Tetmajer, Kasprowicz, Staff- krótkie opisy wybranych wierszy

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.06.2024 o 14:36

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 28.06.2024 o 13:53

Analiza wybranych wierszy trzech znaczących poetów Młodej Polski: Kazimierza Przerwy-Tetmajera, Jana Kasprowicza i Leopolda Staffa, pozwala na wnikliwe zbadanie różnorodnych form, tematów oraz filozoficznych i estetycznych inspiracji tych niezwykle ważnych dla literatury postaci. Twórczość każdego z tych poetów, choć przebiegała w tej samej epoce, różni się zarówno pod względem tematycznym, jak i stylistycznym, co ukazuje bogactwo literackiej sceny przełomu XIX i XX wieku.

Epoka Młodej Polski, trwająca od lat 90. XIX wieku do około 1918 roku, charakteryzowała się głębokimi przemianami społecznymi, kulturalnymi i artystycznymi. Był to czas rozkwitu literatury, sztuki i muzyki, zdominowany przez prądy takie jak dekadentyzm, impresjonizm i symbolizm. Dekadentyzm wyrażał się w pesymistycznej wizji świata, impresjonizm w zainteresowaniu chwilowymi wrażeniami i ulotnością zjawisk, a symbolizm w poszukiwaniu głębszych, metafizycznych znaczeń. Filozoficzne inspiracje epoki czerpały z myśli Schopenhauera, z jego pesymistycznym spojrzeniem na świat, oraz Nietzschego, który eksponował ideę nadczłowieka i krytykował tradycyjne wartości moralne.

Kazimierz Przerwa-Tetmajer, jeden z czołowych przedstawicieli Młodej Polski, w swoich wierszach doskonale oddawał nastroje dekadenckie. Przykładem tego jest wiersz "Koniec wieku XIX". Ten dekadencki utwór stanowi podsumowanie XIX wieku, wyrażając negację dawnych wiar i wartości. Podmiot liryczny pokazuje głęboką niechęć do życia, brak perspektyw oraz niezdolność do działania, inspirując się pesymizmem Schopenhauera. Wiersz "Nie wierzę w nic" to wyraz nihilizmu, negacji idei i wartości takich jak Bóg, sława, wolność czy honor. Tetmajer ukazuje człowieka jako istotę kierowaną egoizmem, a pragnienie niebytu i nirwany jako jedyne ukojenie.

W wierszu "Hymn do Nirwany" Tetmajer kreuje świat pełen cierpienia i podłości, gdzie skrajny pesymizm i rezygnacja skłaniają do modlitwy do nirwany zamiast Boga. Forma litanijna i zakończenie wersów apostrofą "Nirwano" podkreślają intensywność tego pesymistycznego przesłania. Z kolei w "Lirykach tatrzańskich", takich jak "Melodia mgieł nocnych" i "Widok ze Świdnicy do Doliny Wierchcichej", poeta przejawia impresjonistyczne podejście do przyrody. "Melodia mgieł nocnych" zachwyca ulotnymi zjawiskami mgieł, subiektywnymi odczuciami poety i bogatą metaforyką, natomiast "Widok ze Świdnicy do Doliny Wierchcichej" przedstawia statyczny obraz doliny, skupiając się na malarskim, impresjonistycznym przedstawieniu przyrody i wewnętrznym niepokoju.

Tetmajer znany jest również z odważnej liryki miłosnej. W wierszu "Lubię, kiedy kobieta" śmiało ukazuje reakcje kochanki po akcie miłosnym, skupiając się na zmysłowości i cielesności, a nie na wzniosłej miłości. Zachwyt poety nad reakcjami kochanki przejawia nowe, bardziej intymne i naturalistyczne podejście do tematyki miłosnej.

Jan Kasprowicz, inny wybitny poeta Młodej Polski, w swoich wierszach skupiał się na ciężkiej sytuacji wiejskiej ludności oraz na apokaliptycznych wizjach Sądu Ostatecznego. Cykl 44 sonetów "Z chałupy" prezentuje autentyzm doświadczeń Kasprowicza, który wywodził się z wiejskiego środowiska. W tych wierszach, napisanych w artystycznej formie sonetu, poeta przedstawia realistyczny, naturalistyczny obraz wsi i jej mieszkańców. W wierszu "W chałupie" widzimy szczegółowy opis biednych sprzętów chłopskiej chałupy, które służą jako symbol ekstremalnego ubóstwa. Skromność posiłku podkreśla trudną sytuację bohaterów wiersza.

W utworze "Dies irae" Kasprowicz maluje przerażającą, apokaliptyczną wizję Sądu Ostatecznego. Nastrój grozy, katastroficzne zjawiska i spiętrzenie poszczególnych części mowy nadają wierszowi ekspresjonistyczny charakter. Wizja końca świata, zagłady ludzi i zwierząt jest dynamiczna i pełna dramatyzmu, co oddaje głębokie przygnębienie poety nad losem ludzkości.

Leopold Staff, trzeci z analizowanych poetów, w swojej twórczości również nawiązywał do dekadenckich nastrojów, ale w nieco inny sposób. W wierszu "Deszcz jesienny" dekadentyzm przejawia się w monotonii i smutku świata, ukazanego w strugach deszczu. Tajemnicze mary i wszechogarniający smutek, podkreślone powtarzającym się refrenem, oddają monotonię i rytm deszczu, a także poczucie straty, opuszczenia i samotności.

Jednak Staff w swojej twórczości nie ograniczał się tylko do dekadenckich nastrojów. W wierszu "Kowal" poeta przybliża poetykę symboliczną, ukazując alegorię odpowiedzialności człowieka za własny los. Symbol kowala, reprezentującego konieczność twórczej aktywności i samostanowienia, kontrastuje z dekadencką bezsilnością. Wiersz ten stanowi afirmację samodzielności i twórczości ludzkiej, podkreślając wagę działania i determinacji.

Podsumowując analizę twórczości Kazimierza Przerwy-Tetmajera, Jana Kasprowicza i Leopolda Staffa, można zauważyć różnorodność form i tematów, które cechują ich poezję. Każdy z tych poetów w odmienny sposób odzwierciedlił nastroje epoki Młodej Polski i poszukiwał ukojenia i sensu w obliczu dekadenckiego świata. Tetmajer, jako przedstawiciel dekadentyzmu i impresjonizmu, wyrażał pesymizm i nihilizm, jednocześnie zachwycając się ulotnością przyrody. Kasprowicz, z realistycznym podejściem do wiejskiej biedy i apokaliptycznymi wizjami, ukazywał trudności i lęki społeczeństwa. Staff, pokazując dekadentyzm i symbolizm, podkreślał zarówno smutek i monotonię egzystencji, jak i konieczność twórczej aktywności człowieka.

Twórczość Tetmajera, Kasprowicza i Staffa ma ogromne znaczenie dla literatury Młodej Polski. Ich poezja wzbogaciła literacką scenę tamtych czasów o różnorodne formy i tematy, które do dziś inspirują czytelników i badaczy. Przez pryzmat ich wierszy możemy lepiej zrozumieć nastroje, dylematy i poszukiwania ludzi żyjących na przełomie wieków, a także docenić trwałość ich myśli i estetyki w polskiej literaturze.