Postawy moralne człowieka w sytuacjach granicznych: analiza literacka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.04.2024 o 20:07

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 26.04.2024 o 11:20

Dramatyczne dzieła literackie często stawiają swoich bohaterów w sytuacjach ekstremalnych, gdzie muszą oni dokonać wyborów definiujących ich moralność i charakter. "Dziady" część III Adama Mickiewicza, "Kordian" Juliusza Słowackiego oraz mit o Prometeuszu to utwory, które w znaczący sposób podejmują tematykę postaw moralnych w obliczu trudnych, często niemal nieprzekraczalnych wyzwań.

W "Dziadach" część III, Mickiewicz przedstawia bohaterów zmagających się z represyjnym systemem carskim w Polsce po upadku powstania listopadowego. Konrad, główny bohater, przechodzi głęboką przemianę duchową od poety-reformatora do więźnia myślącego o samobójstwie, co ilustruje dramat osoby stawianej w skrajnie trudniej sytuacji moralnej. Jego monolog w więzieniu pokazuje, jak izolacja i cierpienie mogą wpłynąć na ludzką psychikę i wartości. Konrad dochodzi do granicy ludzkich możliwości i próbuje nawet wyzywać Boga, co odzwierciedla bunt przeciwko niesprawiedliwemu losowi. Jego postawa jest więc odzwierciedleniem trudnej walki z zagrożeniami zewnętrznymi oraz wewnętrznymi demonami, co stawia pytanie o granice ludzkiej moralności w nieludzkich warunkach.

"Kordian" Słowackiego przedstawia podobne zagadnienia, ale w bardziej osobistym wymiarze. Tytułowy bohater, młody idealista, podejmuje próbę zamachu na cara Mikołaja I, co wpisuje się w kanon tragicznego bohatera, który staje przed niemal niemożliwym do wykonania zadaniem. Mimo że motywy Kordiana wydają się szczytne – chce uwolnić kraj od tyranii – to sposób, w jaki zamierza osiągnąć swój cel, stawia pytania o moralność jego działań. To, że ostatecznie rezygnuje z zamachu, może być odbierane jako akt tchórzostwa lub jako ostateczna afirmacja moralności, która nie pozwala na przelanie krwi, nawet w szczytnym celu.

Mit o Prometeuszu, który ukradł ogień bogom i dał go ludziom, jest klasycznym przykładem buntu wobec absolutnej władzy w imię dobra społeczeństwa. Postać Prometeusza symbolizuje najwyższe poświęcenie oraz altruizm, gdyż za swoje czyny został skazany na wieczne cierpienie. Surowość kary, jaką nałożyli na niego bogowie, podkreśla wagę jego czynu i altruistyczny wymiar jego postawy. Prometeusz stał się męczennikiem, a jego historia porusza kwestię granic osobistej ofiary wobec ogólnoludzkiego dobra.

Porównując te postaci i ich losy, widzimy różne, ale równie dramatyczne konfrontacje z moralnością w okolicznościach, które przekraczają zwykłe doświadczenia. Wszystkie te historie stawiają pytania o granice, do których można posunąć się w obronie swoich przekonań i wartości, oraz o cenę, jaką bohaterowie są gotowi zapłacić za ich obronę. Czy warto narażać własne życie i przekraczać moralne granice dla wyższych celów? Przykłady Konrada, Kordiana oraz Prometeusza pokazują, że odpowiedź na to pytanie nigdy nie jest jednoznaczna i zawsze należy ją rozpatrywać w kontekście konkretnych okoliczności historycznych i osobistych bohaterów.