Rodzina Baryków z „Przedwiośnia” Stefana Żeromskiego

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 17.06.2024 o 11:05

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

„Przedwiośnie” Stefana Żeromskiego to powieść, która po dziś dzień pozostaje jednym z najważniejszych dzieł literatury polskiej. Opisując przeciwności i dylematy, z jakimi boryka się tytułowa rodzina Baryków, Żeromski rzuca światło na burzliwe losy narodu w okresie międzywojennym, wciąż targanego wewnętrznymi konfliktami i poszukującego swojej tożsamości po odzyskaniu niepodległości. Przede wszystkim jednak autor tworzy uniwersalne obrazy charakterów, pokazując, jak postacie dopasowują się – lub sprzeciwiają – wartościom narodowym, rodzinie i przemianom społecznym.

Sylwetka Seweryna Baryki łączy w sobie tęsknotę za przeszłością z dążeniem do spełnienia marzeń o lepszej przyszłości. Jego dziadek, Kalikst Grzegorz, był symbolem rodowych tradycji, a Sołowijówka – ukochane rodzinne gniazdo, z którego musiał uciec po powstaniu styczniowym. Przeżywając życie w Baku, Seweryn, mimo obcości kulturowej, zachował marzenia o "szklanych domach" i tęsknotę za Polską, które zaszczepił w sercu młodego Cezarego. Nawet w mękach I wojny światowej i w okresie tułaczki, jego determinacja była niezachwiana. Ironią losu jest, że dopiero śmierć przerwała jego długo oczekiwane powroty do ojczyzny.

Matka Cezarego, Jadwiga, również związana była z Polską, a jej przeszłość uosabiała pokoleniowy ból straconych szans i niespełnionej miłości do Szymona Gajowca. Jej życie stanowiło odzwierciedlenie kobiety rozdartej między obowiązkiem a sercem, najpierw wobec męża, a później wobec syna, którego ledwie poznała podczas rewolucji rosyjskiej. Perspektywa matczyna przemyca melancholię za straconym światem Siedlec, ale i determinację w wychowaniu Cezarego w duchu patriotycznym.

Cezary Baryka, ostateczny główny bohater, w pewnym sensie podsumowuje obie przeszłe postacie, przyswajając lekcje życia od rodziców, a później mierząc się z nimi sam. Jego dzieciństwo to okres wychowywania się w cieniu rosyjskiej dominacji, natomiast adolescencja i młodość to już czas rewolucji, która całkowicie odmieniała jego perspektywę. Fascynacja rewolucją dała początek konfliktom z matką i stopniowo prowadziła w stronę ideologii komunistycznej. Cezary przechodził przez różne fazy – od przygnębienia widokiem Polski widzianej z pociągu po śmierci ojca, przez rozwijającą się świadomość społeczną w Warszawie, spotkanie z Gajowcem i problemami młodości, aż do radykalizacji swoich poglądów po doświadczeniach w Nawłoci i Chłodku.

Ostatecznie Cezary wybiera drogę ideologiczną, opowiadając się wraz z Antonim Lulkiem za komunizmem. Ta manifestacja stanowi spełnienie i jednocześnie zamknięcie drogi bohatera – wybór wydaje się ostateczny. Jednak czy czytań będzie mógł zaakceptować to zakończenie?

Rodzina Baryków, choć funkcjonująca jako konkretni, indywidualni bohaterowie, jest równocześnie symbolem losów narodu polskiego, a historia ich życia – metaforą burzliwych przemian społecznych. Pozostawiając za sobą więcej pytań niż odpowiedzi, Żeromski przekazuje przesłanie, które nie straciło na aktualności: jak pośród niepokojów świata zachować własną tożsamość, w jaki sposób pogodzić marzenia z rzeczywistością, oraz jakie wartości w końcu obronić, kiedy wszystko wokół upada.

W kontekście analiz, rodzina Baryków w „Przedwiośniu” uwydatnia zmiany ideologiczne i obyczajowe. Te ewolucje relacji międzyludzkich i odpowiedzi na szersze przemiany społeczno-polityczne stanowią rdzeń dzieła Żeromskiego. Odczytując ich losy, możemy zrozumieć nie tylko historyczny kontekst ich życia, ale także obecne dylematy tożsamościowe i etyczne, których echa brzmią także poza granicami dawnej Polski.