Polska niepodległa w „Granicy” Zofii Nałkowskiej i „Przedwiośniu” Stefana Żeromskiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 12.04.2024 o 14:15

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Literatura dwudziestolecia międzywojennego niezwykle plastycznie odzwierciedla skomplikowane realia młodej Polski niepodległej. Twórcy tej epoki, w tym Stefan Żeromski w "Przedwiośniu" i Zofia Nałkowska w "Granicy", kreślili portrety społeczeństwa i obecne w nim problemy, w tym dysproporcje klasowe, przemiany obyczajowe, ale także moralne dylematy swoich bohaterów. Obraz wolnej Polski ukazany w tych powieściach jest wielowymiarowy i pełen niuansów, zarówno na poziomie indywidualnym, jak i zbiorowym.

W "Przedwiośniu" Stefana Żeromskiego obserwujemy losy Cezarego Baryki, młodego człowieka, którego życie staje się przekrojem przez zmieniającą się rzeczywistość. Rozpoczęcie dorosłego życia w gorącym klimacie Baku, a potem rewolucja październikowa stanowią pierwsze etapy jego drogi, gdy światopogląd bohatera zaczyna dojrzewać. Najważniejsza jednak okazuje się podróż do Polski, gdzie konfrontacja z wyidealizowanym obrazem ojczyzny zmiesza się ze zderzeniem z niespójnym i niesprawiedliwym społeczeństwem okresu międzywojennego. Przepełniony entuzjazmem Cezary przeżywa szok i deziluzję, dostrzegając rozdźwięk pomiędzy marzeniami o wielkości a trudną polityczną i społeczną rzeczywistością. Baryka staje się świadkiem i uczestnikiem krachu marzenia o "szklanych domach" - metaforze nowoczesnego, sprawiedliwego społeczeństwa. Kreowane przez różne postaci ideologie, od konserwatywnych po radykalne, stanowią obraz zmagania się z kwestią, jaką drogą powinna podążać Polska, by osiągnąć właściwy rozwój.

Z kolei w "Granicy" Zofii Nałkowskiej mamy do czynienia z historią Zenona Ziembiewicza, który stoi na przecięciu klas społecznych. Poznając Zenona, żyjemy jego dylematami dotyczącymi pochodzenia, ambicji i romansów, które wyraźnie wpisują się w kontekst społeczno-moralny tamtych czasów. Tło historyczne stanowi kluczowy element w analizie jego postawy, gdyż Ziembiewicz jako syn ziemiaństwa oscyluje pomiędzy aspiracjami do nowoczesnego, burżuazyjnego stylu życia, a przywiązaniem do szlacheckich korzeni. Tragiczna śmierć Zenona jest konsekwencją życiowych wyborów, które są przykładem na stopniowanie konfliktów i granic - społecznych, moralnych oraz filozoficznych. Nałkowska kreśli postać człowieka uwikłanego w złożoną sieć relacji i zobowiązań, które ostatecznie prowadzą do jego upadku.

Porównując "Przedwiośnie" i "Granice", musimy zwrócić uwagę na różnice w podejściu obu autorów do przedstawianej problematyki. Żeromski skupia się na ideach, politycznym przebudzeniu narodu i wyobrażeniach o możliwej przyszłości, podczas gdy Nałkowska obsesyjnie penetruje granice osobistej moralności, pozycję społeczną i wewnętrzne rozterki bohatera. Mimo tych różnic oba dzieła łączą podobieństwa w obrazowaniu konfliktów społecznych i różnic klasowych, ukazując zmagania jednostek na tle historycznych burz.

Rola motywów i metafor obecnych w obydwu utworach jest krytyczna dla zrozumienia realiów dwudziestolecia międzywojennego. "Szklane domy" czy granica jako umowna linia oddzielająca różne sfery życia są kluczowe dla społecznej świadomości tego czasu i obrazują zmagania z aktualnym i przyszłym kształtem niepodległej Polski.

Podsumowując, literatura okresu międzywojennego pełniła i nadal pełni niezwykle ważną funkcję w diagnozowaniu i komentowaniu stanu niepodległej Polski. Dzieła Żeromskiego i Nałkowskiej, z ich bogactwem treści i głębią psychologiczną, wciąż pozwalają odbiorcy na refleksję nad uniwersalnymi wartościami takimi jak wolność, odpowiedzialność czy tożsamość narodowa, które do dzisiaj pozostają aktualne i istotne dla zrozumienia naszej historii oraz współczesności.