Sęp Szarzyński a J. A. Morsztyn - dwie koncepcje życia na podstawie twórczości poetów. Opracuj temat odwołując się do fragmentów poznanych utworów

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.07.2024 o 9:57

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 9.07.2024 o 9:03

W literaturze polskiej przełomu XVI i XVII wieku znajdziemy dwóch znakomitych poetów, którzy w niezwykle różny sposób postrzegali życie oraz ludzką egzystencję. Mowa tu o Mikołaju Sępie Szarzyńskim oraz Janie Andrzeju Morsztynie. Ich twórczość, choć osadzona w podobnych realiach historycznych, ukazuje diametralnie różne wizje życia i ludzkiej kondycji.

Sęp Szarzyński żył i tworzył na styku renesansu i baroku, urodził się około 1550 roku. Jego twórczość jest pełna głębokich refleksji nad sensem życia, nieuchronnością śmierci, walką duchową oraz niemal stałą obecnością Boga. Kontekst historyczny, w którym tworzył, był pełen niepokoju religijnego, co znajduje swoje odzwierciedlenie w jego poezji. Z kolei Jan Andrzej Morsztyn był przedstawicielem późnego baroku, którego twórczość była mocno związana z dworską kulturą i estetyką. Jego życie, pełne politycznych intryg oraz dworskich zabaw, ukazuje zupełnie inny obraz ówczesnej rzeczywistości.

Twórczość Sępa Szarzyńskiego cechuje się pesymizmem, refleksyjnością oraz symboliką militarną. Jego utwory są głęboko zakorzenione w walce duchowej, stanowią kontemplację nad ludzką naturą i dążeniem do zbawienia. Wiersz "O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałem" stanowi najlepszy przykład tejże koncepcji. Sęp Szarzyński pisze:

"Wojna ohydna przesunęła chmurę, Która słońce wieczności zaćmiła, A upadając na tę krwawe burę, Włosy na front, ojczyznę pochyliła."

Jego twórczość jest pełna aluzji do walki z pokusami, w której człowiek jest przedstawiony jako istota ułomna, rozdwojona w sobie i wiecznie nękana przez siły zła. Jest to obraz człowieka, który żyje w ciągłym niepokoju, w nieustannej walce o duchowe przetrwanie. Motyw śmierci i niepokoju o zbawienie przewija się przez jego poezję, tworząc pesymistyczny obraz rzeczywistości.

Sęp Szarzyński przedstawia życie jako pole bitwy, na którym człowiek zmaga się z szatanem, światem oraz swoim ciałem. Jego poezja ukazuje nieustanną walkę o zbawienie, w której jednak jedyna nadzieja tkwi w Bogu. W utworze "O wojnie naszej, którą wiedziemy z szatanem, światem i ciałem" poeta przedstawia człowieka jako bytu słabego, "wątłego, niebacznego, rozdwojonego w sobie". Symbolika militarna, obecna w jego poezji, obrazuje duchowy konflikt i potrzebę stałej walki z pokusami.

Jan Andrzej Morsztyn, tworzący w późnym baroku, prezentuje zupełnie odmienną koncepcję życia. Jego poezja jest lekka, z humorem, oparta na estetyce i formie. Morsztyn, związany z dworem królewskim, korzystał z uroków życia i bierze z niego wszystko, co najlepsze. Twórczość Morsztyna jest nasycona motywami miłości, flirty, zalotów, co dominowało w jego utworach. Jego wiersze takie jak "Do trupa" czy "Czary" są tego doskonałym przykładem:

"Piękniejszaś niż gwiazdy w noc pogodną, Bo też się świecisz piękną urodą, A ja umarły i grobowiec wielki, Patrzę na ciebie, dusze mi się cieszy."

Morsztyn przedstawia życie jako pełne przyjemności, flirtu, zabawy. Jego poezja jest pełna estetycznych igraszek, co wskazuje na przerost formy nad treścią. W przeciwieństwie do Sępa Szarzyńskiego, Morsztyn koncentruje się na cieszeniu się chwilą, estetyką życia codziennego i jego pięknem, które warto celebrować.

Morsztyn traktuje przemijalność jako naturalny element życia, ale nie jest ona dla niego źródłem niepokoju. Wręcz przeciwnie, wykorzystuje przemijający czas, by cieszyć się życiem w pełni, korzystać z jego uroków i przeżywać chwile radości. Dworski styl jego poezji podkreśla hedonistyczne podejście do życia: celebrowanie piękna i miłości, które stają się najważniejszymi wartościami.

Porównując obie koncepcje życia, u Sępa Szarzyńskiego dominuje walka, cierpienie, duchowe konflikty oraz pesymizm, podczas gdy u Morsztyna życie jest pełne przyjemności, zalotów, estetyki oraz lekkości bytu. Ta różnica w postrzeganiu człowieka i jego egzystencji wynika zarówno z odmiennych osobistych doświadczeń poetów, jak i z intelektualnych tradycji, w których byli osadzeni.

Sęp Szarzyński swoją twórczością wnosi do polskiej literatury głębokie refleksje filozoficzne, kontemplacje nad ludzką naturą oraz duchową walką. Jego poezja jest introspektywna, pełna symboliki militarnej i religijnej, co wzbogaca literaturę o monumentalne dzieła pełne duchowej i duchowej głębi. Z kolei Morsztyn, swoim lekkością pióra i zabawą formą, wnosi do literatury piękno, estetykę, a także humor. Jego wiersze są esencją dworskiego stylu życia, pełne zalotów, flirtów, co dodaje poezji baroku nieco lekkości i radości.

Religijna perspektywa Sępa Szarzyńskiego, skupiająca się na walce duchowej i dążeniu do zbawienia, kontrastuje z bardziej zeświecczoną perspektywą Morsztyna, który choć nie całkowicie pozbawiony refleksji nad przemijalnością, skupia się na teraźniejszości, miłości oraz dworskim życiu. Religia i duchowość są centralnym elementem twórczości Sępa Szarzyńskiego, podczas gdy dla Morsztyna są one tłem, na którym rozwija swoje estetyczne i hedonistyczne podejście do życia.

Podsumowując, Mikołaj Sęp Szarzyński i Jan Andrzej Morsztyn, mimo że żyli i tworzyli w podobnych czasach, ukazują diametralnie różne wizje życia. Sęp Szarzyński, z jego ciągłą walką duchową, pesymizmem i refleksyjnością, wnosi głębokie rozważania nad ludzką egzystencją, podczas gdy Morsztyn, z jego lekkością, zabawą formą i estetyką, ukazuje życie pełne radości, miłości i przyjemności. Oba podejścia, mimo że różne, wniosły niezaprzeczalne bogactwo do polskiej literatury, ukazując różnorodne narzędzia do zrozumienia ludzkiej egzystencji.

Wpływ obu poetów na literaturę polską był znaczący. Twórczość Sępa Szarzyńskiego wpłynęła na późniejszych poetów, skłaniając ich do głębszych refleksji nad duchowością i ludzką kondycją, podczas gdy Morsztyn swoją estetyką i wdziękiem wpisał się w tradycję dworskiej poezji. Ich różnorodne podejścia do życia i twórczości ukazują bogactwo epoki baroku i pozostawiają cenne dziedzictwo literackie dla kolejnych pokoleń.