Rozrachunek z mitami narodowymi w „weselu” wyspiaŃskiego

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 19.07.2024 o 9:16

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 19.07.2024 o 8:56

"Wesele" Stanisława Wyspiańskiego, napisane w 1901 roku, jest jednym z najważniejszych dramatów w polskiej literaturze, który wciąż fascynuje i skłania do refleksji. Stanisław Wyspiański, znakomity artysta, malarz, dramatopisarz i poeta, poprzez swoje dzieło podjął trudny temat rozrachunku z narodowymi mitami i stereotypami. Dramat osadzony w epoce Młodej Polski, której cechą charakterystyczną były rozczarowanie i kryzys wartości po nieudanych powstaniach oraz poszukiwanie nowych dróg dla narodu polskiego, stał się symbolem tej epoki. Wyspiański w "Weselu" zręcznie obnażył słabości i ułomności polskiego społeczeństwa, ukazując jego skomplikowane relacje i niezdolność do zjednoczenia. Celem tego wypracowania jest analiza i interpretacja, jak Wyspiański rozprawia się z narodowymi mitami i stereotypami w swoim dramacie.

Wernyhora, symbol nadziei na wskrzeszenie narodu, jest jedną z kluczowych postaci "Wesela". Na obrazie przedstawiającym wróżbitę wiszącym w bronowickiej chacie, Wyspiański inspirował się postacią z dzieł Juliusza Słowackiego, szczególnie z "Snu srebrnego Salomei", gdzie Wernyhora symbolizuje nadzieję na odrodzenie narodu. W "Weselu" Wernyhora odwiedza Gospodarza, przekazując mu misję - rozkaz, by zwołać ludzi i przygotować się do powstania. Przekazuje mu złoty róg, symbol politycznego i militarnego przywództwa, oraz podkowę – symbol szczęścia i powodzenia. Jednak historia kończy się kompromitacją mitu, gdy Jaśko, brat Pana Młodego, gubi złoty róg, przez co plan powstania nie zostaje zrealizowany. Ostateczna scena z chocholim tańcem symbolizuje bezradność i niemożność przebudzenia narodu. Wyspiański ukazuje, że mimo wzniosłych marzeń i planów, brak przygotowania i odpowiedzialności skazuje aspiracje na niepowodzenie. Mit odrodzenia zostaje skompromitowany, ukazując potrzebę realistycznego podejścia do rzeczywistości.

Obraz "Kościuszko pod Racławicami" przedstawia Tadeusza Kościuszkę, bohatera narodowego, prowadzącego chłopów-kosynierów do walki podczas insurekcji kościuszkowskiej. Wyspiański poprzez ten historyczny kontekst wskazuje na potencjał i siłę chłopów, którzy w "Weselu" symbolizują gotowość do poświęcenia i walki za ojczyznę. Jednak postacie chłopów w dramacie, choć fizycznie przygotowane do walki, są świadome społecznych ograniczeń i barier. Dialogi i sceny w dramacie ukazują, jak chłopi są gotowi do walki, ale jednocześnie pozostają pod wpływem romantycznych wizji, nieprzygotowani na rzeczywistość, co symbolizuje nieuwaga Jaśka prowadząca do zgubienia złotego rogu.

Mit zjednoczenia szlachty i chłopstwa jest w "Weselu" również mocno kwestionowany. Już w I akcie dramatu słowa Czepca "Wyście sobie, a my sobie. Każden sobie rzepkę skrobie." jasno pokazują rozdział społeczeństwa. Zachowanie postaci inteligencji, takich jak Dziennikarz, Pan Młody, Poeta czy Radczyni, ukazuje ich wyobcowanie i brak zrozumienia dla chłopów. Inteligencja, zanurzona w swoich ideach i teoretycznych rozważaniach, nie jest w stanie nawiązać autentycznego kontaktu z chłopami. Cytaty takie jak "Pon się boją we wsi ruchu, Pon nas obśmiwają w duchu", wyrażające pogardę i dystans inteligencki wobec chłopów, podkreślają głęboki społeczny rozłam. Wyspiański ukazuje, że choć idee zjednoczenia są piękne w teorii, w praktyce brak porozumienia i wspólnego celu niweczy wszelkie wysiłki.

Inteligencja, która miała być przewodnikiem narodu, także staje się obiektem krytyki w dramacie. Postać Stańczyka w rozmowie z Dziennikarzem symbolizuje bezczynność i małość inteligencji. Stańczyk, symbol mądrości politycznej, przypomina o złotych czasach, jednak jego rozmowa z Dziennikarzem, pełna ironii i pesymizmu, pokazuje jałowość współczesnej inteligencji. Podobnie postać Rycerza widziana przez Poetę, jego dekadencki pesymizm oraz marzenia o wielkich historycznych wydarzeniach, jak "Grunwald" czy postać króla Jagiełły, ilustrują rozdźwięk między wzniosłymi ideami a przyziemną rzeczywistością. Wyspiański poprzez te postacie ukazuje niezdolność inteligencji do przewodniczenia narodu i wzięcia na siebie odpowiedzialności za jego los. Gospodarz, który miał być ogniwem łączącym inteligencję z ludem, w końcowej scenie chocholego tańca także zostaje ukazany jako niezdolny do podjęcia realnych działań.

Podsumowując, "Wesele" Stanisława Wyspiańskiego w głęboki i śmiały sposób rozlicza się z narodowymi mitami. Dramat ukazuje rzeczywistość pełną rozczarowań, ukrytych konfliktów społecznych i niezdolności do zjednoczenia sił polskiego społeczeństwa. Mity wskrzeszenia narodu, bohaterskich kosynierów, zjednoczenia oraz przewodniej roli inteligencji zostają tutaj skompromitowane, wskazując na potrzebę realistycznego spojrzenia na ówczesne problemy. Wyspiański w "Weselu" ukazał narodowe słabości, które, mimo upływu czasu, wciąż są aktualne i warte refleksji. Jego dramat, mimo że osadzony w realiach początku XX wieku, niesie uniwersalne przesłanie o konieczności krytycznego spojrzenia na mity i legendy, które kształtują tożsamość narodową. Europejskie społeczeństwo, podobnie jak polskie w epoce Młodej Polski, musi się zmierzyć ze swoimi własnymi wyzwaniami i mitami, aby budować przyszłość na solidnych podstawach.