Pochwała polskiej wsi, zawarta w ,,Pieśni Świętojańskiej o Sobótce” Jana Kochanowskiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 29.06.2024 o 17:54

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 29.06.2024 o 16:57

„Pieśń Świętojańska o Sobótce” Jana Kochanowskiego to jedno z najważniejszych i najszerzej analizowanych dzieł z okresu polskiego renesansu. Twórczość Kochanowskiego jest wyjątkowa pod względem jej znaczenia dla polskiej literatury, a pieśń ta stanowi doskonały przykład połączenia klasycznej tradycji z rodzimym folklorem. „Pieśń Świętojańska o Sobótce” charakteryzuje się nietypową, skomplikowaną formą i jest rezultatem głębokiego zrozumienia i fascynacji obrzędami ludowymi oraz pięknem wiejskiego życia.

Jan Kochanowski stworzył ten utwór w okresie renesansu – epoki, która odrodziła zainteresowanie antykiem, humanizmem i klasycznymi formami literackimi. Renesansowa literatura niejednokrotnie broniła wiejskiego stylu życia jako źródła autentyczności, spokoju i harmonii, przeciwstawiając go pełnemu zamętu życiu miejskiego świata. Celem tej pracy jest analiza sposobu, w jaki Kochanowski wychwala życie na wsi, oraz próba zrozumienia, dlaczego autor zdecydował się na idealizację wiejskiego życia w swoim dziele.

„Pieśń Świętojańska o Sobótce” składa się z dwunastu pieśni, które wypowiadają kolejne panny. Każda z nich wnosi swój unikalny głos, który wychwala uroki życia na wsi. Charakterystyczna jest tu struktura cykliczna, gdzie kolejne pieśni tworzą harmonijną całość, zgodnie z ideą cyklu lirycznego. Obrzęd Świętojański, który przypada na noc 23 czerwca, stanowi tło dla utworu. Jest to czas pełen magicznych wierzeń i ludowych tradycji – pląsów, zabaw i ognisk. Kochanowski korzysta z tej otoczki, by wyidealizować życie wiejskie, skupiając się na radości, młodości i zabawie, pomijając trudności i codzienne troski.

W literaturze renesansowej często spotykamy nawiązania do poezji pastoralnej, które również możemy zaobserwować u Kochanowskiego. Poezja pastoralna kultywowała marzenie o utraconej szczęśliwości i pierwotnej dobroci. Geneza tego gatunku sięga starożytności i twórczości takich poetów jak Teokryt czy Wergiliusz, którzy także idealizowali wiejskie życie. Kochanowski nawiązuje do tej tradycji, a wpływ antycznej poezji jest również widoczny w tonie i stylu jego utworu. Pieśń Panny XII jest parafrazą II epody Horacego, co świadczy o głębokiej znajomości literatury klasycznej przez autora.

Każda z dwunastu panien jest nosicielką określonych idei, które przeciwstawiają życie na wsi życiu miejskiemu. Panny wychwalają harmonię, prostotę i cnotę wiejskiego życia, a ich monologi pełne są elementów antycznych wpisanych w polski kontekst. W analizie głosów Panny I, VI i XII szczególnie widoczna jest Arkadyjska wizja szczęśliwego życia wiejskiego. Arkadia, mityczna kraina szczęścia i harmonii, staje się metaforą idealnego życia na wsi, które oferuje spokój, umiar i autentyczne wartości.

Jednym z kluczowych elementów „Pieśni Świętojańskiej o Sobótce” jest krytyka życia miejskiego, która staje się kontrapunktem do pochwały trybu życia na wsi. Życie na wsi jest przedstawione jako spokojne, wesołe, pełne harmonii i cnót. Panny opisują zalety wiejskiego życia, takie jak spokój, umiar i zadowolenie z prostych rzeczy, jednocześnie krytykując miejski styl życia, z jego dążeniem do bogactwa, uznania i ryzyka.

Niemniej jednak, warto zauważyć, że obraz wiejskiego życia, jaki przedstawia Kochanowski, jest wyidealizowany. Realne trudności i codzienne wyzwania życia chłopskiego są w utworze pominięte. Chłopi w pieśni Kochanowskiego to postacie niemalże sielankowe, pracujące na polu, cieszące się wolnym czasem i uczestniczące w zabawach. Problemy takie jak głód, wyzysk, ciężka praca czy trudne warunki życia są całkowicie pomijane. W utworze dominują obrazy pracującej i wesołej wsi, ilustrowane przez fragmenty takie jak „oracz pługiem zarznie ziemię” czy „komin wkoło obsiędziemy”.

„Pieśń Świętojańska o Sobótce” jest również pełna elementów osobistych i folklorystycznych. Liryczny obraz ukochanej poety, Doroty, późniejszej żony Kochanowskiego, dodaje utworowi intymności. Fragmenty poświęcone Dorocie, takie jak „usłyszeć co o Dorocie” czy „co między pieniędzmi złoto”, opiewają uczucia i cechy „nieprzepłaconej” Doroty.

W utworze znajdujemy również ludowe podania i legendy, które zakorzeniają go w polskiej obrzędowości i wierzeniach. Przykładem może być pieśń Panny IX o królu-zbrodniarzu, która przedstawia motyw kary za zbrodnie i przemianę w smutną pieśń w borze. Takie wątki folklorystyczne dodają utworowi głębi i autentyczności, łącząc poetycką wyobraźnię z ludowymi wierzeniami.

Podsumowując, „Pieśń Świętojańska o Sobótce” jest utworem o wielkiej wartości literackiej, w którym Jan Kochanowski idealizuje wiejskie życie, przedstawiając je jako źródło autentycznego szczęścia i harmonii. Pomimo wyidealizowanego obrazu, utwór ten jest ważnym dokumentem epoki renesansu, odzwierciedlającym marzenia o prostocie, spokoju i bliskości z naturą. Wpływ Kochanowskiego na rozwój literatury pastoralnej w Polsce jest nieoceniony, a „Pieśń Świętojańska o Sobótce” pozostaje jednym z najważniejszych przykładów sielankowej poezji w kontekście historycznym.

Wreszcie, poezja Kochanowskiego, z jej refleksją nad szczęściem i harmonią, jest nadal aktualna w dzisiejszych czasach. Świat, który opisuje, może być idealizowany, ale wciąż inspiruje do poszukiwania takich wartości jak spokój, prostota i autentyczność, które są nam potrzebne we współczesnym, zabieganym świecie. „Pieśń Świętojańska o Sobótce” to utwór, który zachęca do refleksji nad tym, co naprawdę jest ważne w życiu, i przypomina o pięknie, które można znaleźć w prostych, codziennych chwilach życia na wsi.