Przestępca jako bohater literacki - Jakub Collin w „Ojcu Goriot” Honoriusza Balzaca.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.05.2024 o 6:33

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 30.05.2024 o 6:26

Literatura od zawsze pełniła funkcje dydaktyczne oraz perswazyjne. Miała za zadanie nie tylko bawić, ale i uczyć, wskazywać wzorce moralne, a także ostrzegać przed negatywnymi zachowaniami i konsekwencjami czynów niemoralnych. W tradycji literackiej często spotykamy się z jednoznacznym podziałem na dobro i zło, co jest typowe dla literatury dydaktycznej. Jednak realizm literacki, a później naturalizm, wprowadziły zupełnie nowe podejście do przedstawiania postaci i wydarzeń. Zamiast prostych, czarno-białych schematów, pojawiły się postacie i sytuacje ukazujące złożoność ludzkiej natury i moralność. W tym kontekście postać Jakuba Collina, znanego również jako Vautrin, z powieści „Ojciec Goriot” Honoriusza Balzaca jest doskonałym przykładem przestępcy jako bohatera literackiego, który nie jest jednoznacznie zły.

W literaturze dydaktycznej spotykamy się z wyraźnym podziałem na dobro i zło, gdzie bohaterowie negatywni są ukarani, a pozytywni nagradzani. Taki schemat podtrzymuje moralne ramy społeczeństwa, ucząc czytelników, jakie postawy są akceptowane, a jakie potępiane. Jednak realizm, który pojawił się w literaturze francuskiej w XIX wieku, wprowadził nową estetykę, w której wartości te ulegają rozpadowi. W „Ojcu Goriot”, Balzac ukazuje demoralizację w porewolucyjnej Francji na przykładzie zepsutych członków społeczeństwa, jak dzieci tytułowego bohatera, które, mimo że są „porządnymi obywatelami”, dopuszczają się moralnych przestępstw przeciwko swojemu ojcu.

Postać Jakuba Collina, znanego pod pseudonimem Vautrin, to przykład skomplikowanego bohatera, którego moralność nie jest jednoznaczna. Jest przestępcą, galernikiem i mordercą, a jego historia jest pełna przemocy i podstępów. W pensjonacie pani Vauquer pojawia się jako tajemniczy gość, zdobywając sympatię i szacunek mieszkańców. Jego oficjalne nazwisko to Jakub Collin, ale w półświatku paryskim jest znany jako Vautrin, przywódca przestępczego świata. Jego charyzma, życiowa mądrość i powaga sprawiają, że zyskuje on autorytet i godność w oczach czytelnika, mimo swojej kryminalnej przeszłości.

Vautrin staje się przewodnikiem po brutalnej i mrocznej stronie Paryża dla młodego i naiwnie ambitnego Eugeniusza de Rastignaca. Oferuje mu pomoc, ale za cenę moralnych kompromisów, tym samym odsłaniając brutalną prawdę o paryskich salonach i ich ukrytych, niemoralnych regułach. Kontrast ten pokazuje fałsz arystokracji, moralnie upadłej klasy społecznej, w przeciwieństwie do honoru i zasad, które rządzą światem przestępców.

Moralność Vautrina jest dwuznaczna. Z jednej strony oferuje maszynę do zabicia arystokraty, co pozwoliłoby Rastignacowi wejść w salony, z drugiej jednak strony, jego działania są obnażeniem prawdy o skorumpowanej arystokracji. Vautrin ma własny kodeks honoru, którego przestrzega, nawet jeśli oznacza to działanie poza prawem. W paryskim półświatku szanuje się go za jego przywództwo i lojalność, a jego poprzednia historia z galernikiem pokazuje, że nawet w świecie przestępczym istnieje miejsce na honor i godność.

Refleksja nad dobrem i złem w literaturze realistycznej prowadzi do rozpadu pojęcia obiektywnego dobra i zła. Wartości moralne przenikają się i stają się względne. Collin symbolizuje prawdę i autentyczność w świecie pełnym fałszu, gdzie jedynym miernikiem wartości człowieka staje się honor i wierność własnym przekonaniom. Collin uczy, że w świecie Balzaca szczerość i odwaga są kluczowe, a wartości honoru i autentyczności stoją ponad fałszem i powierzchownością społeczeństwa.

Podsumowując, postać Jakuba Collina w „Ojcu Goriot” to złożony portret przestępcy, który zmusza czytelnika do refleksji nad pojęciami dobra i zła. Jego moralna dwuznaczność, charyzma i honor stanowią przeciwieństwo moralnie upadłej arystokracji i fałszywych obłudników społeczeństwa. Vautrin jest prawdziwą ikoną literackiego realizmu, komentarza społecznego i moralnej autentyczności, która przetrwała próby czasu.