Motyw moralności w literaturze polskiej i światowej.
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 20.07.2024 o 8:07
Rodzaj zadania: Wypracowanie
Dodane: 20.07.2024 o 7:52
Streszczenie:
Literatura odwiecznym tematem moralności, w „Antygonie”, „Makbecie”, „Cierpieniach Wertera”, po modernie i współczesności - bohaterowie stają przed dylematami moralnymi, odsłaniając bogactwo ludzkich postaw. Literatura pomaga zrozumieć wartość moralnych wyborów. ?
Motyw moralności w literaturze polskiej i światowej
Moralność jest jednym z kluczowych tematów poruszanych w literaturze na przestrzeni wieków. Definiowana jako zbiór ocen, norm i zasad określających poglądy i zachowania uważane za właściwe w danej grupie społecznej, moralność odgrywała i odgrywa istotną rolę w kształtowaniu postaw jednostek oraz społeczeństw. Literatura w różnych epokach historycznych i w różnych środowiskach często odzwierciedlała dylematy moralne, z jakimi borykali się bohaterowie i jakich doświadczały całe społeczeństwa. W poniższej pracy zastanowimy się, jak motyw moralności był przedstawiany i interpretowany w literaturze polskiej i światowej, przywołując konkretne przykłady literackie.
Rozwinięcie
Literatura starożytna
Antygona Sofoklesa
Jednym z najwcześniejszych i najważniejszych dzieł literackich poruszających temat moralności jest "Antygona" Sofoklesa. Główna bohaterka tego utworu, Antygona, to dzielna i odważna kobieta, która staje przed dylematem moralnym. W obliczu zakazu wydanego przez króla Kreona, który zabrania pochowania zwłok jej brata Polinejkesa, Antygona decyduje się złamać prawo ziemskie, wierząc, że jej obowiązkiem jest zachowanie prawa boskiego, które nakazuje pochowanie zmarłego.Konflikt między prawem ziemskim a prawem boskim jest centralnym motywem tej tragedii, ukazującym, że nie zawsze to, co legalne, jest moralnie słuszne. Antygona staje przed tragicznym wyborem, nie mając wyjścia, co prowadzi ją do decyzji o samobójstwie. Ten konflikt tragiczny ilustruje, jak dylematy moralne mogą prowadzić do nieuniknionych i bolesnych konsekwencji.
Porównując postać Antygony z bohaterem innego kluczowego dzieła literackiego, "Makbetem" Williama Szekspira, zauważamy istotną różnicę. Antygona kieruje się moralnością, wierząc w wyższość prawa boskiego, podczas gdy Makbet podąża za żądzą władzy, odrzucając wszelkie moralne wartości.
Literatura renesansowa
Makbet Williama Szekspira
"Makbet" to dzieło, które głęboko analizuje zagadnienie moralności, ukazując, jak pogoń za władzą może prowadzić do moralnego upadku. Postać Makbeta ewoluuje od praworządnego rycerza do bezwzględnego zbrodniarza, co jest preludium jego upadku. Początkowo Makbet waha się przed popełnieniem zbrodni, jednak pod wpływem ambicji i namów swojej żony decyduje się na morderstwo króla Duncana.W miarę postępu fabuły, Makbet coraz bardziej zatraca wszelkie moralne wartości, co prowadzi go do popełnienia kolejnych zbrodni i ostatecznego poniesienia konsekwencji swoich czynów. Historię Makbeta można podsumować słowami: "nie może istnieć zbrodnia bez kary," co ukazuje uniwersalną prawdę o konsekwencjach złamania zasad moralnych.
Literatura romantyczna
Cierpienia młodego Wertera J.W. Goethego
"Cierpienia młodego Wertera" Johanna Wolfganga von Goethego to kolejny przykład dzieła literackiego, gdzie motyw moralności odgrywa kluczową rolę. Młody Werter jest wrażliwym, szlachetnym indywidualistą, którego życie zostaje skomplikowane przez miłość do Lotty, już zaręczonej z Albertem. Konflikt moralny między uczuciami Wertera a zobowiązaniami Lotty jest centralnym tematem utworu. Werter buntuje się przeciwko normom społecznym epoki, odczuwając, że moralność narzucona przez społeczeństwo jest niesprawiedliwa.Jego bunt prowadzi do samobójstwa, co stanowi dramatyczny wyraz niezgody na skostniały kodeks moralny. Tragiczne zakończenie "Cierpień młodego Wertera" podkreśla, jak złożone i bolesne mogą być dylematy moralne w obliczu miłości i społecznych norm.
Literatura pozytywistyczna
Potop Henryka Sienkiewicza
"Potop" Henryka Sienkiewicza to dzieło, gdzie moralność odgrywa kluczową rolę w metamorfozie głównego bohatera, Andrzeja Kmicica. Kmicic zaczyna swoją drogę jako hulaszczy młodzieniec, ale pod wpływem trudnych doświadczeń wojennych i miłości do Oleńki, przechodzi głęboką wewnętrzną przemianę. Pragnąc odkupić swoje winy, zmienia nazwisko na Babinicz i staje się prawym patriotą, oddanym sprawie obrony ojczyzny.Miłość do Oleńki działa jako katalizator tej przemiany, ukazując, że moralna odnowa jest możliwa nawet dla tych, którzy wcześniej zawinili. Historia Kmicica jest przykładem, że dążenie do odkupienia win i prawość mogą prowadzić do gruntownej przemiany jednostki.
