Słowa Olgi Tokarczuk uczyń punktem wyjścia do rozważań o motywie obcości w literaturze: "Żyjemy w różnych światach i udaje nam się porozumiewać o tyle, o ile nasze światy są podobne"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.03.2024 o 16:54

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.03.2024 o 17:08

Wypowiedź Olgi Tokarczuk, laureatki Literackiej Nagrody Nobla, dotycząca naszego komunikowania się "o tyle, o ile nasze światy są podobne", zaprasza do głębokich rozważań na temat obcości. Obcość to stan, który fascynował twórców literackich od wieków, wiodąc przez meandry ludzkich emocji, społecznych relacji, aż po najskrytsze zakamarki ludzkiego istnienia. Literatura, jako medium szczególnie wrażliwe na złożoność ludzkiej kondycji, oferuje szeroki wachlarz dzieł ukazujących motyw obcości w rozmaitych kontekstach.

Obcość można postrzegać jako zjawisko wielowymiarowe, które obejmuje zarówno alienację fizyczną, społeczną, psychiczną, jak i egzystencjalną. Przyczyny tego stanu mogą być różnorodne, od genetycznych czy losowych deformacji, przez indywidualne doświadczenia życiowe, aż po głębokie różnice kulturowe i światopoglądowe. Odbicie obcości w literaturze umożliwia czytelnikom zrozumienie i empatyzowanie z ludzkim cierpieniem oraz różnorodnością ludzkich doświadczeń.

Przykładem dzieła, które penetruje kwestię obcości wywołanej zniekształceniem cielesnym, jest "Człowiek słoń" Davida Lyncha, opowiadający historię Josepha Merricka. Film ukazuje zarówno brutalność, z jaką społeczeństwo potrafi traktować osoby odmienne, jak i niezwykłą siłę ducha Merricka. Obcość, jaką doświadczał z powodu swojego wyglądu, nie zatarła jednak w nim ludzkich pragnień i marzeń o akceptacji.

W "Najbrzydszej kobiecie świata", Olga Tokarczuk bada społeczne piętno brzydoty, pokazując jak postrzeganie przez pryzmat wyglądu zewnętrznego skazuje jednostkę na trwałe wykluczenie i osamotnienie. Tokarczuk stawia pytania o naturę piękna i jego społeczne konsekwencje, badając granice ludzkiego współczucia i tolerancji.

Stanisław Lem w "Powrocie z gwiazd" zaprasza czytelników do refleksji nad obcością wynikającą z różnic międzypokoleniowych. Hall Bregg, powracając na Ziemię po międzygwiezdnej podróży, odkrywa, że świat, który znał, przestał istnieć. Spotyka się z niezrozumieniem, które rodzi poczucie alienacji i przynależności do innej rzeczywistości. Dylematy moralne i egzystencjalne, które Lem porusza, podkreślają uniwersalność obcości jako doświadczenia ludzkiego.

Kwestię obcości doświadczalnej, wynikającej z traumatycznych przeżyć wojennych, bada z kolei Gustaw Herling-Grudziński w "Innym świecie". Obcość obozowa staje się metaforą absolutnej alienacji, która oddziela doświadczenie obozowe od "normalnego" życia. Autor ukazuje jak głębokie przepaście mogą dzielić ludzkie doświadczenia, prowadząc do trwałego poczucia wyobcowania.

"Obcy" Alberta Camusa wprowadza nas w świat Meursaulta, którego obcość egzystencjalna i moralna stawia pod znakiem zapytania tradycyjne wartości i normy społeczne. Alienacja społeczna Meursaulta, jego odmienny sposób postrzegania świata i relacji międzyludzkich, są wyrazem poszukiwań sensu życia i własnej tożsamości poza ustalonymi normami społecznymi.

Obcość stanowi wyzwanie dla komunikacji międzyludzkiej, gdyż niezrozumienie i odmienność mogą prowadzić do konfliktów, niechęci, a nawet agresji. Jednakże, dzięki empatii, otwartości i gotowości do nauki o „innym”, można przełamywać bariery niezrozumienia, tworząc przestrzeń dla dialogu i wzajemnego szacunku.

Analizując przedstawione utwory, można zauważyć różnorodność podejść do motywu obcości. W każdym z nich obcość staje się okazją do głębokiej introspekcji na temat ludzkiej natury, społecznych norm oraz indywidualnych poszukiwań sensu. Jakkolwiek nasze doświadczenia mogą być różne, literatura oferuje drogę do lepszego zrozumienia i akceptacji „obcego”, co jest niezwykle cenne w procesie osobistego rozwoju i kształtowania postaw tolerancji. W kontekście słów Olgi Tokarczuk, literatura pokazuje, że choć „żyjemy w różnych światach”, to poprzez dzielenie się naszymi doświadczeniami, czy to bólem, alienacją, czy poszukiwaniem sensu, jesteśmy w stanie znaleźć punkty styczne i budować mosty porozumienia.