Zestaw pytań i odpowiedzi na maturę ustną z polskiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 22.05.2024 o 15:41

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 22.05.2024 o 15:21

Starożytność, obejmująca okres od zarania dziejów aż do V wieku n.e., była czasem niebywałego rozwoju kultury, literatury, filozofii i nauki. Choć od tamtych chwil dzielą nas tysiące lat, dzieła autorów antycznych do dziś wpływają na naszą codzienność i sposób myślenia. W tej epoce rodziły się też wielkie religie, z których chrześcijaństwo, oparte na Biblii, miało ogromny wpływ na kulturę europejską. Pochylając się nad literaturą starożytną i biblijną, dostrzegamy, jak te dwa nurtu przenikają się i współtworzą fundamenty naszej cywilizacji.

Antyczna literatura to bogactwo gatunków i form, z których nie wszystkie przetrwały próbę czasu, jednak te, które znamy, wciąż zaskakują aktualnością i głębią. Epopeje, tragedie, pieśni i satyry — każdy z tych gatunków wnosił coś nowego do rozwoju literackiego rzemiosła. Eposy takie jak „Iliada” Homera przenoszą nas w świat starożytnej Grecji, ukazując bogów i herosów w epickich bojach。„Iliada” otwiera się słynną inwokacją do muzy, proszącą o inspirację, co stało się wzorem dla kolejnych pokoleń epików. Kolejnym fundamentalnym gatunkiem antycznym jest tragedia. Sofokles w „Antygonie” mistrzowsko pokazuje, jak zasady trzech jedności (jedność czasu, miejsca i akcji) oraz obecność chóru i motyw fatum wprowadzają napięcie dramatyczne i moralne. Postaci takie jak Kreon i Antygona stają się symbolami niezłomnej woli i tragicznego konfliktu.

Przysłowia antyczne, takie jak „syzyfowa praca” lub „stajnia Augiasza”, do dziś przypominają o uniwersalnych ludzkich doświadczeniach. Historie o Syzyfie, skazanym na wieczne wtaczanie kamienia pod górę, czy o Augiaszu, którego stajnie były tak zaniedbane, że ich oczyszczenie wydawało się niewykonalne, stały się metaforami trudnych, bezcelowych lub nieskończonych zadań.

Tragedia antyczna wywodzi się z obrzędów religijnych ku czci Dionizosa. Początkowo były to proste pieśni i tańce, które z czasem ewoluowały w złożone formy dramatyczne, wprowadzając dialogi i rozwinięte fabuły. Tragedia antyczna, z jej głębokimi pytaniami o los, przeznaczenie i moralność, stała się jednym z najważniejszych doświadczeń teatralnych w historii.

Biblia, jako literacka księga religii, oferuje różnorodność gatunków literackich: psalmy, przypowieści, hymny oraz inne formy, które mają nie tylko znaczenie religijne, ale też literackie. Psalmy, takie jak Psalm 23, są pieśniami pełnymi nadziei, otuchy i wiary. Przypowieści, z kolei, są krótkimi narracjami z uniwersalnym przesłaniem moralnym, które przetrwały wieki dzięki swej prostocie i głębokości. Przypowieść o synu marnotrawnym czy o miłosiernym Samarytaninie stały się częścią naszej kultury, ucząc o przebaczeniu i miłości bliźniego.

Motywy biblijne pojawiają się także w literaturze nowożytnej. Franz Kafka w „Procesie” korzysta z formy parabolicznej, nawiązując do biblijnych przypowieści, by opisać zagadkowość ludzkiego życia i nieuchronność sądu nad człowiekiem.

Literatura późniejszych epok pełna jest odniesień do mitologii i Biblii. W renesansie Jan Kochanowski w „Odprawie posłów greckich” sięga po wątki z „Iliady”. Adam Mickiewicz w romantycznym „Konradzie Wallenrodzie” tworzy postać na wzór antycznego bohatera, zaś w „Dziadach cz. III” Konrad przybiera postawę prometejskiego buntownika. Juliusz Słowacki w „Grobie Agamemnona” czerpie z mitologii, kreśląc postacie takie jak Agamemnon, Elektra czy Arachne. W Młodej Polsce Stefan Żeromski w „Syzyfowych pracach” używa metafory syzyfowej pracy, by opisać wysiłki Polaków w walce z rusyfikacją.

Budowa antycznej tragedii jest skomplikowana, ale jednocześnie fascynująca. Składa się z parodosu, prologu, stasimonów, epeisodionów i exodosu. W „Antygonie” Sofoklesa widzimy klasyczny konflikt tragiczny między Kreonem a Antygoną, co doskonale ilustruje zasady tragizmu, gdzie postacie są rozdarte między moralnym obowiązkiem a osobistym losem.

Porównując Biblię z literaturą antyczną, dostrzegamy fundamentalne różnice i podobieństwa. Biblia to księga monoteistyczna, natomiast literatura antyczna odnosi się do politeizmu. W Biblii znajdujemy psalmy i przypowieści, natomiast w antyku — tragedie, eposy, mity i satyry. Psalmy, takie jak te dziękczynne i pochwalne, oraz przypowieści, jak „Przypowieść o synu marnotrawnym”, mają na celu przekazanie uniwersalnych prawd moralnych.

Wpływ Biblii i antyku na literaturę i kulturę późniejszych epok jest niezaprzeczalny. W średniowieczu uniwersalizm chrześcijańskiej Europy oraz symbole takie jak krzyż i miecz dominowały w literaturze. Renesans przyniósł reformację i humanizm, czerpiąc obficie z dorobku literatury antycznej.

Tradycje biblijna i antyczna trwały przez wieki, kształtując podstawowe wartości i normy społeczne, co widoczne jest nawet we współczesnych dziełach literackich i artystycznych. To właśnie dzięki nim możemy zrozumieć głębię ludzkiego doświadczenia i wartości, które niezmiennie towarzyszą nam od wieków.