O tym, jak czas dotyka człowieka na podstawie wiersza "Padlina" Ch. Baudelaire i obrazu "Piękna z lustrem i Śmierć" H. B. Grien

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 9.07.2024 o 11:49

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 9.07.2024 o 11:20

---

Tytuł: "O tym, jak czas dotyka człowieka na podstawie wiersza 'Padlina' Ch. Baudelaire i obrazu 'Piękna z lustrem i Śmierć' H. B. Griena"

---

I. Wprowadzenie 1. Przedstawienie tematu wypracowania

Wątki upływu czasu, śmierci oraz przemijalności życia są uniwersalnymi tematami, które od wieków nurtują ludzkość. Sztuka, zarówno literatura, jak i malarstwo, wielokrotnie podejmowała te kwestie, ukazując je w różnorodny sposób. Fascynacja nieuchronnym biegiem czasu oraz nieuniknionym końcem życia znajduje swoje odbicie w wielu dziełach kultury. W tym wypracowaniu skupię się na analizie wiersza „Padlina” Charlesa Baudelaire’a oraz obrazu „Piękna z lustrem i Śmierć” Hansa Baldunga Griena, aby przybliżyć, jak oba te dzieła artystyczne ukazują wpływ czasu na człowieka.

2. Prezentacja utworów

Charles Baudelaire, francuski poeta XIX wieku, w swoim wierszu „Padlina” z tomu „Kwiaty zła” przedstawia brutalną i dosadną wizję przemijania. Jest to jeden z najbardziej kontrowersyjnych utworów Baudelaire'a, który w poetycki sposób ukazuje zderzenie piękna i brzydoty, życia i śmierci. Natomiast niemiecki artysta renesansowy, Hans Baldung Grien, w obrazie „Piękna z lustrem i Śmierć” podejmuje temat przemijania poprzez symboliczne przedstawienie młodej kobiety stojącej naprzeciwko lustra, za którą czai się śmierć w postaci rozkładających się zwłok. Oba te dzieła, choć różne pod względem formy, dotykają tych samych kwestii nieuchronności śmierci i kruchości ludzkiego życia.

II. Analiza wiersza "Padlina" Charlesa Baudelaire’a 1. Opis sytuacji lirycznej

Wiersz „Padlina” rozpoczyna się idyllicznym opisem porannego spaceru zakochanych. Jest to jednak jedynie wstęp do przerażającej wizji, która już w następnym wersie wprowadza brutalny kontrast. Podmiot liryczny opisuje spotkanie z padliną, która leży na drodze. Już na początku Baudelaire szokuje czytelnika, ukazując nie tylko fizyczny, ale i moralny rozkład. Podmiot liryczny przerywa miłosną atmosferę spaceru, by zrewidować nasze pojęcia o uczuciu i nieskazitelnej przyrodzie, wprowadzając obraz gnilnego martwego ciała.

2. Zabiegi stylistyczne i celowe dysonanse

Baudelaire w swoim wierszu stosuje szereg zabiegów stylistycznych, które mają na celu ukazanie skrajnych kontrastów między pięknem a brzydotą. Poetyckie opisy piękna przyrody zostają brutalnie zestawione z odrażającymi szczegółami gnicia padliny. Autor używa dosadnych potocyzmów i szczegółowych opisów, aby w pełni oddać realistyczną wizję rozkładu. Przykładem może być fragment: „Brzęczała na tym zgniłym brzuchu much orkiestra”. Sugestywne opisy, które angażują wzrok, słuch i węch, mają szokować i skłonić do refleksji nad przemijalnością życia.

