„Granica” Zofii Nałkowskiej – refleksja nad postacią Zenona Ziembiewicza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.08.2024 o 8:49

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 28.08.2024 o 8:03

„Granica” Zofii Nałkowskiej to jedno z najważniejszych i najwybitniejszych dzieł literatury polskiej. Powieść, napisana w okresie dwudziestolecia międzywojennego, stanowi mistrzowską realizację zarówno pod względem formalnym, jak i tematycznym. Unikalne podejście do narracji i struktury fabularnej sprawia, że jest to dzieło niezwykle wartościowe i głębokie, które wielokrotnie skłania czytelników do refleksji.

Postać Zenona Ziembiewicza w powieści „Granica” stanowi symbol ludzkiej złożoności moralnej. Trudno jednoznacznie ocenić jego życie i decyzje moralnie, co wynika z wielowymiarowości jego charakteru oraz wpływu otoczenia i warunków społecznych, w których się znajdował. Zenon jest bohaterem, którego losy ukazują, że ludzka moralność nie jest czarno-biała, lecz pełna niuansów i sprzeczności.

Zenon Ziembiewicz pochodził z rodziny szlacheckiej, jednakże jego rodzina zmagała się z ograniczonymi zasobami finansowymi. Wpływ na jego wychowanie miał ojciec, Walerian, którego zamiłowanie do romansów było powszechnie znane i akceptowane. Tolerancja matki wobec zachowań męża stworzyła atmosferę, w której dorastał Zenon. Tło społeczne i rodzinne miało ogromny wpływ na jego późniejsze życie i decyzje.

Zenon był osobą ambitną i pragnął odnieść sukces, co pchnęło go w stronę studiowania i kariery politycznej. Podczas studiów Zenon nawiązał romans z Justyną Bogutówną, młodą dziewczyną, która pracowała w majątku jego rodziny w Boleborzy. Relacja z Justyną zaczęła się jako pomoc po stracie jej matki. Zenon pragnął być dla niej wsparciem, jednakże szybko okazało się, że jego działania nie były pozbawione osobistych korzyści. Romans z Justyną stał się dla niego źródłem przyjemności, ale także problemów, które będą go prześladować przez całe życie.

Jednocześnie Zenon planował małżeństwo z Elżbietą, bogatą i wpływową kobietą, która mogła mu pomóc w karierze. Unikalne jest to, jak bardzo Zenon starał się ukryć swój romans z Justyną przed Elżbietą, co pokazuje jego pragnienie utrzymania obu relacji jednocześnie. Zdradę odkrytą przez Elżbietę próbuje ratować w różnoraki sposób, co pokazuje jego niespójność i rozdarcie moralne.

Zenon wielokrotnie wykazuje akty pomocy i współczucia, szczególnie wobec Justyny. Początkowo jego motywem jest rzeczywista chęć pomocy po stracie matki przez Justynę. Justyna była nieszczęśliwą, samotną osobą, której życie od dłuższego czasu było pełne cierpienia. Zenon, świadom tej sytuacji, starał się jej pomóc, jednakże jego intencje były mieszane i skomplikowane przez jego własne uczucia i pragnienia.

Jako osoba publiczna Zenon zaangażował się w działalność społeczną. Inicjatywy takie jak budowa koszar dla bezdomnych oraz domów mieszkalnych dla robotników miały na celu poprawę warunków życia najuboższych. Działania takie jak zamknięcie kawiarni oraz otwarcie miejsca spotkań dla dzieci i młodzieży pokazywały jego zainteresowanie moralnością społeczeństwa i próbą jego reformy. Jednakże te działania, choć na pierwszy rzut oka szlachetne, były również częścią jego strategii politycznej i starań o uznanie publiczne.

