Jej wpływ na czytelników i zachodnią kulturę jest niezaprzeczalny, zapewniając Bułhakowowi trwałe miejsce w kanonie literatury XX wieku.