Na czym polega tragizm Antygony?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 12.04.2024 o 13:48

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Tragizm Antygony, postaci wykreowanej przez Sofoklesa, należy do najbardziej poruszających i jednocześnie komplikowanych zagadnień starożytnej literatury. Występująca wśród wybitnych greckich dramaturgów obok Ajschylosa i Eurypidesa, postać Antygony jest bezpośrednio związana z tragicznym losem historycznego rodu Labdakidów, będącego motywem przewodnim tejże tragedii. Jako córka Jokasty i Edypa, bohaterka ta od samego początku życia znalazła się pod ciężarem klątwy, która rzuciła cień na jej działania i wybory.

Konflikt całości dramatu rozpoczyna się od decyzji Kreona, nowego władcy Teb, dotyczącej pochówku braci Antygony, Eteoklesa i Polinika, którzy zginęli w walce o władzę. Od momentu śmierci obu braci, konflikt nabiera cech szczególnie osobistego dla Antygony, gdyż Kreon, uzurpując sobie prawo do postanowień na temat pochówku, uznaje Eteoklesa za bohatera oraz nakazuje pochować go ze wszystkimi honorami, podczas gdy Polinik, walczący przeciwko własnej ojczyźnie, ma pozostać niepogrzebany i stanowić pożywkę dla ptaków oraz psów.

Tragizm Antygony zaczyna się od jej stanowiska wobec prawa boskiego i ludzkiego. Jest ona głęboko przekonana o wyższości praw boskich, które są dla niej nienaruszalne i wieczne, w przeciwieństwie do praw tworzonych przez człowieka, zmienne i niepewne. Jej decyzja o pogrzebaniu brata mimo zakazu Kreona jest aktem odwagi, wyrazem buntu, ale i dowodem głębokiego poszanowania dla sakralnego prawa.

Sytuacja Antygony staje się jeszcze bardziej skomplikowana, gdy uświadamiamy sobie, że jej postępowanie stanowi konfrontację dwóch prądów: interesu państwowego, który Kreon stara się chronić za wszelką cenę, i moralno-religijnego, którego obrończynią jest właśnie Antygona. Kreon reprezentuje sferę porządku publicznego, rządów, a przede wszystkim ustalonych przez siebie praw, podczas gdy Antygona symbolizuje sferę rodzinno-religijną, opartą na miłości, tradycjach i szacunku dla zmarłych.

Wybór Antygony jest tragizmem w najbardziej klasycznym rozumieniu tego słowa. Jako bohaterka tragiczna, ma świadomość konsekwencji swoich działań, lecz mimo to, niezachwiana i determinowana, postępuje zgodnie z przekonaniami. Zderzenie z tyranicznym prawem państwowym wywołuje silny wewnętrzny i zewnętrzny konflikt, który jeszcze bardziej uwypukla jej niezłomność i tragizm postawy.

Tragiczne konsekwencje jej decyzji objawiają się w jej samej śmierci. Antygona, zdając sobie sprawę z nieuchronności kary, wybiera śmierć, wyrażając nią swój najwyższy sprzeciw przeciwko bezwzględnym przepisom Kreona. Jego konsekwencje, które wynikają dla Antygony, ale i dla samego Kreona, ukazują zmianę postawy władcy, który po utracie syna i żony zaczyna rozumieć bezmiar swojego błędu i buty.

Antygona, mimo śmierci, wydaje się odnieść moralne zwycięstwo, stając się symbolem wartości, które są ponad czasowe, ponad ludzkim tworem prawnym. Ona sama, w swojej śmierci, jest przeciwieństwem powolnej i bolesnej przemiany Kreona, który dopiero w obliczu osobistej tragedii dostrzega nietykalność wartości, które Antygona tak dzielnie broniła od początku.

Podsumowując, tragizm Antygony jako dramatu narasta w miarę postępującego konfliktu między oddaniem prawu boskiemu a lojalnością wobec państwowego porządku. W konfrontacji z prawem, bohaterka wybiera śmierć jako ostatni akt wolności i przeciwstawienia się ludzkiemu zakusowi na władztwo nad prawami boskimi. Przesłanie zawarte w tragedii Sofoklesa ma charakter uniwersalny, ponieważ podnosi dylematy moralne i konflikty między prawem naturalnym a stworzonym przez ludzi, które są aktualne nawet w dniu dzisiejszym. Ostatecznie, zmagania Antygony pozwalają nam zastanowić się nad znaczeniem i konsekwencjami poszanowania wartości, które są dla nas najważniejsze – nawet w obliczu najcięższych wyborów.