Wzorce osobowe epoki Średniowiecza – wybrane utwory

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 25.06.2024 o 9:49

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 23.06.2024 o 15:17

Średniowiecze, trwające od V do XV wieku, to epoka, która obfitowała w bogactwo kulturowe i literackie, kształtując jednocześnie różnorodne wzorce osobowe. Był to czas wielkich zmian społecznych i religijnych, który wywarł głęboki wpływ na kształtowanie postaw i wartości. Literatury tej epoki nie sposób zrozumieć bez odniesienia do specyficznego kontekstu historycznego, który cechował się silnym przywiązaniem do wartości religijnych, rycerskich i majestatycznych. W literaturze średniowiecznej wykrystalizowały się trzy główne wzorce osobowe: rycerza, świętego i władcy, które stanowiły odzwierciedlenie ideałów tej epoki.

Celem niniejszej pracy jest dogłębna analiza i charakterystyka tych wzorców na podstawie wybranych utworów literackich. Przyjrzymy się postaci Rolanda jako idealnego rycerza w "Pieśni o Rolandzie", św. Aleksy przedstawiający wzorzec świętego w "Legendzie o świętym Aleksym", a także władcom średniowiecznym takim jak Karol Wielki w "Pieśni o Rolandzie", król Marek w "Dziejach Tristana i Izoldy" oraz polskim władcom Bolesławowi Chrobremu i Bolesławowi Krzywoustemu.

---

Rozwinięcie

"Pieśń o Rolandzie" jest jednym z najsłynniejszych utworów literatury średniowiecznej, prawdopodobnie spisana około XI wieku. Opiewa ona bohaterskie czyny Rolanda, siostrzeńca Karola Wielkiego, w trakcie kampanii wojennej w Hiszpanii. Pełen dramatyzmu opis bitwy w wąwozie Roncevaux, gdzie Roland ginie w obronie honoru swojego władcy, staje się symbolem rycerskiego etosu.

Roland wywodzi się z szlachetnego rodu, a jego lojalność wobec króla Karola Wielkiego stoi na pierwszym miejscu. Ta postać heroiczna uosabia wszystkie cechy, które stały się kanonem średniowiecznego rycerza. Przede wszystkim odwaga i waleczność – Roland wyróżnia się na polu bitwy, gdzie jego mistrzowskie posługiwanie się bronią przysparza mu sławy i respektu. Jest dzielnym wojownikiem, który nie cofa się przed żadnym wyzwaniem, co jest widoczne w jego odmowie wezwania pomocy w obliczu zbliżającej się klęski. Honor to dla niego rzecz najwyższej wagi, a zasady rycerskie zakazują mu działań, które mogłyby zaniżyć jego prestiż.

Jednym z najbardziej dramatycznych momentów "Pieśni o Rolandzie" jest chwila, gdy bohater umiera, trzymając swoją zbroję i miecz, a jego duszę zabierają aniołowie do raju. Jego śmierć to najdoskonalsze poświęcenie, jakie mógłby ofiarować – oddaje życie w obronie swojego władcy i ojczyzny, ucieleśniając ideały rycerskości.

Czytelnicy współcześni mogą mieć trudności z pełnym zrozumieniem postawy Rolanda, gdyż współczesne wartości często kolidują z średniowiecznym pojmowaniem honoru i obowiązku. Niemniej, biorąc pod uwagę kontekst czasów, w których żył, Roland pozostaje archetypem rycerskiego bohatera, którego działania i postawy miały ogromne znaczenie dla ówczesnej społeczności.

*II. Wzorzec świętego na przykładzie "Legendy o świętym Aleksym"*

"Legenda o świętym Aleksym" to kolejny ważny utwór średniowieczny, który skoncentrowany jest na życiu ascezy i pokuty. Opowiada historię Aleksy, młodego szlachcica, który decyduje się zrezygnować ze swojego dostatniego życia w poszukiwaniu duchowego spełnienia. Ucieleśnia on wzorzec świętego, oddanego całkowicie Bogu i żyjącego w surowej ascezie.

