„Być lub mieć” – alternatywa każdego człowieka. Uzasadnij na przykładzie bohaterów literackich.

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 24.06.2024 o 11:36

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 21.06.2024 o 9:58

Uniwersalność dylematu „być czy mieć?” jest zagadnieniem, które dotyczy każdego człowieka, niezależnie od czasów, w których żyje, oraz kultury, do której przynależy. To fundamentalne pytanie stawia przed nami wybór, czy dążyć do materialnego bogactwa i zewnętrznego sukcesu, czy może skupić się na wewnętrznych wartościach oraz duchowym rozwoju. Literacka reprezentacja tego dylematu jest bogata i różnorodna, co pozwala na głębsze zrozumienie różnych postaw życiowych, jakie mogą przyjmować bohaterowie w obliczu tego wyboru. Przykłady takich postaci można znaleźć w klasycznych dziełach literatury, takich jak „Antygona” Sofoklesa, „Konrad Wallenrod” Adama Mickiewicza, „Lalka” Bolesława Prusa oraz „Ludzie bezdomni” Stefana Żeromskiego. Analiza tych postaci pomoże nam zrozumieć, jak trudne i skomplikowane mogą być decyzje związane z dylematem „być czy mieć?”.

Teza niniejszego wypracowania jest jasna: zarówno w literaturze, jak i w życiu codziennym, dylemat „być czy mieć?” jest obecny i wymaga trudnych wyborów, które kształtują nasze przeznaczenie.

Pierwszą z postaci, która doskonale ilustruje dylemat „być czy mieć?”, jest Antygona z dramatu Sofoklesa. Tragedia grecka, której geneza sięga starożytnej Grecji, miała na celu ukazywanie postaci zmagających się z fundamentalnymi pytaniami i moralnymi dylematami. „Antygona” opowiada historię młodej kobiety, która w wyniku sporów rodowych musi dokonać wyboru między lojalnością wobec swojej rodziny i wierzeniami religijnymi a posłuszeństwem wobec władcy.

Antygona to postać głęboko wierząca w wyższość praw boskich nad ludzkimi. Jej wierność wobec rodzeństwa oraz bogów jest niezłomna, co prowadzi ją do nieuchronnego konfliktu z królem Kreonem. W ten sposób dylemat „być czy mieć?” w kontekście Antygony przybiera formę konfliktu między lojalnością wobec rodziny i bogów a posłuszeństwem wobec króla, który zakazał pochowania jej brata. Antygona decyduje się na „być” - być wierna swoim zasadom i wartościom, nawet kosztem własnego życia. Jej wybór przynosi konsekwencje w postaci śmierci, ale jednocześnie pozwala zachować czyste sumienie i moralną rację. Z perspektywy współczesnego czytelnika, decyzja Antygony może być postrzegana jako skrajnie heroiczna i godna podziwu, ale również tragiczna, ponieważ jej wybór ostatecznie prowadzi do własnej destrukcji.

Kolejnym bohaterem literackim, który zmagający się z dylematem „być czy mieć?”, jest Konrad Wallenrod z poematu Adama Mickiewicza. Polski romantyzm, w którym powstała ta dzieło, charakteryzuje się skłonnością do egzaltacji, mistycyzmu oraz głębokiego patriotyzmu. „Konrad Wallenrod” to historia rycerza, który jest rozdarty między własnymi przekonaniami rycerskimi a koniecznością użycia nieetycznych środków dla dobra narodowego.

Tytułowy bohater, Konrad Wallenrod, to postać tajemnicza, rozdarta wewnętrznie i samotna. Jego patriotyzm jest jednak niezaprzeczalny, i mimo że musi uciekać się do zdrady i podstępu, by zrealizować swoją misję, wybiera „być”. Konrad decyduje się podporządkować swoje życie wyższemu celowi, jakim jest dobro jego narodu, kosztem osobistej uczciwości i moralnych dylematów. Decyzja ta prowadzi do moralnej agonii i ostatecznie do śmierci, co pokazuje, jak wybory jednostki mogą mieć daleko idące konsekwencje dla niej samej oraz dla szerszej wspólnoty. W przypadku Konrada Wallenroda, wybór „być” przynosi mu osobiste cierpienie, ale również nieśmiertelną sławę jako bohatera narodowego.

