Mit „szklanych domów” w „Przedwiośniu” Stefana Żeromskiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 14.03.2024 o 10:44

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Stefan Żeromski, pisarz określany często mianem „sumienia polskiej literatury”, w swojej twórczości niejednokrotnie poruszał problematykę społeczną i narodową. Jego powieść „Przedwiośnie”, będąca symbolicznym obrazem Polski dwudziestolecia międzywojennego, ukazuje zarówno euforię związaną z odzyskaniem suwerenności w 1918 roku, jak i trudności, z jakimi boryka się młode państwo. W centrum tej opowieści znajduje się mit „szklanych domów”, będący wizją idealnej ojczyzny wolnej od nędzy i niesprawiedliwości – marzeniem, które towarzyszy bohaterom tułającym się po zniszczonym wojnami kraju.

Cezary Baryka, główny bohater powieści, od dziecka był wychowywany w duchu patriotyzmu i wielkich marzeń o wolnej Polsce. Jego dzieciństwo i młodość, naznaczone rewolucjami oraz silnym wpływem matki, naznaczają go trwałym piętnem odpowiedzialności za losy kraju. Śmierć matki powoduje jednak w jego sercu wątpliwości co do sensu i kształtu tych ideałów.

Podróż Cezarego i jego ojca Seweryna do odrodzonej Polski przebiega pod znakiem marzeń o „szklanych domach”, symbolizujących szczęśliwe i nowoczesne państwo. Opowieści Seweryna stają się dla Cezarego mechanizmem kształtującym jego młodzieńcze wyobrażenia o idealnym świecie. Jednak nagła śmierć ojca wstrząsa bohaterem i zmusza go do bezpośredniej konfrontacji z rzeczywistością, która zupełnie nie przystaje do opowieści rodzica.

Pierwsze kroki w niepodległej Polsce stają się dla Cezarego odkryciem, że idea „szklanych domów” jest nieosiągalnym marzeniem. Poznaje on ponurą rzeczywistość kraju pełnego konfliktów, korupcji i nędzy. Motyw podróży w powieści ujawnia się nie tylko jako poszukiwanie tożsamości narodowej, ale i osobistej drogi Cezarego w odbudowującej się Polsce.

„Szklane domy” okazują się być nie tylko przedmiotem marzeń jego ojca, ale i metaforą utopii, do której Cezary bezskutecznie dąży. Rozczarowanie bohatera nieosiągnięciem idealnej ojczyzny odzwierciedla uniwersalne pragnienie ludzi o budowaniu lepszego świata. Metafora ta funkcjonuje równolegle jako symbol budowania fundamentów nowego społeczeństwa w warunkach wolności.

Tytuł „Przedwiośnie” sam w sobie jest metaforą nadziei i nowego początku. Porównując ten okres roku do polskiego okresu przejściowego, Żeromski ukazuje zarówno potencjał jak i trudności, jakie towarzyszą odbudowie kraju po latach rozbiorów.

Mieszkając w Warszawie, Cezary staje w obliczu konfliktów społecznych i politycznych, które obnażają rozdźwięk między mitem „szklanych domów” a skomplikowaną rzeczywistością Polski lat 20. i 30. Sprowadzenie mitycznego wizerunku kraju do realiów ówczesnego życia politycznego i społecznego wymaga od bohatera nowego spojrzenia na siebie i rodzące się państwo.

Synkretyzm Polski przedstawionej w powieści między utopią a rzeczywistym stanem kraju staje się istotnym wątkiem w refleksji nad warunkami odbudowy państwa po wielu latach niewoli. Cezary Baryka jest postacią uniwersalną – reprezentuje młode pokolenie Polaków, które w obliczu nowych wyzwań wciąż poszukuje swojego miejsca i tożsamości.

Rozważając znaczenie „szklanych domów” w szerszym kontekście, można dojść do wniosku, że symbolizują one nie tylko projekty społeczne i polityczne tamtego okresu, ale również uniwersalne ludzkie marzenie o lepszym życiu. Zderzenie tego marzenia z rzeczywistością jest stałym elementem w narracji życia bohatera, a sposób, w jaki Żeromski konstruuje przesłanie państwa przez doświadczenia Cezarego, nadaje powieści głębszy wymiar.

W kontekście literackim i kulturowym, motyw „szklanych domów” w „Przedwiośniu” Stefana Żeromskiego pozostaje jednym z najbardziej znaczących wyrazów polskiej utopii narodowej, który nadal skłania do refleksji nad przeszłością, teraźniejszością i przyszłością naszej ojczyzny.