Bohater „Cierpień młodego Wertera” Johanna Wolfganga Goethego jako prototyp Gustawa z IV części „Dziadów” Adama Mickiewicza

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 12.06.2024 o 11:17

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 10.06.2024 o 6:34

W literaturze romantycznej kluczową rolę odgrywają zagadnienia metafizyczne oraz eksploracja różnorodnych uczuć, szczególnie romantycznej miłości. Romantycy odrzucili racjonalizm epoki oświecenia na rzecz emocji i duchowości, co przejawia się w twórczości wielu ich przedstawicieli. Johann Wolfgang Goethe w „Cierpieniach młodego Wertera” oraz Adam Mickiewicz w czwartej części „Dziadów” przedstawiają archetypiczną sylwetkę romantycznego bohatera, którego losy są splecione z nieszczęśliwą miłością prowadzącą do tragicznych konsekwencji.

Bohater romantyczny to postać pełna sprzeczności, z jednej strony wrażliwa i subtelna, z drugiej – gotowa na skrajne akty w imię miłości. W „Cierpieniach młodego Wertera” Goethe kreśli postać nadwrażliwego Wertera, który, zafascynowany Lottą, staje się symbolem nieszczęśliwego kochanka. Najbardziej pociąga go jej duchowa czystość i niewinność, co prowadzi go do idealizacji jej osoby. Werter, miłośnik literatury i sztuki, pełen jest głębokiej refleksji nad życiem i uczuciami. Jego miłość do Lotty, chociaż nieszczęśliwa, jest pozbawiona pierwiastka erotycznego, co tylko pogłębia jego cierpienie. W obliczu niezdolności do zdobycia jej serca oraz wobec konwenansów społecznych, które sprzeciwiają się jego marzeniom, Werter decyduje się na skrajny akt samobójstwa.

Analogicznie, Adam Mickiewicz w czwartej części „Dziadów” przedstawia Gustawa – postać inspirowaną Werterem. Mickiewicz, tworząc „Dziady”, sięga do tradycji romantycznych, by zbudować postać Gustawa jako bohatera, który swoje istnienie poświęca nieszczęśliwej miłości. Gustaw, podobnie jak Werter, jest nadwrażliwy, zapada się w skrajne emocje, a jego duszę targa rozpacz. Miłość, którą żywi do ukochanej kobiety, idealizuje do tego stopnia, że także i on nie jest w stanie znieść jej rzeczywistości. Gustaw, będąc już po śmierci, nawiedza wiejskiego księdza jako upiór, rozpamiętując swoje nieszczęście. Jego figura łączy ze sobą miłość romantyczną i metafizykę, co czyni go jeszcze bardziej tragiczny.

Zarówno Werter, jak i Gustaw reprezentują pierwiastek romantycznej i niespełnionej miłości, która ostatecznie prowadzi do śmierci. Idealizacja miłości w obu postaciach jest niezwykle podobna – zarówno Werter, jak i Gustaw widzą swoje ukochane kobiety jako anielskie istoty, co z kolei powoduje ich cierpienie w zetknięciu z rzeczywistością. Werter nie potrafi znieść faktu, że Lotta wybiera Alberta ze względu na jego status materialny, a Gustaw podobnie cierpi z powodu kobiety, która wybiera materialne bezpieczeństwo ponad miłość.

Sprzeciw wobec konwenansów społecznych jest wspólnym mianownikiem obu bohaterów. Werter otwarcie krytykuje małżeństwa z rozsądku, co jest widoczne w jego listach do przyjaciela Wilhelma. Z kolei Gustaw wyraża swoją pogardę dla finansowych pobudek zawierania małżeństw podczas swojej rozmowy z księdzem. Spełnienie miłości w obu przypadkach zostaje zniszczone przez społeczne normy i oczekiwania, które są dla romantycznych bohaterów nie do zniesienia.

Wpływ „Cierpień młodego Wertera” na postać Gustawa można wprost zauważyć w czwartej części „Dziadów”. Mickiewicz entwinuje cytaty z dzieła Goethego, nazywając go „książką zbójecką”, co prowadzi do wniosku, że literatura ma ogromny wpływ na kształtowanie światopoglądu romantycznego bohatera. Werterowskie cierpienie promieniujące z literatury stało się niejako archetypem dla Gustawa, który równie intensywnie doświadcza bólu niespełnionej miłości.

Podsumowując, Werter i Gustaw to postaci romantyczne, które łączy wiele wspólnych cech. Miłość, cierpienie, samobójstwo – te motywy są obecne w obu historiach, jednak sposób przeżywania tych emocji przez każde z bohaterów jest unikalny. Goethe i Mickiewicz, kreując swoje postacie, ukazują sprzeczność między ideałem a rzeczywistymi problemami społecznymi, które wciąż mają swoje echa we współczesnej literaturze. Cierpienie, będące istotą romantycznego mitu, jest pokazane jako integralna część ludzkiej egzystencji, co podkreślają także późniejsze refleksje literatury o cierpieniu, jak w utworze „Pan Cogito” Zbigniewa Herberta.

Romantyczna wizja miłości i cierpienia zostaje wiecznie żywa w literaturze, przypominając o złożoności i głębi ludzkich uczuć, które nie ograniczają się do prostych kategorii spełnienia czy racjonalności. Współczesna literatura, choć przesiąknięta innymi tematami, ciągle czerpie z romantycznego dziedzictwa, ukazując, że pewne aspekty ludzkiej natury są ponadczasowe.