Rzeczywistość II Rzeczypospolitej a mit szklanych domów przedstawiony w „Przedwiośniu” Stefana Żeromskiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.07.2024 o 11:22

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 13.07.2024 o 10:43

Powieść "Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego ukazuje ambicje i nadzieje związane z odrodzeniem Polski po latach zaborów, zestawiając je z trudną rzeczywistością początku II Rzeczypospolitej. Cezary Baryka, główny bohater powieści, jest młodym Polakiem, który dorasta w dalekim Baku, nie mając realnego kontaktu z ojczyzną swoich rodziców. Jego obraz państwa polskiego kształtowany jest głównie przez opowieści Seweryna Baryki, które mają istotny wpływ na marzenia i oczekiwania młodzieńca.

Baku staje się dla Cezarego miejscem dzieciństwa i młodości, które z jednej strony oferuje stabilność, z drugiej jednak jest pełne ograniczeń i niejasnych nadziei na przyszłość. Jego życie w tym miejscu, bogate w codzienne doświadczenia, nie daje mu żadnego realnego obrazu Polski. Cezary zna swój kraj przodków jedynie przez pryzmat opowieści rodziców, budujących w jego wyobraźni pewien obraz, który później skonfrontuje się z rzeczywistością.

Seweryn Baryka, zmuszony opuścić Baku ze względu na rewolucję, zabiera swojego syna w podróż do Polski. W czasie tej drogi Seweryn zaczyna opowiadać Cezaremu historię o szklanych domach – niezwykłej wizji, która według niego stanowi przyszłość odrodzonego państwa. Szklane domy mają być symbolem nowoczesności, postępu technologicznego i doskonałych warunków życia. Żeromski opisuje te budynki jako trwałe, czyste i wygodne, wykonane z nowoczesnych materiałów, które pozwalają na stworzenie nowego, lepszego świata.

Według Seweryna, produkcja bardzo trwałego szkła z piasku umożliwia budowę domów, które są nie tylko estetyczne, ale i funkcjonalne. Wizja ta zakłada również tani koszt budowy i łatwość montażu, co w efekcie poprawia warunki życiowe społeczeństwa. Seweryn opisuje także szereg innych reform, takich jak budowa elektrowni wodnych czy reforma agrarna, które mają prowadzić do społeczno-ekonomicznego rozkwitu państwa. W tej utopijnej wizji wartość pracy staje się nowym wyznacznikiem społecznej hierarchii, zastępując dawny kult pieniądza.

Jednak kiedy Cezary dociera do Polski, spotyka go brutalna konfrontacja z rzeczywistością. Po śmierci ojca przekracza granicę samotnie i od razu dostrzega różnicę między opowieściami ojca a stanem faktycznym. Zamiast szklanych domów, widzi nędzę i brud, które kontrastują z idyllicznym obrazem Polski kreślonym przez Seweryna. Widzi ohydne budynki, powszechną biedę i trudne warunki życia Polaków. Nie ma śladów po szklanych domach, które miały być symbolem odrodzenia kraju i nowoczesności.

Szklane domy stają się w powieści Żeromskiego symbolem mitologii narodowej, marzeń o idealnej Polsce, które konfrontują się z rzeczywistością odrodzonego państwa. Wizja ta przypomina mit Arkadii – idealnej krainy szczęśliwości i dostatku. Literaturowe odwołania do podobnych utopii można znaleźć w dziełach Mickiewicza, Słowackiego czy Norwida, którzy również idealizowali wizje narodowej ojczyzny. Żeromski, przez konfrontację marzeń z rzeczywistością, stawia pytanie o realność tych marzeń i o to, czy rzeczywiście ich realizacja była możliwa.

Stefan Żeromski, pokazując kontrast między marzeniami o odrodzonej Polsce a brutalnym realium II Rzeczypospolitej, dokonuje rozliczenia z idealistycznymi wyobrażeniami. Poprzez postać Cezarego i opowieści Seweryna Baryki, autor ukazuje, że odzyskanie niepodległości, choć wymarzone przez pokolenia Polaków, nie rozwiązało natychmiast wszystkich problemów kraju. Mit szklanych domów staje się więc krytyką zbyt naiwnych i idealistycznych wyobrażeń o stanie i przyszłości Polski.

W podsumowaniu, warto zwrócić uwagę na symboliczną i edukacyjną wartość powieści Żeromskiego. Kontrast między utopijną wizją a rzeczywistością pokazuje, jak często nadzieje i marzenia mogą odbiegać od rzeczywistości. Szklane domy, będące ideą pełną doskonałości i nowoczesności, zetknięte z nędzą II Rzeczypospolitej, stają się ostrzeżeniem przed zbytnim idealizowaniem rzeczywistości. Powieść "Przedwiośnie" Stefana Żeromskiego, przez swoje krytyczne i refleksyjne podejście do narodowych mitów, pozostaje ważnym dziełem literatury okresu międzywojennego, które uczy nie tylko historii, ale także krytycznego spojrzenia na świat.

Wyposażeni w te refleksje, możemy docenić głębię poruszanych przez Żeromskiego tematów oraz zobaczyć, jak literatura może służyć jako narzędzie do dialogu z rzeczywistością i marzeniami narodu.