Podczas spotkań z Justyną, Zenon decyduje się na krok, który staje się punktem wyjścia do jej upadku psychicznego – nakazuje jej usunięcie ciąży. Ten krok okazuje się brzemienny w skutkach, bowiem wprowadza Justynę na ścieżkę nieszczęścia i pogłębiającego się psychicznego rozstroju. Zenon staje się oskarżany i osaczany przez politycznych przeciwników, zwłaszcza kiedy poleca ostrzelać protestujących robotników, co kończy się ofiarami śmiertelnymi. To wydarzenie obciąża go moralnie i społecznie, co pokazuje, że w polityce nie wszystko jest jednoznaczne, a decyzje często podejmowane są pod wpływem okoliczności.

Zenon jest więc postacią uwikłaną w wiele złożonych sytuacji społecznych i politycznych, przez co jego moralna odpowiedzialność staje się jeszcze trudniejsza do jednoznacznego ocenienia. Trudności w dotrzymaniu programowych obietnic po uzyskaniu stanowiska prezydenta miasta oraz skandale związane z jego działalnością polityczną i społeczną doprowadzają do jego upadku. Jego życie zawodowe degraduje się, a on sam staje się coraz bardziej izolowany i rozgoryczony.

Pod względem osobistym Zenon również doświadcza wielu konfliktów. Relacja z Justyną, która cierpi na chorobę psychiczną, oraz próby ratowania jej przez Elżbietę, dodatkowo obciążają jego sumienie. Pogłębiające się poczucie winy i odpowiedzialności za tragedie w życiu Justyny prowadzi do jego emocjonalnego upadku. Zenon czuje się przytłoczony swoimi decyzjami, które miały negatywny wpływ nie tylko na jego życie, ale również na życie innych osób wokół niego.

Kiedy Justyna, dotknięta chorobą psychiczną i rozpaczą, atakuje Zenona i oblewa go kwasem, Zenon traci wzrok. To tragiczne wydarzenie prowadzi ostatecznie do jego samobójstwa, co jest symbolicznym końcem jego złożonej i pełnej sprzeczności drogi życiowej. To zdarzenie pokazuje, że niektóre decyzje i moralne wybory są nieodwracalne i prowadzą do tragicznych konsekwencji, niezależnie od intencji, które im towarzyszyły.

Postać Zenona Ziembiewicza w „Granicy” Zofii Nałkowskiej jest wielowymiarowa i niezwykle złożona. Autorka ukazuje różne punkty widzenia na jego działania, co sprawia, że brak jest jednoznacznej odpowiedzi na pytanie o jego moralność. Zenon jest przedstawiony jako osoba, której działania można ocenić różnie w zależności od perspektywy. Jego postać skłania do refleksji nad złożonością ludzkiej natury i moralnych wyborów.

Nałkowska w swojej powieści wykorzystuje eksperymentalną strukturę narracyjną, w której zachwiany jest liniowy bieg wydarzeń, a psychologizm narracji staje się kluczowym elementem analizy postaci. Wpływy filozofii i psychologii, zwłaszcza teorii Freuda, są widoczne w konstrukcji postaci i jej analizie. To podejście pozwala na głębsze zrozumienie motywacji i wewnętrznych przeżyć Zenona.

Zenon Ziembiewicz jest bohaterem tragicznym, którego życie oscyluje między dobrem a złem. Jego decyzje i działania pokazują, że moralność nie jest jednoznaczna, a każdy czyn może być widziany z różnych perspektyw. „Granica” Zofii Nałkowskiej ukazuje, że granice moralności są niejednoznaczne i często zależą od kontekstu i osobistych doświadczeń. Nałkowska skłania czytelnika do refleksji nad naturem ludzkiej moralności i odpowiedzialności człowieka za swoje czyny.

Podsumowując, Zenon Ziembiewicz jest postacią złożoną i wielowymiarową, której życie i decyzje skłaniają do głębokiej refleksji nad moralnością. „Granica” Zofii Nałkowskiej to utwór, który niesie ze sobą uniwersalne przesłania i skłania do przemyśleń nad granicami ludzkiej odpowiedzialności i moralności. Aktualność tematyki powieści sprawia, że jest ona nadal ważna i wartościowa w kontekście współczesnym, pokazując, że kwestie moralne są niezmiennie istotne i uniwersalne.