3. Opozycje i kontrasty w wierszu

Wiersz „Padlina” obfituje w opozycje i kontrasty, które podkreślają głęboki sens utworu. Jedną z głównych jest opozycja życia i śmierci – poranek symbolizuje życie, podczas gdy padlina jest uosobieniem śmierci. Z kolei piękno przyrody kontrastuje z odrażającą brzydotą gnijących zwłok. Baudelaire nawiązuje tutaj do motywu vanitas, obecnego w Księdze Koheleta, mówiącego o marności wszystkiego, co doczesne. Wiersz pokazuje, że życie jest ulotne i nieuchronnie zmierza ku końcowi.

4. Reakcje postaci

W wierszu widzimy także reakcje postaci na widok padliny. Towarzyszka podmiotu lirycznego niemal mdleje od smrodu, co wskazuje na jej wrażliwość i nieprzygotowanie na konfrontację z brutalną rzeczywistością śmierci. To zderzenie jest tak gwałtowne, że wywołuje fizyczną reakcję. Może to być także symboliczne – spotkanie z nieuchronną przyszłością, przed którą nie można uciec.

5. Przesłanie i konkluzje

Wiersz kończy się refleksją nad przemijaniem i nieuchronnością śmierci. Podmiot liryczny porównuje swoją towarzyszkę do padliny, zaznaczając, że i ona kiedyś podzieli jej los. To sugeruje, że piękno jest jedynie chwilowe i przemija, podobnie jak życie. Jednak Baudelaire w ostatnich wersach wprowadza ideę sztuki jako formy oporu wobec niszczycielskiej siły czasu: „forma i treść boska” mogą przetrwać, pomimo upływu lat. Sztuka staje się więc oknem, przez które możliwe jest choć chwilowe zatrzymanie czasu.

III. Analiza obrazu "Piękna z lustrem i Śmierć" Hansa Baldunga Griena 1. Opis kompozycji obrazu

Obraz Hansa Baldunga Griena to przykład wybitnego dzieła renesansowego, które w subtelny, ale zarazem wyrazisty sposób porusza temat przemijalności. Przedstawia młodą, piękną kobietę, która przegląda się w lustrze. To lustro staje się symbolem próżności oraz nietrwałości życia, ukazując powierzchowną piękność jako coś ulotnego. Kobieta jest zdaje się być całkowicie zaabsorbowana swoim wyglądem, nieświadoma mrocznego tła, które ukazuje zbliżającą się śmierć.

2. Ukazanie przemijalności

W tle obrazu widzimy trzymającą szatę kobiety Śmierć, która jest przedstawiona jako rozkładające się zwłoki. Kobieta nie może dostrzec tego, co niewidoczne dla oczu zwróconych ku lustrze – powolnego i nieuchronnego gnicia, symbolizującego upływ czasu. Śmierć czai się tuż za nią, gotowa do zabrania jej życia w dowolnym momencie. Ten kontrast podkreśla, jak szybko i niespodziewanie uroda oraz życie mogą przemijać.

3. Symbolika i postaci

Oprócz młodej kobiety i Śmierci, na obrazie znajduje się mała postać Amora. Amor, symbolizujący miłość i pożądanie, zdaje się być również zastraszany przez obecność Śmierci, co podkreśla kruchość wszystkiego, co ziemskie i doczesne. Symbolika tych postaci jest klarowna – życie jest krótkotrwałe i podlega nieuchronnej degradacji i końcowi. Kontrast między młodą kobietą a mroczną postacią Śmierci wzmacnia przesłanie przemijalności i kruchości ludzkiego życia.

4. Kontrasty kolorystyczne

Obraz Griena jest również interesujący pod względem kolorystyki. Zdominowany przez biel i czerń, kontrast kolorów dodatkowo podkreśla dualizm życia i śmierci, piękna i brzydoty. Młoda kobieta, ubrana w jasne, białe szaty, symbolizuje życie i młodość, podczas gdy czarna Śmierć oznacza nieuchronny koniec. Barwy te nie tylko wzmacniają wizualną atrakcyjność obrazu, ale również służą jako metaforyczne odwzorowanie nieuchronnych cykli życia.

