O budowaniu nastroju w tekście literackim, na podstawie fragmentu powieści „Pan Wołodyjowski” Henryka Sienkiewicza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 25.03.2024 o 16:58

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Budowanie nastroju w tekście literackim jest jednym z fundamentów, na których opiera się oddziaływanie dzieła na czytelnika. To dzięki niemu możliwe jest wzbudzenie określonych emocji, skłonienie do refleksji czy po prostu zanurzenie w fabule jak w żywej rzeczywistości. Pan Wołodyjowski Henryka Sienkiewicza to dzieło, które z mistrzostwem wykorzystuje różnorodne techniki literackie, aby nadać tekstowi odpowiedni rytm i ton. Szczególnie warta uwagi jest scena pogrzebu tytułowego bohatera, Michała Wołodyjowskiego, zwanych Małym Rycerzem, która oddziałuje na odbiorcę między innymi poprzez opisy, dialogi, dźwięki i środki stylistyczne.

Nastroju literackiego można zdefiniować jako atmosferę panującą w utworze, która wpływa na emocje i reakcje czytelnika. Literatura wykorzystuje wiele metod, aby go zbudować, w tym malownicze opisy pejzażu, wnętrz czy postaci, monologi wewnętrzne ukazujące świat wewnętrzny bohaterów, a także rytm i dźwięk, które oddziałują na zmysły czytelnika. U Sienkiewicza często odnajdujemy dramatyzm sytuacji uwydatniony przez bogactwo barw i dźwięków, co buduje specyficzny nastrój.

W "Panu Wołodyjowskim" scena pogrzebu Małego Rycerza jest momentem, w którym napięcie dramatu osiąga punkt kulminacyjny. Jest to wydarzenie o symbolicznym znaczeniu, które staje się metaforą dla zmagań, poświęcenia i ostatecznej straty, jaką ponoszą bohaterowie w imię wyższych ideałów. Pogrzeb odbija echem w całym dziele jako wyraz największej, osobistej ofiary, jaką można złożyć.

Sienkiewicz, stosując zawężenie pola uwagi, koncentruje się na szczegółach – od szatyńskich, po historyczne i geograficzne, stwarzając tym samym szczegółowy obraz wydarzenia. Portretuje uczestników i ich emocje, opisując gesty i reakcje, co pozwala na lepsze zrozumienie ogólnego nastroju i sytuacji. Dźwięk bębna, który towarzyszy całej ceremonii, staje się symbolem żalu i śmierci, podkreślając powagę chwili. Pauzy i cisza w odpowiednich momentach umacniają poczucie straty i pustki po stracie bohatera.

Mowa pogrzebowa służy nie tylko jako pożegnanie Wołodyjowskiego, ale również jako środek podkreślający ciężar straty dla całej społeczności. Słowa księdza, odniesienia do przeszłości Wołodyjowskiego i do wartości, które reprezentował, wzmacniają emocjonalny wymiar sceny.

Płacz jest w tej scenie narzędziem literackim, które pozwala uchwycić i przekazać ogólny żal. Szlochy są wyrazem ludzkiego smutku, wspólnego doświadczenia straty, którego kulminacyjnym punktem jest krzyk Basi, żony Małego Rycerza. Ten element oddziałuje bezpośrednio na emocje czytelnika, zazwyczaj prowadząc do wzruszenia czy nawet własnych łez.

W ten sposób czytelnik tworzy emocjonalne więzi z postaciami, a przez to identyfikuje się z nimi i ich doświadczeniami. Narracja wplata odbiorcę w świat powieści, pozwalając mu przeżywać wydarzenia wraz z bohaterami.

Podsumowując, nastrój w literaturze pełni kluczową rolę w przekazywaniu głębszego sensu i emocji zawartych w dziele. Techniki literackie stosowane przez Sienkiewicza w "Panu Wołodyjowskim" skutecznie budują nastrojowe tło, wzmagając emocjonalną odpowiedź czytelnika. Narzędzia te, takie jak szczegółowy opis, symbolika dźwięku, moc słów oraz wyraz emocji przez płacz, są uniwersalne i znajdują zastosowanie w szerokiej gamie literatury, potwierdzając ich ważność w całej sztuce pisarskiej.

Znakomicie skrojone i dynamiczne sceny, jak ta opisująca pogrzeb Małego Rycerza, sprawiają, że dzieła Sienkiewicza poruszają i zapadają w pamięć czytelników, dowodząc, iż nastrojowa warstwa tekstów literackich jest równie istotna, co ich tematyka czy fabuła. To właśnie poprzez nastrój Sienkiewicz przekazuje emocjonalną głębię i historyczną wagę swojej powieści, udowadniając, że nastrojowość to podstawowy element odbioru literatury przez czytelnika.