Siła woli, a ludzki los: analiza literacka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 8.03.2024 o 13:18

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 7.03.2024 o 21:03

W debacie na temat tego, co przede wszystkim decyduje o ludzkim losie – wolna wola czy siły od niego niezależne – warto odwołać się do dwóch różnych perspektyw literackich, które rzucają światło na to skomplikowane zagadnienie. Jedną z nich jest "Lalka" Bolesława Prusa, będąca wyrazistym obrazem społeczeństwa warszawskiego drugiej połowy XIX wieku. Drugim istotnym głosem w tej debacie jest "Odyseja" Homera, klasyczny epos opisujący podróż Odyseusza i jego dążenie do powrotu do domu po wojnie trojańskiej.

W "Lalce" jednym z głównych motywów jest kwestia, w jakim stopniu człowiek kształtuje swój los, a w jakim jest pionkiem w rękach sił wyższych lub społeczeństwa. Stanisław Wokulski, główny bohater powieści, to człowiek, który w dużym stopniu próbuje kształtować swój los. Jego decyzje o dążeniu do bogactwa, zdobyciu serca Izabeli Łęckiej, a nawet jego naukowe zainteresowania, to wszystko wydaje się być wyrazem jego wolnej woli. Jednak mimo wielkich wysiłków, całe jego życie i dążenia są w końcu kształtowane przez społeczeństwo, jego klasowe podziały i wartości. Los Wokulskiego wydaje się być silniej determinowany przez ówczesne struktury społeczne niż przez jego indywidualne wybory i aspiracje.

Natomiast "Odyseja" prezentuje trochę inną perspektywę. Odyseusz, w przeciwieństwie do Wokulskiego, zdaje się być kierowany głównie przez los i boską interwencję. Bohater ten, chociaż wykazuje wiele cech heroizmu, inteligencji i sprytu, nieustannie napotyka na swojej drodze przeszkody rzucone mu przez bogów lub los, takie jak burze na morzu wysłane przez Posejdona. Pomimo to, jego determinacja w dążeniu do powrotu do Itaki i ponownego zjednoczenia z Penelopą jest również dowodem na działanie wolnej woli. W jego przygodach widać, jak za sprawą własnych decyzji i wytrwałości, mimo przeciwności, udaje mu się osiągnąć swoje cele.

Obie analizowane utwory pokazują, że ludzkie życie jest splatane z działaniem sił niezależnych od człowieka oraz indywidualnymi wyborami. "Lalka" Prusa sugeruje, że społeczeństwo i jego struktury mają ogromny wpływ na indywidualny los, ograniczając działanie wolnej woli. W kontekście "Odysei", los zdaje się być kształtowany zarówno przez działanie bogów, jak i przez własne decyzje Odyseusza. W obu przypadkach widzimy, że nie można jednoznacznie stwierdzić, co kształtuje ludzki los w większym stopniu. Wydaje się, że chociaż siły niezależne od człowieka często wpływają na jego życie, to jednak wola i działanie jednostki mają kluczowe znaczenie dla ostatecznego kształtowania losu.

Podsumowując, zarówno "Lalka" jak i "Odyseja" dostarczają bogatych perspektyw na zagadnienie wolnej woli i determinizmu. Obie prezentują pogląd, że choć siły od człowieka niezależne mają znaczący wpływ na nasze życie, decyzje i dążenia jednostki nadal odgrywają fundamentalną rolę w kształtowaniu własnego losu.