XIX i XX- wieczne dzieła literackie i zagadnienia etyczne najważniejsze dla współczesnego człowieka.

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 20.06.2024 o 9:55

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 20.06.2024 o 7:39

1. Wprowadzenie do tematu: Literatura od zawsze była zwierciadłem ludzkich dylematów, dokonujących się wyborów i zmagań moralnych. Analiza problemów etycznych poruszanych w dziełach literackich XIX i XX wieku pozwala nam nie tylko zrozumieć ówczesne społeczeństwa, ale także uświadamia, że wiele z tych zagadnień nadal jest aktualnych. Przedstawione w nich postawy i sytuacje mogą pomóc współczesnemu człowiekowi w refleksji nad własnym życiem, wyborami i moralnością.

2. Cel pracy: Celem niniejszego wypracowania jest przedstawienie wybranych dzieł literackich XIX i XX wieku oraz ukazanie ich głównych problemów etycznych. Dzięki temu zastanowimy się, jakie etyczne dylematy są nadal istotne dla współczesnego człowieka oraz jak uniwersalne wartości mogą być przetransponowane na dzisiejsze realia.

II. "Moralność pani Dulskiej" Gabrieli Zapolskiej

2. Główne problemy etyczne: Dzieło to podejmuje tematy takie jak hipokryzja, moralne zakłamanie oraz przełożenie reputacji społecznej nad rzeczywiste wartości moralne. Pani Dulska, w trosce o wizerunek swojej rodziny, jest gotowa zaakceptować niemoralne zachowania, byleby tylko utrzymać fasadę poprawności. To ukazuje, jak pieniądze i pozycja społeczna mogą wpływać na przekonania moralne jednostki.

3. Analiza: Aniela Dulska, konfrontując się z codziennymi problemami, zawsze wybiera drogę najprostszą etycznie, jeśli tylko nie burzy to zewnętrznej fasady jej moralności. Przykłady takich działań to wymówienie najmu lokatorce po próbie samobójczej, żeby nie “szargać” dobrego imienia kamienicy, czy reakcja na ciążę służącej – zamiast okazać pomoc, próbuje to skrzętnie ukryć, znajdując chłopaka, który wziąłby odpowiedzialność. Współczesne życie również pełne jest podobnych przypadków hipokryzji; na przykład w miejscu pracy, gdzie oficjalnie promuje się transparentność i zasady etyczne, podczas gdy za kulisami dominuje nepotyzm i wyzysk.

III. "Granica" Zofii Nałkowskiej

2. Główne problemy etyczne: Nałkowska ukazuje w swojej powieści, jak łatwo człowiek może zdradzić swoje przekonania pod wpływem dążenia do władzy i sukcesu. Zenon jest przykładem osoby, która, mimo iż znała moralne standardy, wielokrotnie uciekła się do kompromisów, które ostatecznie doprowadziły go do moralnego upadku. To konflikt między ideałami a rzeczywistością, zdrada własnych przekonań i moralne racjonalizacje to główne motywy etyczne poruszone w powieści.

3. Analiza: Zenon Ziemkiewicz zdradza Justynę, manipulując uczuciami ludzi w jego otoczeniu i wykorzystując ich dla własnych celów. Jego decyzje, choć początkowo były moralnie uzasadniane, ostatecznie prowadzą go do kompletnego upadku. Dziś również widzimy przykłady relatywizmu moralnego w pracy zawodowej, gdzie ludzie często wybierają kompromisy etyczne, by zdobyć awans lub zabezpieczyć swoją pozycję. Uzasadniają wtedy swoje decyzje jako konieczność, tłumacząc je trudnymi wyborami, podobnie jak Zenon.

IV. "Na cześć pieniądza" Czesława Miłosza

2. Główne problemy etyczne: Miłosz porusza tematykę dehumanizacji w społeczeństwie kapitalistycznym, gdzie moralność jest często podporządkowana wymogom ekonomicznym. W wierszu ukazuje, jak materializm i pogoń za bogactwem wpływają na etykę jednostki, często prowadząc do moralnych dylematów związanych z pracą zawodową.

