Dwie koncepcje życia na podstawie twórczości poetów: Sęp Szarzyński a J. A. Morsztyn

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 5.04.2024 o 8:37

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

W poezji każdej epoki odnaleźć można odzwierciedlenie głębokiego stosunku twórców do egzystencji, świata i człowieka. Nie inaczej jest w przypadku dwóch wybitnych twórców różnych okresów - Sępa Szarzyńskiego, reprezentującego schyłkowy renesans, oraz Jana Andrzeja Morsztyna, typowego dla baroku. Choć żywot obu poetów był związany z różnymi czasami i różnymi doświadczeniami, uderza kontrast ich podejścia do życia, który przejawia się w sposobie wyrażania swoich myśli i uczuć.

Mikołaj Sęp Szarzyński to postać będąca na pograniczu dwóch epok, zmagająca się z dylematami moralnymi i religijnymi. Jego twórczość naznaczona jest głęboką refleksją nad losami duszy ludzkiej w świetle chrześcijańskiej doktryny. W "Rozmowie mistrza Polikarpa ze Śmiercią" Sęp Szarzyński akcentuje niemoc człowieka w konfrontacji z nieuchronnością śmierci, podkreślając jednocześnie wagę wiary i nadziei na zbawienie. Świat przedstawiany przez poetę nie jest przychylny człowiekowi. W lirycznych sonetach dostrzec można bojowanie ducha z materią, walkę z własnymi słabościami oraz nieustanne poszukiwanie sensu życia.

Jan Andrzej Morsztyn, działający w baroku, zdaje się prezentować życie jako perłę okresu, w którym wzrastał i które reprezentował. Morsztyn, urzędnik dworski i poeta, odnajdywał piękno i sens życia w miłości, zarówno tej uczuciowej, jak i w pełnym przepychu życiu dworskim. W utworach takich jak "Do trupa" epatuje lekkim stylem, ukazując przemijanie w kontekście miłości ziemskiej. Porównując te dwa różne podejścia, widzimy na jednym biegunie Szarzyńskiego z jego pesymizmem, duchowym zmaganiem, a na przeciwnym Morsztyna, barwnie obrazującego zmienność nastrojów, przyjemności i życie pełne barokowego przepychu.

Szarzyński często posługuje się kontrastami, jak w sonetach "O uwagi ludzkie" i "O przemijaniu", gdzie zmagania wewnętrzne są wynikiem konfrontacji z własnym istnieniem. To życie jako refleksja, osadzone w duchowych poszukiwaniach i dyskursie z boskością. Z kolei Morsztyn w "Nadobna Paskwalina" czy "Fraszki do Anny" odwołuje się do lekkości bytu, elegancji słowa i życia pełnego miłosnych intryg.

Przeciwwagę pomiędzy duchowym zmaganiem Szarzyńskiego a majstersztykowym podejściem Morsztyna do życia dworskiego najlepiej widać na przykładzie ich postrzegania miłości. Dla Szarzyńskiego jest to miłość transcendentna, dążenie do bycia godnym oblicza Boga, ciągłe przygotowanie do spotkania z wiecznością. Morsztyn zaś eksponuje miłość zmysłową, doczesną, ubraną w wyszukane słownictwo i alegoryczne obrazy.

Wpływ epok - renesansu i baroku - na różnorodność tematyczną i formalną twórczości obu poetów jest niezaprzeczalny. U Szarzyńskiego odnajdujemy pesymistyczne rozważania nad istotą człowieka i obecnością Boga w jego życiu, czego wyrazem są liryki, pełne pytań i wątpliwości. Barokowy Morsztyn natomiast stawia na ozdobność formy, gier słownych, co odzwierciedla zamiłowanie epoki do przepychu i wieloznaczności.

Synteza tych dwóch koncepcji życia, podobnie jak ich twórczość, rzuca światło na uniwersalność ludzkich przemyśleń dotyczących egzystencji, pokazując jednocześnie, jak bardzo kontekst historyczny, osobiste doświadczenia poetów i dominująca w ich czasach filozofia życia wpływają na literackie dzieła. W obu przypadkach widzimy głęboko zakorzenione zmagania z egzystencją, choć każdy z tych twórców radzi sobie z nią na swój własny, epokowy sposób. Bez względu na różnice, ich dzieła zachowują aktualność, zmuszając nas do refleksji nad naszymi własnymi życiowymi wyborami i postrzeganiem otaczającego nas świata.