Bohater romantyczny w literaturze polskiej i światowej – czym się różni?

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 15.06.2024 o 9:45

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 15.06.2024 o 9:19

Romantyzm to epoka literacka i kulturalna, która rozwinęła się po Wielkiej Rewolucji Francuskiej. Był to czas rewolucyjnych zmian, burzenia starego ładu społecznego i politycznego, oraz poszukiwania nowych dróg w życiu i sztuce. Atmosfera epoki romantyzmu była pełna tragizmu, napięcia i buntu przeciwko ustalonemu porządkowi świata. Literatura romantyczna odzwierciedlała głębokie emocje, niepokoje i aspiracje tamtego czasu, oferując bohaterów wzywających do przełamania konwencji.

Bohater romantyczny jest postacią tragiczną, wewnętrznie rozdarta i sprzeciwiającą się zasadom społeczeństwa, w którym żyje. To idealista wierzący w możliwość zmiany rzeczywistości, często obdarzony poczuciem wszechmocy, walczący z przeciwnościami losu, ale jednocześnie doświadczający wyalienowania i samotności. W literaturze światowej i polskiej pojawiają się jednak istotne różnice w kreacji takich bohaterów, wynikające z różnych kontekstów kulturowych i historycznych.

Faust, bohater stworzony przez Johanna Wolfganga von Goethego, jest jednym z najbardziej ikonicznych bohaterów romantycznych w literaturze światowej. Faust jako średniowieczny alchemik i uczony pragnie poznać tajemnice życia i poszerzyć swoje doświadczenia. Zawiera pakt z diabłem, Mefistofelesem, w zamian za ziemskie przyjemności i wiedzę. Jego pragnienie nowych doświadczeń i wieczne nienasycenie prowadzą do upadku moralnego, ale ostatecznie Faust odnajduje sens w działaniu dla dobra innych. Jego tragizm wynika z konfliktu między pragnieniami a ideałami, między egoizmem a altruizmem.

Z kolei w "Cierpieniach młodego Wertera" opowieść Goethego koncentruje się na tragicznych losach nieszczęśliwego kochanka, Wertera. Werter jest osobą niezwykle wrażliwą, przeżywającą swoje uczucia na pełnej głębokości. Jego nieszczęśliwa miłość do Lotty, która jest zaręczona z kimś innym, prowadzi go do coraz większej rozpaczy. Werter, nie mogąc być z ukochaną, podejmuje decyzję o samobójstwie. Jest symbolem wrażliwości, której świat nie może sprostać, ukazując głęboki rozdźwięk między romantycznym ideałem miłości a rzeczywistością.

Innym przykładem bohatera romantycznego w literaturze światowej jest Giaur z powieści George'a Byrona. Giaur to Wenecjanin zakochany w Leili, pięknej Muzułmance. Po śmierci ukochanej, której zabicie nakazał jenerał Hassan, Giaur popada w tętniącą nienawiścią zemstę i zabija Hassana. Miłość staje się tutaj wszechogarniającą namiętnością, która przekształca się w nienawiść, prowadząc do tragicznych konsekwencji. Tragizm Giaura wynika z nadmiernej emocjonalności i mściwości, a także z wewnętrznego konfliktu między miłością a żądzą zemsty.

W literaturze polskiej również znajdujemy niezapomnianych bohaterów romantycznych, jednak ich kreacja jest silniej związana z kontekstem narodowym i politycznym. Gustaw-Konrad z "Dziadów" Adama Mickiewicza jest jednym z najbardziej znanych bohaterów romantycznych w literaturze polskiej. W czwartym akcie „Dziadów” Gustaw jest nieszczęśliwym kochankiem, zawikłanym w swoje emocje i przeżywającym ból niespełnionej miłości, podobnie jak Werter. W trzecim akcie przemienia się w Konrada, młodego buntownika, indywidualistę, wierzącego w swoją wyjątkową moc zmiany rzeczywistości. Konrad walczy przeciwko Bogu, wyrażając swoje przekonanie o własnej wielkości i rozterki moralne.

Innym ważnym bohaterem romantycznym stworzonym przez Mickiewicza jest Konrad Wallenrod. Jego historia to walka o niepodległość narodu kosztem moralnych zasad. Wallenrod, by zniszczyć wroga od środka, posługuje się podstępem i zdradą. Jego działania prowadzą do wewnętrznych rozterek i wyrzutów sumienia, a ostatecznie do samobójstwa. Tragizm Konrada Wallenroda wynika z konfliktu między obowiązkiem wobec narodu a wartościami moralnymi, z poświęcenia własnych zasad w imię wyższego celu.

Jacek Soplica z "Pana Tadeusza" Mickiewicza to kolejny przykład bohatera romantycznego, który przechodzi znaczącą przemianę. Z początku jest gwałtowny, mściwy i pełen silnych namiętności. Po tragicznej śmierci ukochanej żony, zmienia się w skromnego pokutnika i bojownika o niepodległość, ukrywającego swoją tożsamość pod fałszywą tożsamością księdza Robaka. Jacek Soplica, w przeciwieństwie do wcześniejszych bohaterów, doznaje duchowego odrodzenia, podejmując działania dla dobra narodu.

Różnice między bohaterami romantycznymi w literaturze polskiej i światowej wynikają z różnorodnych kontekstów historycznych i politycznych. Literatura światowa często reflektuje nad uniwersalnymi problemami człowieka, takimi jak miłość, wewnętrzne rozdarcie czy osobiste tragedie. Bohaterowie romantyczni tej literatury, jak Faust, Werter czy Giaur, zmagają się z własnymi uczuciami, moralnymi wyborami i nieosiągalnymi ideałami.

Z kolei bohaterowie romantyczni literatury polskiej są silnie osadzeni w realiach narodowej niewoli i walki o niepodległość. Gustaw-Konrad, Konrad Wallenrod i Jacek Soplica nie tylko przeżywają wewnętrzne konflikty, ale także stają wobec moralnych dylematów związanych z patriotyzmem i obowiązkiem wobec narodu. Ich przeżycia emocjonalne często prowadzą do metamorfozy, odkładają osobiste tragedie na rzecz działań dla dobra wspólnego.

Konflikty moralne i cele bohaterów wyrażane w literaturze światowej koncentrują się na nieszczęśliwej miłości, wewnętrznym rozdarciu i osobistych tragediach, które często kończą się samobójstwem lub wewnętrznym cierpieniem. W literaturze polskiej bohaterowie romantyczni pochylają się nad walką z zaborcami, konfliktami moralnymi i patriotycznymi rozterkami, które prowadzą ich do poświęcenia dla narodu.

Na koniec warto zauważyć, że różnice między bohaterami romantycznymi są odzwierciedleniem różnic między kontekstami kulturowymi i historycznymi, które kształtowały literaturę epoki romantyzmu. Bohaterowie romantyczni, niezależnie od narodowości, są symbolicznymi figurami swoich czasów, źródłem wiedzy o przeżyciach, myśleniu i wartościach ludzi romantyzmu. Są oni odzwierciedleniem ideałów, emocji i moralnych dylematów swojej epoki, a ich tragiczne losy są uniwersalnym tematem w literaturze, co przyczynia się do trwałości romantycznych motywów i ich wpływu na kolejne pokolenia czytelników.