"Skrzydła i korzenie"- analiza literacka

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 19.07.2024 o 10:46

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 17.07.2024 o 18:19

Przysłowie „Trzeba mieć skrzydła i korzenie” doskonale ilustruje dwoistość ludzkiej natury, z jednej strony dążącej do odkrywania nowych horyzontów, a z drugiej dbającej o pielęgnowanie tradycji i tożsamości. Ta dualność jest głęboko zakorzeniona w literaturze, gdzie bohaterowie często balansują między nowością a przeszłością, marzeniami a rzeczywistością.

Pierwszym przykładem literackim, który doskonale obrazuje ten konflikt, jest epopeja narodowa Adama Mickiewicza „Pan Tadeusz”. W utworze tym Tadeusz Soplica, główny bohater, powraca po długiej nieobecności do ojczystej Litwy. Początkowo Tadeusz, przyciągnięty romantycznym obrazem Nowego Świata, postanawia wyruszyć na emigrację. Jego marzenia o przygodach i nowym życiu są przejawem posiadania „skrzydeł”. Jednak stopniowo Tadeusz coraz bardziej docenia wartość tradycji, rodziny i ziemi ojczystej - to jego „korzenie”. Ostatecznie, mimo początkowych wątpliwości, pozostaje na Litwie i angażuje się w odbudowę miejscowego porządku społecznego.

Podobnym motywem posiadania „skrzydeł i korzeni” jest los Stanisława Wokulskiego, bohatera powieści „Lalka” Bolesława Prusa. Wokulski, człowiek ambitny i wszechstronny, dąży do osiągnięcia sukcesu materialnego i społecznego. Jego „skrzydła” wyraźnie widać w podejmowanych inicjatywach, na przykład w handlu i inwestycjach. Jednak w głębi serca Wokulski nie potrafi zapomnieć o swojej miłości do Izabeli Łęckiej oraz o głębokich relacjach z rodzimym środowiskiem. Jego wewnętrzny konflikt między pragmatyzmem a emocjami, między nowoczesnością a tradycją, ukazuje, że zarówno „skrzydła”, jak i „korzenie” odgrywają kluczowe role w jego życiu.

Aleksander Fredro w komedii „Zemsta” również przedstawia bohaterów, którzy w różny sposób łączą w sobie tradycję i nowoczesność. Cześnik Raptusiewicz i Rejent Milczek, dwaj główni bohaterowie, skonfliktowani sąsiedzi, symbolizują przywiązanie do tradycji szlacheckiej. Jednak młode pokolenie, reprezentowane przez Klarę i Wacława, pragnie zmian i nowego początku, co jest wyrazem ich „skrzydeł”. Mimo różnic, ostatecznie młodzi znajdują sposób, aby połączyć te dwa elementy, dzięki czemu historia kończy się pomyślnie.

Nie można zapomnieć o dziełach romantycznych, które pełne są symboliki związanej z „skrzydłami” - wolnością jednostki i dążeniem do ideałów. Przykładem jest „Kordian” Juliusza Słowackiego, gdzie tytułowy bohater pragnie przemiany całego narodu i buntuje się przeciwko ograniczeniom rzeczywistości. Jego nieustanne poszukiwanie prawdy, sensu życia oraz wolności to nic innego jak rozwijanie skrzydeł. Ale i Kordian, mimo swego ducha rewolty, odczuwa ciężar przeszłości i więzi z kulturą, która go ukształtowała.

Z kolei, w powieści Henryka Sienkiewicza „Quo Vadis” mamy postać Winicjusza, młodego Rzymianina zakochanego w chrześcijance Ligii. Winicjusz jest osobą, która początkowo żyje w zgodzie z obowiązującymi w Rzymie zasadami, co stanowi jego „korzenie”. Jednak z biegiem czasu dojrzewa do odkrywania nowej duchowej rzeczywistości i wartości chrześcijańskich, co pozwala mu rozwinąć „skrzydła” i przekroczyć własne środowiskowe ograniczenia.

Na rodzimym gruncie „skrzydła” i „korzenie” odzwierciedlone są także w poezji. Wisława Szymborska w wierszu „Niebo” przedstawia refleksję nad życiem człowieka, który, mimo świadomości swej śmiertelności i ograniczeń, potrafi marzyć i przekraczać granice swojego losu. Jej poezja często łączy codzienność i metafizykę, „ziemskie korzenie” z pragnieniem nieograniczonej wolności.

Podsumowując, literatura nieustannie ilustruje potrzebę równowagi między „skrzydłami” a „korzeniami”. Bohaterowie, którzy jedynie trzymają się przeszłości, stają się stagnacyjni, a ci, którzy jedynie marzą o przyszłości bez zakorzenienia w tradycji, mogą doznać życiowych deziluzji i rozczarowań. Ostatecznie to zrozumienie i umiejętność połączenia tych dwóch żywiołów prowadzi do pełniejszego, bogatszego życia. Literatura, pełna takich postaci i motywów, przypomina nam, że zarówno marzenia i ambicje, jak i tradycje i korzenie, są niezbędne do pełni człowieczeństwa.