WpŁyw impresjonizmu na poetykĘ powieŚci „ludzie bezdomni” i konstrukcjĘ gŁÓwnego bohatera na podstawie przytoczonych fragmentÓw powieŚci

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.06.2024 o 20:57

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 30.06.2024 o 20:24

Impresjonizm to kierunek artystyczny, który narodził się w drugiej połowie XIX wieku we Francji. Jego nazwa pochodzi od francuskiego słowa „impression”, oznaczającego wrażenie. Ruch ten początkowo dominował w malarstwie, gdzie artyści dążyli do uchwycenia chwilowych efektów świetlnych, atmosferycznych oraz subiektywnych wrażeń. Wkrótce jednak impresjonizm przeniknął także do innych dziedzin sztuki, w tym do literatury i muzyki.

Główne założenia impresjonizmu w literaturze obejmują subiektywność przedstawianych zjawisk, grę światła jako środek artystyczny, zmienność stanów psychicznych postaci poprzez skojarzenia zmysłowe oraz paralelizm między stanem duszy a krajobrazem. Synestezja, czyli łączenie doznań różnych zmysłów, była często wykorzystywana do wywoływania określonych emocji w czytelniku.

Celem niniejszej pracy jest analiza wpływu impresjonizmu na poetykę powieści „Ludzie bezdomni” Stefana Żeromskiego oraz na konstrukcję głównego bohatera, Tomasza Judyma, na podstawie wybranych fragmentów powieści.

W „Ludziach bezdomnych” Żeromski często sięga po impresjonistyczne środki wyrazu, szczególnie w opisach przyrody. Fragmentami mamy do czynienia z poezją w prozie, gdzie opisy przyrody charakteryzują się hiperbolizacją oraz epitetami. Na przykład, w jednym z fragmentów autor pisze: „Ciemne chmury tworzyły jakby włok szeroki, głębinę na niebie ciężarów niezmierzonych.” Taki opis przywołuje obraz złożony z dynamicznych ruchów i gry cieni, co jest charakterystyczne dla malarstwa impresjonistycznego.

Żeromski stosuje także grę światła, aby wydobyć barwy i kontrasty w swoich opisach. Przykładem może być fragment opisujący niebo o zmierzchu: „Napływała seledynowa toń, w której błyszczały białe i rumiane obłoczki.” Tego typu impresje świetlne wprowadzają czytelnika w świat pełen kolorowych odcieni i refleksów, podkreślając chwilowość i ulotność opisanego momentu.

Instrumentacja głoskowa to inny zabieg typowy dla impresjonizmu, który można znaleźć w powieści. Żeromski wykorzystuje dźwiękonaśladowcze sformułowania, aby wzbogacić swoje opisy przyrody, na przykład „siąpanie cichego dżdżu”. Dzięki temu dźwięki deszczu stają się niemalże namacalne, co wpływa na wyobraźnię czytelnika.

Łączenie opisów zmysłowych, czyli synestezja, jest kolejnym ważnym elementem impresjonizmu obecnym w tej powieści. W jednym z fragmentów można znaleźć liryczne porównania i personifikacje przyrody: „Strumyki jak dzieci pełne wesela płynęły przez łąki.” Tego typu środki stylistyczne oddają nie tylko fizyczny wygląd krajobrazu, ale także jego emocjonalną atmosferę.

Narracja w „Ludziach bezdomnych” jest personalna, co oznacza, że świat przedstawiony jest widziany z perspektywy Tomasza Judyma, głównego bohatera. Narrator często rezygnuje z obiektywności, aby ukazać subiektywne wrażenia bohatera. Przykładem tego jest opis wspomnień Judyma o pobycie w Cisach: „Był tym wspomnieniem wzruszony do łez i serce mu się ściskało na myśl, że tam, gdzie był, wszystko zostało splamione.” W tym fragmencie widzimy, jak przeszłość bohatera wpływa na jego emocje i światopogląd.

Stan psychiczny Judyma jest niezwykle złożony i emocjonalnie rozchwiany. W wielu fragmentach powieści bohater przeżywa silne emocje, które oddziałują na jego percepcję rzeczywistości. Przykładem może być moment, w którym Judym dopuszcza do siebie poczucie bezsilności: „Płomienne szpony bezsilności wszczepiały się w jego serce, druzgocząc ostatnie resztki nadziei.” Tego typu opisy oddają wewnętrzne konflikty bohatera, który często działa pod wpływem emocji, a nie logicznego myślenia.

Impresjonistyczne cechy psychiki Judyma przejawiają się w unikanie intelektualnych rozważań na rzecz emocjonalnych przeżyć. Subiektywizm dominuje w jego charakterze i wpływa na jego działania oraz postrzeganie świata. Judym często interpretuje rzeczywistość przez pryzmat swoich wewnętrznych emocji, co jest cechą typową dla postaci impresjonistycznych.

W powieści znajduje się wiele fragmentów, które doskonale ilustrują esencję impresjonizmu. Opisy przyrody, takie jak te dotyczące deszczu i chmur, są pełne szczegółowych środków stylistycznych charakterystycznych dla tego kierunku. Na przykład, deszcz opisany jest jako „deszcz sypki, ciepły, jak gdyby z nieba sypały się miliony drobin złota.” Tego typu opisy oddziałują na wyobraźnię czytelnika, wprowadzając go w świat pełen zmysłowych wrażeń.

Wspomnienia i emocje Judyma są kolejnym ważnym elementem impresjonizmu w powieści. Fragmenty dotyczące jego pobytu w Cisach są pełne emocjonalnych opisów, które ukazują wpływ tych wspomnień na stan psychiczny bohatera. Judym czuje się rozdarty między swoim idealizmem a brutalną rzeczywistością, co wpływa na jego decyzje i zachowanie.

Podsumowując, wpływ impresjonizmu na „Ludzi bezdomnych” Stefana Żeromskiego jest widoczny zarówno w poetyce powieści, jak i w konstrukcji głównego bohatera. Impresjonistyczne techniki oddziałują na sposób przedstawienia przyrody oraz stanu psychicznego postaci, co czyni powieść bardziej zmysłową i emocjonalną.

Subiektywność i emocjonalność dominują w konstrukcji Tomasza Judyma, co podkreśla jego unikalne podejście do świata. Judym interpretuje rzeczywistość przez pryzmat własnych emocji, co czyni go postacią charakterystyczną dla impresjonizmu. Przez to, jego relacja ze światem jest dynamiczna i zmienna, a jego wybory i działania są napędzane przez wewnętrzne konflikty i pragnienia.

Bibliografia: 1. Stefan Żeromski, „Ludzie bezdomni”. 2. Opracowania dotyczące impresjonizmu w literaturze. 3. Analizy i komentarze do powieści Żeromskiego.