Quo vadis Henryka Sienkiewicza
"Quo vadis" Sienkiewicza również porusza temat moralności, ukazując kontrast między tyranią Nerona a chrześcijańskimi wartościami. Neron, jako władca całkowicie pozbawiony moralnych zasad, symbolizuje destrukcyjny wpływ niemoralnej władzy. W przeciwieństwie do niego, postacie chrześcijan (jak Winicjusz i Ligia) reprezentują moralność opartą na miłości, dobroci i poświęceniu.Ich historia ukazuje, jak chrześcijańskie wartości mogą przeciwstawić się niemoralności, promując dobro nawet w najtrudniejszych warunkach. "Quo vadis" ilustruje zatem, że silne zasady moralne mogą przetrwać nawet w najbardziej opresyjnych systemach politycznych.
Literatura XX wieku i współczesna
Inny świat Gustawa Herlinga-Grudzińskiego
W literaturze XX wieku motyw moralności jest często przedstawiany w kontekście ekstremalnych warunków. W "Innym świecie" Gustawa Herlinga-Grudzińskiego mamy do czynienia z degradacją moralną w obozach sowieckich. Opresyjne warunki, brutalność i głód prowadzą do zatracenia człowieczeństwa.Herling-Grudziński pyta o granice moralności i człowieczeństwa w skrajnych sytuacjach. Jego refleksje ukazują, jak trudne jest zachowanie moralnych zasad w sytuacjach ekstremalnych, gdzie instynkt przetrwania często przesłania wartości etyczne.
Granica Zofii Nałkowskiej
"Granica" Zofii Nałkowskiej to utwór, który wnikliwie analizuje moralne granice człowieka. Główny bohater, Zenon Ziembiewicz, przekracza moralne granice w życiu prywatnym i publicznym, co prowadzi do jego tragicznego upadku.Wojna, problemy osobiste i decyzje zawodowe stawiają Zenona w sytuacjach, które wymagają trudnych wyborów moralnych. Nałkowska ukazuje, jak przekroczenie tych granic wpływa na jego psychikę, prowadząc go do ostatecznego zagubienia i upadku. Powieść ta jest głęboką refleksją nad tym, jak łamanie moralnych zasad może prowadzić do utraty tożsamości i człowieczeństwa.
Moralność pani Dulskiej Gabrieli Zapolskiej
"Moralność pani Dulskiej" Gabrieli Zapolskiej to ironiczna i krytyczna analiza mieszczańskiej obłudy. Tytułowa bohaterka, Dulska, przedstawia obraz moralności pozornej, zakładając maskę pobożności i praworządności, podczas gdy jej rzeczywiste działania są pełne zakłamania i obłudy.Zapolska demaskuje różnicę między rzeczywistymi wartościami moralnymi a tymi, które są jedynie na pokaz. Przyglądając się życiu Dulskiej, widzimy, jak pozory mogą służyć do ukrywania prawdziwej natury człowieka, co stawia pytanie o autentyczność moralnych postaw w społeczeństwie.
Ballady Adama Mickiewicza
W literaturze polskiej nie można pominąć "Ballad" Adama Mickiewicza, które również wnikliwie analizują temat moralności. W balladzie "Lilie" mamy do czynienia z problemem winy i kary, gdzie zbrodnia dokonana przez młodą kobietę zostaje ujawniona, pokazując, że nie ma zbrodni doskonałej.W "Świteziance" złamanie przysięgi przez młodzieńca kończy się surową karą, co ukazuje moralność jako wartość niezłomną i niepodważalną. Mickiewicz w swoich balladach ukazuje, że moralne zasady są niezmienne i że złamanie ich prowadzi do nieuniknionych konsekwencji.
Zakończenie
Podsumowując, motyw moralności jest kluczowym elementem fabuł wielu dzieł literackich, zarówno polskich, jak i światowych. Od starożytnej "Antygony", przez renesansowego "Makbeta", romantyczne "Cierpienia młodego Wertera", aż po pozytywistyczne dzieła Henryka Sienkiewicza i współczesne utwory Herlinga-Grudzińskiego i Nałkowskiej, widzimy, jak złożone i różnorodne mogą być ludzkie postawy wobec moralności. Bohaterowie literatury często stają przed dylematami moralnymi, które kształtują ich losy i wpłyną na rozwój fabuły.Współczesna literatura nadal porusza tematy związane z moralnością, choć sposób ich przedstawiania może się różnić w zależności od kontekstu społecznego i historycznego. Granice moralne i ich znaczenie pozostają ważnym obszarem refleksji, zarówno w literaturze, jak i w życiu społecznym. Literatura dostarcza nam głębokich przemyśleń na temat moralności, pomagając zrozumieć, jakie są prawdziwe wartości w życiu i jak trudno jest czasem postępować zgodnie z nimi.
Ocena nauczyciela:
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 20.07.2024 o 8:07
O nauczycielu: Nauczyciel - Renata K.
Od 11 lat pracuję w liceum ogólnokształcącym i pokazuję, że skuteczne pisanie to zestaw umiejętności, których można się nauczyć. Przygotowuję do matury i egzaminu ósmoklasisty, łącząc krótkie instrukcje z praktyką. Na lekcjach jest spokojnie, jasno i konkretnie — krok po kroku. Uczniowie cenią uporządkowane materiały i poczucie, że robią realny postęp.
Praca jest bardzo rzetelna i wnikliwie analizuje motyw moralności w literaturze polskiej i światowej.
Komentarze naszych użytkowników:
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się