Koncepcja kreacji bohaterów w literaturze

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 25.03.2024 o 17:09

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Bohater literacki stanowi bezsprzecznie jedną z centralnych postaci w kulturze. Jego funkcje i atrybuty ewoluują w zależności od epoki, odzwierciedlając dominujące wartości, ideały oraz dylematy. Służy on często jako przewodnik, pomagając odbiorcy w interpretacji światopoglądowych zawiłości, bywa też wzorem do naśladowania lub antywzorem, z którym czytelnik ma się nie identyfikować. Poniższa analiza będzie skupiona na różnorodności koncepcji bohaterów w literaturze oraz sztuce filmowej, przytaczając jako przykłady dzieł z różnych okresów.

Literatura romantyzmu ukształtowała bohatera nietuzinkowego, często zbuntowanego, indywidualistę, którego losy łączą się nierozerwalnie z losem narodu. Typowy bohater romantyczny jest skomplikowany emocjonalnie, nieraz tragiczny. Wykorzystywane są środki literackie takie jak sen, widzenia, czy zjawiska nadprzyrodzone, podkreślające bogactwo wewnętrznego świata postaci. Przykładem takiego bohatera jest Konrad z "Dziadów cz. III" Adama Mickiewicza. Jego postać jest nieodłącznie związana z kontekstem historycznym i biograficznym autora. Konrad, przemieniając się z Gustawa, wyraża powszechne aspiracje wolnościowe, a jego widzenia dochodzą do głosu w scenie "Wielkiej Improwizacji". Tymczasem zarówno Kordian Juliusza Słowackiego jak i Henryk z "Nie-Boskiej Komedia" Zygmunta Krasińskiego reprezentują inną, lecz równie bogatą paletę cech. Ich wątpliwości i duchowe przemiany obrazują wewnętrzne rozterki typowe dla tej epoki, w których znaleźć można elementy weltschmerzu.

Literatura pozytywizmu odchodzi od ideałów romantycznych, koncentrując się na pracy u podstaw, praktyczności i realizmie. Benedykt Korczyński z "Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej jest przykładem bohatera, który angażuje się społecznie, ofiarowując swoje życie na służbę innym. Nie znajdujemy już tutaj romantycznych widzeń, a konflikty są osadzone w realiach codziennej walki o lepszą przyszłość. Postępowanie bohatera odzwierciedla zaangażowanie autorki w działania społeczne i edukacyjne, związane z ideami pozytywizmu.

Przenosząc się do sztuki filmowej, występuje jeszcze inna modalność kreacji bohatera. "Pasja" Mela Gibsona przedstawia postać Poncjusza Piłata, który staje przed moralnym dylematem. Filmy, wykorzystując środki wizualne i aktorskie, pozwalają na głębsze dobranie się do psychologii postaci, eksplorując jej wewnętrzne konflikty w bezpośredni, często sugestywny sposób, wpływając na percepcję przez odbiorcę.

Cofając się do podsumowania, należy podkreślić, że bohater literacki i filmowy ciągle ewoluuje, będąc jednocześnie zwierciadłem swoich czasów. Bywał romantycznym buntownikiem, pozytywistycznym pracownikiem u podstaw, a na ekranie przybiera formę skomplikowanego psychologicznie charakteru, w którym przeplatają się rozmaite wpływy kulturowe i historyczne. Dla odbiorcy kreacje postaci mogą służyć jako inspiracja lub punkt odniesienia do własnych doświadczeń życiowych i moralnych wyborów.

Literatura oraz sztuka filmowa pozwalają na rozmaite podejście do kreacji bohatera. W przypadku romantyzmu podkreślona jest głębia duchowa i bunt, w pozytywizmie - pragmatyzm i działanie, natomiast w filmie - wszechstronna realizacja psychologiczna postaci. W każdej z tych form bohater przysługuję jako esencja jego epoki i środowiska, dokąd konsekwentnie doświadcza nowych znaczeń i interpretacji.