Różne oblicza miłości do ojczyzny oraz jej służebności w literaturze polskiego pozytywizmu

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 19.12.2024 o 19:02

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 16.11.2023 o 9:54

Miłość do ojczyzny oraz jej służebność były kluczowymi tematami literatury polskiego pozytywizmu, który rozwinął się w Polsce w drugiej połowie XIX wieku, po upadku powstania styczniowego. Epoka ta charakteryzowała się odrzuceniem romantycznych wizji i emocjonalnych zrywów na rzecz racjonalizmu, pracy organicznej i pracy u podstaw, przy jednoczesnym zachowaniu głębokiego przywiązania do idei narodowej. Twórcy tego okresu, w tym Bolesław Prus, Eliza Orzeszkowa i Henryk Sienkiewicz, często podejmowali temat miłości do ojczyzny, prezentując jej różne oblicza oraz sposób, w jaki społeczeństwo może służyć swojemu krajowi.

Jednym z najbardziej znaczących dzieł, które ilustruje miłość do ojczyzny i służbę na jej rzecz, jest powieść Elizy Orzeszkowej "Nad Niemnem". Przez pryzmat losów dwóch rodzin – Bohatyrowiczów i Korczyńskich – autorka ukazuje skomplikowane więzi łączące ludzi zamieszkujących ziemie nad Niemnem. Bohatyrowicze, reprezentujący niższą warstwę społeczną, są związani z ziemią i tradycją. Przez to stają się metaforą trwającego ducha narodowego, który przetrwał rozbiory i powstania. Miłość do ojczyzny w ich przypadku to codzienna praca na roli, pielęgnowanie pamięci o przodkach, którzy walczyli o wolność, oraz wspólne podtrzymywanie narodowej tożsamości.

Z kolei w rodzinie Korczyńskich, której członkowie należą do zubożałej szlachty, Orzeszkowa ukazuje zagubienie i rozdźwięk między dawną chwałą a współczesnym upadkiem szlacheckich ideałów. Miłość do ojczyzny manifestuje się tu w próbach odnalezienia nowego sensu i miejsca w społeczeństwie przez przywołanie tradycji pozytywistycznych. Autorka podkreśla, że nie tylko romantyczny heroizm, ale i pragmatyczna praca są wyrazem miłości do kraju.

Innym dziełem wartym uwagi jest "Lalka" Bolesława Prusa. Powieść ta ukazuje miłość do ojczyzny w kontekście modernizacji i urbanizacji Warszawy. Główny bohater, Stanisław Wokulski, to przedsiębiorca i były powstaniec, który w swojej działalności gospodarczej widzi szansę na poprawę losów narodu. Wokulski to człowiek czynu, który dostrzega, że rozwój gospodarczy i edukacja są kluczem do wzmocnienia państwa. Jego działalność jest formą patriotyzmu, którą Prus przedstawia jako alternatywę dla romantycznego męczeństwa.

„Lalka” ukazuje również, jak kompleksowy i niejednoznaczny jest temat miłości do ojczyzny. Poprzez postać Ignacego Rzeckiego, subiekta o romantycznej duszy, Prus pokazuje konflikt między światem marzeń a rzeczywistością. Rzecki pielęgnuje wspomnienia o dawnym powstańczym zrywie jako szczytowym momencie miłości do kraju, jednak jego życie wypełnia rutyna pracy w sklepie. W ten sposób "Lalka" przedstawia różnorodne aspekty służby ojczyźnie, zarówno poprzez udział w walce zbrojnej, jak i codzienną pracę.

Henryk Sienkiewicz, w swojej twórczości, również podejmuje temat miłości do ojczyzny, jednak jego podejście jest bardziej epickie. W "Potopie", powieści z cyklu „Trylogii”, przedstawia odnowienie ducha narodowego w czasie najazdu szwedzkiego. Bohater, Andrzej Kmicic, początkowo postrzegany jako zdrajca, przechodzi wewnętrzną przemianę, stając się symbolem odrodzonej miłości do ojczyzny, gotowości do poświęceń w imię większych wartości i wolności ojczyzny. Przez swoją postawę Sienkiewicz wskazuje, że prawdziwy patriotyzm wymaga nie tylko deklaracji, ale i czynów, często heroicznych.

Podsumowując, literatura polskiego pozytywizmu ukazuje różnorodne oblicza miłości do ojczyzny oraz jej służebności. Niezależnie od tego, czy jest to cicha praca na roli, działalność gospodarcza, czy walka zbrojna, miłość do ojczyzny zawsze wymaga zaangażowania i oddania. Twórcy tego okresu przekonywali, że służba ojczyźnie to nie tylko kwestia honoru, ale przede wszystkim realnych działań zmierzających do jej odbudowy i umocnienia. Przez swoje dzieła zachęcali do refleksji nad potrzebą odnalezienia balansu między heroizmem a codziennością, który byłby najbardziej efektywny dla współczesnych im Polaków.