Wzory i antywzory w wybranych epokach literackich

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 20.05.2024 o 15:41

Streszczenie:

Praca analizuje wzorce i antywzorce postępowania w literaturze różnych epok, od Biblijnych pradawnych kontrastów do Romantyzmu i Pozytywizmu.?

Epoki literackie stanowią swoistą kronikę myśli ludzkiej, dokumentującą zmiany w ideach, filozofiach i prądach charakterystycznych dla różnych okresów historycznych. W zależności od kontekstu politycznego, społecznego i kulturowego, w literaturze kształtują się różne wzorce i antywzorce postępowania – pozytywne wzorce, czyli postawy godne naśladowania oraz antywzorce, czyli postawy, których powinniśmy unikać. Celem mojej pracy jest przedstawienie najistotniejszych wzorców osobowych w wybranych epokach literackich oraz analiza reprezentatywnych przykładów literackich.

Biblia - Pradawne kontrasty dobra i zła

Pierwszym i fundamentalnym źródłem wzorców i antywzorców jest Biblia. Negatywnym wzorcem, którego działania są przestrogą, jest Kain. Bratobójcza zbrodnia dokonana przez Kaina z zazdrości o błogosławieństwo Boże dla Abla staje się symbolem pierwszej zbrodni w ludzkości i wszelkiego rodzaju niegodziwości wynikających z zazdrości i zawiści. Konsekwencje jego czynu są moralnie i symbolicznie potępione przez wieki. W opozycji do niego stoi postać Hioba, który mimo ogromnych cierpień i prób, na jakie został wystawiony przez Boga, pozostaje wierny i oddany. Jego stałość w wierze i cierpliwość stają się wzorem najwyższej cnoty. Hiob zostaje na końcu wynagrodzony za swoją wierność, co podkreśla, że cnotliwość i oddanie przynoszą korzyści, nawet jeśli po drodze napotkamy na liczne trudności.

Średniowiecze - Idealny rycerz, władca i asceta

Średniowiecze to czas, w którym dominowały wzory rycerskie, władcze i ascetyczne. Idealnym rycerzem jest Roland z "Pieśni o Rolandzie", który swoimi czynami uosabia cechy pobożności, odwagi i poświęcenia dla swojego króla i ojczyzny. Jego heroiczna śmierć w walce staje się symbolem nieugiętości i honoru. Innym wzorem jest Bolesław Krzywousty, który w kronikach Galla Anonima przedstawiany jest jako chrześcijański monarcha, sprawiedliwy i pobożny, troszczący się o swoich poddanych. Jego walka w imię chrześcijaństwa i dbałość o swoich ludzi staje się wzorem władcy, którego cechują nie tylko siła, ale i moralność. Święty Aleksy, z "Legendy o św. Aleksym", reprezentuje idealnego ascetę, który rezygnuje z dóbr materialnych na rzecz ubóstwa i bliskości z Bogiem. Jego życie w ascezie i cudowne wydarzenia po jego śmierci świadczą o jego świętości, stając się wskazówką dla tych, którzy szukają duchowego wzrostu ponad materialnymi korzyściami.

Renesans - Wszechstronny humanista

Renesans to epoka humanizmu, a wzorem człowieka renesansu jest Jan Kochanowski. Jego twórczość odzwierciedla wszechstronność humanistyczną, bogactwo tematyki życiowej i moralnej. Jego utwory, takie jak "Fraszki" czy "Treny", pokazują człowieka wszechstronnego, głęboko zanurzonego w refleksji nad życiem, miłością, cierpieniem i śmiercią. Kochanowski staje się wzorem renesansowego człowieka - twórczego, myślącego, z pasją podejmującego różne wyzwania życiowe.

Oświecenie - Racjonalny i trzeźwo myślący patriota

Oświecenie to czas racjonalizmu i dążności do nowoczesności. Walery z "Powrotu posła" Juliana Ursyna Niemcewicza jest doskonałym wzorem młodego Polaka - człowieka honoru, uczciwości i patriotyzmu. Jego staranie o wykształcenie i pracę nad sobą są cechami szczególnie cenionymi w tej epoce. Z kolei antywzory, takie jak Gadulski i Szarmancki, wskazują na przeciwników postępu i kosmopolitów, którzy odrzucają ojczystą tradycję na rzecz obcych mód, będąc upozorowanymi arystokratami konserwatyzmu i ignorancji.

Romantyzm - Tajemniczy bohater i patriota

Romantyzm to epoka tajemniczych bohaterów i patriotycznych zrywów. Kordian z dramatu Juliusza Słowackiego jest symbolem samotnego bohatera, skłóconego ze światem, walczącego o ideały. Jego namiętności i konflikty z przeszłości czynią go postacią złożoną i dramatyczną. Z kolei w "Dziadach" Adama Mickiewicza patriotyzm jest centralnym motywem. Bohaterowie takie jak Rollinson, Cichowski czy Jeżewski walczą z caratem, pokazując nieugiętość i poświęcenie młodzieży, jednocześnie krytykując bierność arystokracji.

Pozytywizm - Praca organiczna i praca u podstaw

Pozytywizm to czas praktycznego działania i reform społecznych. W "Nad Niemnem" Elizy Orzeszkowej bohaterowie tacy jak Benedykt i Witold Korczyńscy oraz Bohatyrowicze stają się wzorem współpracy i pracy organicznej. Przykłady negatywne, takie jak Kirło, Różyc czy pani Emilia, reprezentują postawy degeneracji i braku zainteresowania pozytywistycznymi hasłami. Z kolei "Lalka" Bolesława Prusa przedstawia rzetelną pracę robotników i filantropię Stanisława Wokulskiego, kontrastując ją z negatywnym obrazem arystokracji. W noweli "Siłaczka" Żeromskiego, Stanisława Bozowska jest wzorem nauczycielki, oddanej pracy u podstaw, natomiast "Ludzie bezdomni" tego samego autora pokazują Tomasza Judym jako lekarza poświęcającego się najuboższym.

W różnych epokach literackich możemy zauważyć różnorodność wzorców i antywzorców, które odzwierciedlają realia historyczne i społeczne danego okresu. Wzorce takie jak cnota, poświęcenie, sprawiedliwość, patriotyzm i praca pozostają uniwersalne i cenione niezależnie od epoki, podczas gdy antywzory stanowią przestrogi przed moralnymi i społecznymi błędami. Literatura odzwierciedlała zmiany w społeczeństwie, wytyczając kierunki myślenia i postępowania, co czyni ją nie tylko obrazową, ale i moralnie wzbogacającą kroniką ludzkich działań.

Napisz za mnie wypracowanie

Tagi:#literatura #wzory #antywzory