Tło rodzinne Aleksego było bowiem niezwykle korzystne: pochodził z bogatej rodziny, a jego przyszłość rysowała się w jasnych barwach. Jednak tuż po poślubieniu żony, Aleksy postanawia opuścić dom i rozdając cały swój majątek ubogim, wyrusza w drogę jako wędrujący żebrak. Jego wyrzeczenie doczesnych przyjemności i bogactw jest aktem bezprecedensowego poświęcenia. Przez wiele lat prowadzi życie w ubóstwie i surowej dyscyplinie, unikając poklasku i rozgłosu.

Cechy charakterystyczne św. Aleksego to przede wszystkim asceza, pobożność, pokora i poświęcenie. Jego życie pełne jest wyrzeczeń – dobrowolnie wybiera trudne życie, aby zbliżyć się do Boga i zdobyć wieczne szczęście. Jego pobożność wyraża się w codziennych modlitwach, surowych praktykach religijnych i pokorze, z jaką znosi wszystkie niedogodności. Powrót Aleksego do rodzinnych stron, gdzie przez lata żył nie rozpoznany przez bliskich, jest kulminacją jego drogi duchowej. Śmierć Aleksego jest momentem jego ostatecznego triumfu – jego świętość zostaje uznana, a życie zapisane jako przykład dla potomnych.

Wzorzec świętego w Średniowieczu był niezwykle istotny. Ascetyczne życie św. Aleksego pokazuje, że droga do wiecznego szczęścia nie prowadzi przez doczesne przyjemności, ale przez poświęcenie i duchową dyscyplinę. Jego postawa była dla wielu inspiracją, zwłaszcza w kontekście religijnej i społecznej atmosfery średniowiecznego świata.

*III. Wzorzec władcy na przykładzie różnych utworów*

W literaturze średniowiecznej nie można pominąć postaci władców, którzy byli nie tylko głowami swoich państw, ale i moralnymi przewodnikami dla swoich poddanych. Jednym z takich władców jest Karol Wielki, który w "Pieśni o Rolandzie" pełni niezwykle ważną rolę. Karol to nie tylko odważny wojownik, mistrzowsko posługujący się bronią, ale także kochany przez naród król. Jego sprawiedliwość i religijność są fundamentami jego rządów. Karol Wielki jest ukazany jako wzór dobrego władcy, który potrafi zjednoczyć naród i sprawiedliwie nim zarządzać.

Innym przykładem jest król Marek z "Dziejów Tristana i Izoldy". To utwór, który łączy wątki miłości i lojalności, a jednocześnie pokazuje skomplikowane decyzje, jakie musi podejmować władca. Król Marek, choć posiada władzę, jest człowiekiem sprawiedliwym i miłującym swój naród. Jego trudne relacje z Tristanem i Izoldą dodatkowo wzmacniają obraz króla, który musi balansować między miłością, lojalnością a sprawiedliwością w swoich rządach.

Polscy władcy, tacy jak Bolesław Chrobry i Bolesław Krzywousty, są opisani w kronikach jako odważni, czujni i bezwzględni wobec wrogów. Ich religijność i sprawiedliwość w rządach stanowią wzór, którym kierowali się późniejsi władcy. Bolesław Chrobry, jako pierwszy koronowany król Polski, znany był ze swojej politycznej mądrości i odwagi w walce. Bolesław Krzywousty, z kolei, to symbol skutecznej walki o jedność i suwerenność Polski, zasłynął ze swojej determinacji i strategicznego myślenia.

---

Zakończenie

Refleksja nad aktualnością tych wzorców w dzisiejszych czasach pozwala dostrzec, że mimo wielu przemian, wartości takie jak honor, poświęcenie, sprawiedliwość i lojalność wciąż są ważne. Chociaż kontekst historyczny się zmienił, te ideały nadal inspirują i mogą być reinterpretowane współcześnie. W świecie pełnym wyzwań i dynamicznych zmian, średniowieczne wzorce osobowe mogą służyć jako przypomnienie o wartościach, które kształtowały społeczeństwa przez wieki.

Warto pamiętać, że średniowieczne wzorce osobowe zostały ukształtowane w specyficznym kontekście historycznym, który znacząco różnił się od współczesności. Niemniej jednak, te archetypy wciąż pozostają memento dla wartości, które mają uniwersalne znaczenie, niezależnie od epoki.