„Mistrz i Małgorzata” Michaiła Bułhakowa – ogólne informacje

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 10.06.2024 o 14:22

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 10.06.2024 o 14:13

Michaił Bułhakow, urodzony 15 maja 1891 roku, jest jednym z najwybitniejszych pisarzy rosyjskich XX wieku. Jego twórczość, szczególnie powieści i dramaty, znacząco wpłynęła na literaturę rosyjską tego okresu. Bułhakow studiował medycynę, jednak szybko porzucił karierę lekarza, by całkowicie poświęcić się pisaniu. Jego życie w latach 20. i 30. XX wieku było naznaczone ciągłą walką z cenzurą radziecką. Władze sowieckie blokowały większość jego dzieł, a sam pisarz często musiał zmagać się z brakiem środków do życia. Jednak to właśnie w tych trudnych okolicznościach powstawało jego największe arcydzieło – „Mistrz i Małgorzata”.

Powieść „Mistrz i Małgorzata” Michaiła Bułhakowa uznawana jest za jedno z najważniejszych dzieł literatury światowej. Prace nad nią rozpoczęły się w 1928 roku i trwały aż do śmierci autora w 1940 roku. Bułhakow napisał co najmniej osiem różnych wersji powieści, co świadczy o niezwykłej dbałości i zaangażowaniu w kreację tego literackiego świata. Powieść jest wyjątkowa dzięki swojej mieszance realiów życia w Moskwie lat trzydziestych XX wieku i elementów biblijnych, co nadaje jej niezwykły, czasem magiczny charakter.

Genezę „Mistrza i Małgorzaty” można doszukiwać się w kilku czynnikach. Bułhakow był głęboko zafascynowany postacią swojego ojca, teologa prawosławnego, co znajduje odzwierciedlenie w licznych religijnych motywach obecnych w powieści. Ponadto, w trudnych latach stalinowskiego reżimu, pisarz szukał ucieczki od szarej rzeczywistości w literaturze. Tworzenie powieści było dla niego sposobem na syntezę swych doświadczeń życiowych oraz twórczych idei.

Ważnym etapem w historii powieści było jej wydanie, które nastąpiło dopiero 26 lat po śmierci autora, w latach 1966–1967. Problemy z publikacją były związane z rygorystyczną cenzurą radziecką, która zmusiła Bułhakowa do wielu zmian i usunięcia niektórych fragmentów. Istniejące wersje powieści przetrwały dzięki staraniom jego żony, Jeleny Siergiejewny, która po śmierci męża starała się o jej wydanie.

Bułhakow czerpał inspirację z licznych źródeł literackich. Jednym z nich był „Faust” Johanna Wolfganga Goethego, który miała wpływ na tytuł, motto i wątki diabelskie w powieści. Podobnie ważne były dla Bułhakowa inspiracje biblijne, zwłaszcza opowieści o ostatnich chwilach życia Jezusa Chrystusa. W książce przedstawiono je przez pryzmat zmienionej wizji – postacią Jeszui Ha-Nocri oraz Poncjusza Piłata.

Struktura powieści jest złożona i dwupłaszczyznowa. Jedną płaszczyznę stanowi realistyczna Moskwa lat trzydziestych XX wieku, w której Bułhakow wykorzystywał elementy satyry i groteski, aby skrytykować radziecką rzeczywistość. Drugą płaszczyzną jest wątek biblijny, który opisuje proces i śmierć Jeszui Ha-Nocri przez Poncjusza Piłata. Obie linie fabularne są splecione, a ich przenikanie się nadaje powieści głębszy sens.

Bułhakow w szczególny sposób ukazał rzeczywistość moskiewską, przepełnioną fałszem, obłudą i zakłamaniem. Postacią kluczową w tej części fabuły jest Woland, będący mądrym, inteligentnym i władczym mistrzem magicznych sztuk. Jego diabelska świta, w skład której wchodzą Korowiow-Fagot, kot Behemot, Azazello i Hella, swoimi niezwykłymi działaniami obnaża zło tkwiące w ludzkiej naturze, organizując prowokacje i skandale.

"Mistrz i Małgorzata" to również krytyka systemu totalitarnego, obnażająca wady radzieckiego społeczeństwa lat trzydziestych XX wieku. Bułhakow ukazuje tu dyktaturę stalinizmu, zniewolenie jednostki oraz rozwarstwienie społeczne. Łapówkarstwo i donosicielstwo jako narzędzia kariery są w powieści przedstawione na przykładzie Iwana Bezdomnego, młodego poety podporządkowanego wskazówkom Berlioza.

Biblijny wątek powieści jest równie ważny. Historia Jeszui Ha-Nocri i Poncjusza Piłata, choć odbiega od tradycyjnych ewangelicznych opisów, jest pełna symboliki i głębokich refleksji. Bułhakow przedstawia Jeszuę jako wędrownego filozofa, nauczyciela dobra i prawdy, a proces i skazanie jako dramat moralny Piłata, który zmaga się z wyrzutami sumienia i tchórzostwem.

Kluczowym przesłaniem powieści jest to, że największe zło wg Bułhakowa to tchórzostwo. Jest ono źródłem wielu nieszczęść i cierpień, które można przezwyciężyć jedynie przez miłosierdzie i przebaczenie, jak to miało miejsce w przypadku Piłata.

„Mistrz i Małgorzata” to dzieło unikalne i niewątpliwie znaczące w literaturze światowej. Jego głęboka analiza rzeczywistości, złożona struktura, bogactwo symboliki oraz niezwykła umiejętność połączenia różnych płaszczyzn fabularnych sprawiają, że powieść ta wciąż fascynuje i inspiruje czytelników i badaczy literatury na całym świecie. Trwały wpływ Bułhakowa na literaturę i społeczeństwo jest nie do przecenienia, a jego dzieło pozostaje jednym z najważniejszych literaturoznawczych wyzwań XX wieku.