IV. Porównanie obu dzieł 1. Podobieństwa w przesłaniu

Oba dzieła, mimo że różnią się formą, przekazują podobne przesłanie o nietrwałości życia i przemijaniu. Zarówno Baudelaire, jak i Grien ukazują, że piękno i życie są ulotne, a śmierć jest nieunikniona. Świadomość tej ulotności może być bolesna, ale jest nieodłącznym elementem ludzkiego istnienia. Celem obu twórców jest zwrócenie uwagi odbiorców na te kwestie, często w sposób, który wywołuje silne emocje, a nawet skandal.

2. Różnice w środkach wyrazu

Baudelaire i Grien korzystają z różnych środków wyrazu, aby przekazać swoje przesłanie. Poeta używa słów i opisu, by stworzyć obraz w umyśle czytelnika – wizję gnijących zwłok oraz kontrast pięknej kobiety i padliny. Język poetycki Baudelaire’a oddziałuje na zmysły, tworząc niemal fizyczne wrażenie. Z kolei Grien używa wizualnej kompozycji, barw i symboliki, aby przedstawić podobny temat. Malarstwo Griena jest bardziej bezpośrednie w swoim przekazie – wizualna forma pozwala od razu dostrzec kontrasty i symbolikę życia oraz śmierci.

3. Prowokacja jako metoda artystyczna

Oba dzieła korzystają z prowokacji jako metody artystycznej. Baudelaire swoim dosadnym opisem padliny oraz zestawieniem jej z obrazem pięknej kobiety wywołuje szok u czytelnika, zmuszając go do refleksji nad przemijaniem. Grien natomiast wykorzystuje szokującą kompozycję obrazu – młoda kobieta w otoczeniu symboli śmierci – aby uzyskać podobny efekt. Prowokacja pozwala twórcom skierować uwagę odbiorców na trudne i często unikane tematy związane z ludzką egzystencją.

V. Podsumowanie 1. Podkreślenie wspólnych tematów

Autorzy obu dzieł podejmują uniwersalne tematy przemijania i śmierci, które są niezwykle ważne w kontekście ludzkiej egzystencji. Motywy te są obecne w wielu kulturach i epokach, co podkreśla ich ponadczasowe znaczenie. Zarówno Baudelaire, jak i Grien w sposób mistrzowski ilustrują kruchość życia i nieuchronność śmierci, niezależnie od formy, w jakiej to robią.

2. Refleksja na temat sztuki jako formy oporu przed czasem

Sztuka, zarówno literacka, jak i wizualna, daje nam możliwość uchwycenia i zrozumienia przemijalności życia. Baudelaire i Grien ukazują, że mimo nieuchronności śmierci, poprzez tworzenie sztuki możemy choć na chwilę zatrzymać czas i zachować refleksje oraz emocje, które towarzyszą życiu i jego końcowi. Sztuka staje się w ten sposób formą oporu wobec natury czasu, oferując pewną formę nieśmiertelności.

3. Ostateczna konkluzja

Przemijanie jest niezaprzeczalną częścią ludzkiej egzystencji. Oba dzieła, „Padlina” Charlesa Baudelaire’a i „Piękna z lustrem i Śmierć” Hansa Baldunga Griena, ukazują ten temat w sposób brutalny, ale zarazem piękny. Przez swoje dzieła, artyści uczą nas, że życie jest krótkie i kruche, a każda chwila powinna być cennym doświadczeniem. Sztuka, która ukazuje te prawdy, staje się narzędziem o głębokim, edukacyjnym i filozoficznym wymiarze, przypominając nam, co naprawdę w życiu jest ważne.

---

W pracy tej starałem się omówić i porównać obrazy oraz symbolikę upływu czasu oraz przemijalności życia, występujące zarówno w poezji Baudelaire’a, jak i w malarstwie Griena, co pozwala lepiej zrozumieć, jak twórcy różnych epok i form artystycznych podchodzili do tych uniwersalnych tematów.