3. Analiza: Miłoszowy obraz moralności w erze kapitalizmu krytykuje podporządkowanie etyki wymogom rynkowym, gdzie wartość człowieka często mierzy się jego stanem posiadania, a nie moralnością. We współczesnym świecie często widzimy, jak zależność moralności od ekonomii i statusu materialnego wpływa na podejmowanie decyzji. Przykłady tego można znaleźć w korporacjach, gdzie lojalność i zasady moralne są często drugorzędne wobec zysków i strat.

V. "Popiół i diament" Jerzego Andrzejewskiego

2. Główne problemy etyczne: Książka ukazuje wpływ wojny i okupacji na moralność jednostek oraz konflikt między wiernością sobie a przystosowaniem się do skrajnych warunków. Pojawiają się tu dylematy moralne wynikające z konieczności działania w ekstremalnych sytuacjach – np. podczas życia w obozach koncentracyjnych czy konspiracji.

3. Analiza: Bohaterowie muszą stawić czoła trudnym wyborom – czy być wiernym sobie, czy może przystosować się do okoliczności. Współczesne analogie mogą odnosić się do sytuacji moralnych w warunkach ekstremalnych, takich jak reżimy autorytarne czy konflikty zbrojne, gdzie jednostki również muszą podejmować trudne decyzje, często stając przed dylematem moralnym o przetrwanie.

VI. "Przesłanie Pana Cogito" Zbigniewa Herberta

2. Główne problemy etyczne: Herbert podkreśla wartości takie jak wierność ideałom mimo przeciwności oraz krytykę społeczeństwa wobec moralnej słabości i konformizmu. Wiersz nawołuje do trzymania się uniwersalnych wartości etycznych, nawet w obliczu trudnych wyzwań.

3. Analiza: "Przesłanie Pana Cogito" wzywa do zachowania honoru i wierności swoim przekonaniom, mimo przeciwności. Interpretując to w kontekście współczesnych wyzwań moralnych, Herbertowski etos wierności ideałom jest równie ważny w świecie, gdzie kompromisy i interesowność dominują nad etyką. Dzisiejszy świat, pełen politycznych i społecznych napięć, nadal potrzebuje takich moralnych latarń.

VII. "Opowiadania" Tadeusza Borowskiego

2. Główne problemy etyczne: Opowiadania Borowskiego eksplorują temat dostosowania moralności do skrajnych warunków i pragmatyzmu w obliczu przetrwania. Przedstawia, jak ekstremalne okoliczności mogą prowadzić do wyzbycia się sentymentów, by przetrwać.

3. Analiza: Bohaterowie Borowskiego, będąc w sytuacji obozowej, muszą podejmować decyzje o charakterze pragmatycznym, często wyzbywając się wyższych uczuć moralnych w imię przetrwania. Tego rodzaju etyczne wyzwania mogą być zauważalne w dzisiejszym świecie w sytuacjach takich jak wojny, kryzysy humanitarne, gdzie moralne kompromisy są również nieuniknione, a niektóre z dylematów są podobne.

VIII. Podsumowanie

2. Refleksje nad aktualnością problemów etycznych: Poruszane w dziełach problemy, takie jak hipokryzja, konflikt między ideałami a rzeczywistością, dehumanizacja w kapitalistycznym społeczeństwie, moralność w ekstremalnych warunkach i wierność ideałom, są wciąż aktualne. Współczesny człowiek nadal musi stawić czoła podobnym dylematom moralnym i wyzwaniom.

3. Zakończenie: Zachęcam do dalszej refleksji nad etyką i moralnością, zarówno w kontekście literackim, jak i w codziennym życiu. Literatura wciąż jest ważnym źródłem refleksji nad ludzką moralnością, pomagając zrozumieć zarówno przeszłe, jak i obecne wyzwania etyczne. Przeanalizowane dzieła pokazują, że mimo upływu czasu, problemy moralne pozostają niezmienne w swej istocie, a ich zrozumienie może pomóc w podejmowaniu lepszych decyzji w dzisiejszych czasach.