Stefan Żeromski- pisarz Młodopolski - wpływy pozytywizmu i romantyzmu

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 1.06.2024 o 19:00

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 1.06.2024 o 18:41

Stefan Żeromski, urodzony w 1864 roku w Strawczynie, jest jednym z najwybitniejszych pisarzy polskich przełomu XIX i XX wieku, którego twórczość stała się integralną częścią epoki znanej jako Młoda Polska. Epoka ta, trwająca od lat 90. XIX wieku do 1918 roku, była czasem wielkich przemian kulturowych i artystycznych, które nie mogły pozostać bez wpływu na literaturę. Młoda Polska stanowiła reakcję na pozytywizm, promując nowe, bardziej subiektywne formy wyrazu, takie jak symbolizm, ekspresjonizm czy impresjonizm, a jednocześnie odnawia wiele z romantycznych wartości.

Celem tego wypracowania jest analiza wpływów pozytywizmu i romantyzmu w twórczości Stefana Żeromskiego, a także przedstawienie specyfiki jego warsztatu literackiego i ideowego.

Młoda Polska była epoką literacką, która wpisywała się w nurt modernizmu, kierując literaturę w stronę estetki "sztuki dla sztuki". Charakteryzowała się odmową wartości pozytywistycznych, które kładły nacisk na praktyczne i realistyczne podejście do rzeczywistości. W epoce tej dominującą rolę odgrywały poezja i dramaty autorstwa takich twórców jak Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Leopold Staff, Jan Kasprowicz, czy Stanisław Wyspiański. Proza, choć mniej dominująca, również przechodziła transformację, zyskując nową modernistyczną formę, często o silnym zabarwieniu społecznym.

Stefan Żeromski, jako pisarz na pograniczu epok, doskonale wpisywał się w ten nurt, łącząc techniki modernistyczne z głęboką odpowiedzialnością za naród. W jego twórczości można zauważyć elementy symbolizmu, jak w "Ludziach bezdomnych", gdzie pewne obrazy i postaci pełnią funkcje symboliczne, podnosząc znaczenie dosłowne fabuły do poziomu uniwersalnych znaczeń. Ekspresjonizm przejawia się w intensywnej emocjonalności i dramatyzmie jego utworów, zaś impresjonistyczne podejście widoczne jest w szczegółowych opisach przyrody i wrażeń z niej płynących.

Jednakże, pomimo korzystania z technik modernistycznych, Żeromski nie wyrzekł się wartości typowych dla wcześniejszych epok - romantyzmu i pozytywizmu. Romantyczne elementy jego twórczości przejawiają się w wielkim poczuciu odpowiedzialności za losy narodu, które widać w głównych bohaterach jego utworów. To także negacja absolutnej sztuki na rzecz sztuki społecznie zaangażowanej. Żeromski krytykował romantyzm za idealizację i oderwanie od rzeczywistości, a pozytywizm za brak uwzględnienia psychologii człowieka oraz trudności w praktycznym wcielaniu idei.

Bohaterowie Żeromskiego, tacy jak Stasia Bozowska ("Siłaczka") czy Doktor Judym ("Ludzie bezdomni"), to postacie, które socjalizują romantyczny zapał z pozytywistycznym pragmatyzmem. Stasia Bozowska, nauczycielka umierająca w nędzy, staje się symbolem poświęcenia i walki o lepsze społeczeństwo. Podobnie, Doktor Judym, który odrzuca osobiste szczęście dla walki o lepsze warunki życia dla najbiedniejszych, pokazuje, że nowi społecznicy muszą łączyć romantyczny idealizm z pozytywistyczną praktycznością. Inne postacie, takie jak Doktor Piotr czy Doktor Obarecki, to także symbole różnych dróg życiowych, od heroicznego buntu po konformizm i rezygnację.

Krytyka konformizmu i materializmu jest istotnym elementem moralnego przesłania Żeromskiego. Pisze on o zagrożeniu, jakim jest rezygnacja z ideałów społecznych i popadanie w materializm, co uważa za przyczynę upadku ducha narodu. Żeromski widzi konieczność wprowadzenia romantycznego heroizmu do pozytywistycznych ideałów, aby te mogły być w pełni realizowane.

Podczas gdy inne dzieła modernistyczne często były bądź czysto estetyczne, bądź biernością wobec problemów społecznych, Żeromski nieustannie poszukiwał ideałów poprzez literaturę zaangażowaną. Jego bohaterowie to romantyczni buntownicy, którzy walczą z obojętnością społeczeństwa, często będąc niezrozumiani i przegrani, jednak ich klęska ma symbolizować nadzieję na odrodzenie w większej skali społecznej.

W późniejszym okresie swojej twórczości, już w Dwudziestoleciu Międzywojennym, Żeromski kontynuował swoje poszukiwania ideowe. "Przedwiośnie" jest tego doskonałym przykładem, gdzie autor ponownie podejmuje refleksje nad społecznymi i narodowymi ideałami. Żeromski nie przestaje być pisarzem społecznie zaangażowanym, krytykując modernistyczną bierność wobec sytuacji narodowej.

Reasumując, Stefan Żeromski to pisarz, który skutecznie zintegrował wartości pozytywizmu i romantyzmu w modernistycznej formie. Wielka odpowiedzialność za losy narodu stanowi główny motyw jego twórczości, co czyni jego dzieła nie tylko literackimi arcydziełami, ale także ważnym głosem w dyskusji na temat polskiej tożsamości narodowej i społecznej. Uniwersalność jego przekazu pozostaje aktualna, ukazując znaczenie połączenia estetyki i funkcji społecznych w literaturze. Żeromski staje się wzorem pisarza społecznie zaangażowanego i twórczego innowatora, którego idee mogą stanowić inspirację również dla współczesnych pokoleń.