Przykład Stanisława Wokulskiego z powieści „Lalka” Bolesława Prusa oferuje jeszcze inny wymiar tego dylematu. Pozytywizm, w którym powstała ta powieść, skupiał się na realnych problemach społecznych i ekonomicznych, kładąc nacisk na wartość pracy oraz nauki jako sposobów na polepszenie bytu jednostek i społeczności.

Stanisław Wokulski jest postacią przedsiębiorczą, ambitną i pełną sprzeczności. Jako przedsiębiorca i człowiek aspirujący do wyższych sfer społecznych, nieustannie balansuje między pragnieniem materialnego sukcesu a potrzebą uznania i miłości. Jego miłość do Izabeli Łęckiej staje się głównym motywem jego działań, co prowadzi do wewnętrznego rozdarcia. Wokulski próbuje łączyć „być” i „mieć” – chce zdobyć majątek, aby móc spełniać swoje marzenia i zdobyć uznanie społeczne. Jednak jego wybory prowadzą do niejednoznacznych efektów. Z jednej strony zdobywa majątek i społeczny status, z drugiej jednak nie znajduje spełnienia w życiu prywatnym ani prawdziwej miłości. Wokulski jest postacią, która ilustruje kryzys tożsamości – ani całkowicie żyjący dla własnych wartości duchowych, ani w pełni poświęcający się materialnym aspiracjom.

Ostatnim bohaterem, którego zmagania z dylematem „być czy mieć?” warto omówić, jest doktor Tomasz Judym z powieści „Ludzie bezdomni” Stefana Żeromskiego. Literatura pozytywistyczna, do której należy ta powieść, często poruszała problemy społeczne i koncentrowała się na pracy społecznej oraz ideach altruistycznych.

Doktor Judym to lekarz, dla którego praca zawodowa i misja społeczna są nierozerwalnie związane. Jego wrażliwość na problemy najbiedniejszych warstw społeczeństwa prowadzi go do trudnych wyborów. Konflikt między karierą zawodową a poświęceniem dla ubogich to esencja jego dylematu „być czy mieć?”. Judym decyduje się na „być” – realizować swoje powołanie i pomagać najbiedniejszym, rezygnując z komfortu materialnego. Ta decyzja przynosi mu samotność i trudności życiowe, ale także moralną satysfakcję i poczucie spełnienia, wynikające z realizacji swoich wartości. Historia doktora Judyma pokazuje, jak idealizm może wpływać na życie jednostki oraz jej otoczenie, oraz jak trudne mogą być takie wybory w praktyce.

Podsumowując analizę poszczególnych bohaterów, można zauważyć, że wybory związane z dylematem „być czy mieć?” były dla nich fundamentalne i kształtowały ich losy na różne sposoby. Antygona wybrała wierność swoim zasadom kosztem życia; Konrad Wallenrod podporządkował własne sumienie misji narodowej, prowadząc do moralnej agonii; Stanisław Wokulski balansował między pragnieniem materialnego sukcesu a potrzebą miłości, co spowodowało jego wewnętrzne rozdarcie; natomiast doktor Judym poświęcił materialne wygody, by realizować swoje społeczne powołanie.

Dylemat „być czy mieć?” jest nie tylko literackim motywem, ale również codziennym wyzwaniem, z którym zmaga się każdy człowiek. Współczesne realia jeszcze bardziej komplikują te wybory, ponieważ często jesteśmy zachęcani do łączenia obszarów „być” i „mieć”. Edukacja, kariera oraz wartości materialne i duchowe stają się nierozerwalną częścią naszej tożsamości i codziennych decyzji.

Przykłady literackie pokazują, że wybory bohaterów nie są jednoznaczne i łatwe do oceny. Każda decyzja niesie za sobą konsekwencje, nie tylko dla samej jednostki, ale również dla jej otoczenia i społeczeństwa. Dylemat „być czy mieć?” pozostaje z nami, zmuszając do ciągłego rozważania, co jest dla nas ważniejsze – materialne dobrobyt czy duchowy rozwój?