Społeczeństwo francuskie w dobie przemian w powieści Balazaka ,,Ojciec Goriot"

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 26.07.2024 o 9:03

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 26.07.2024 o 8:13

Honoriusz Balzak jest uznawany za jednego z największych powieściopisarzy francuskich XIX wieku. Jego monumentalne dzieło, "Komedia ludzka", obejmuje szeroki wachlarz społeczeństwa francuskiego i odzwierciedla różnorodne aspekty życia we Francji, szczególnie w erze post-rewolucyjnych przemian społeczno-ekonomicznych. "Ojciec Goriot", opublikowany w 1834 roku, jest jedną z najważniejszych powieści Balzaka, ukazującą dekadencję, ambicję oraz dramaty społeczne poprzez losy kilku kluczowych postaci.

W "Ojcu Goriot" Balzak jest świadomym obserwatorem, który przerosłym talentem kreśli portret społeczeństwa w czasach gruntownych zmian. Przez pryzmat losów bohaterów powieściowej pensjonatu wdowy Vauquer, widzimy jak stabilne do tej pory struktury społeczne ulegają załamaniu w wyniku rewolucji i późniejszych transformacji.

Rewolucja Francuska z 1789 roku wprowadziła zmiany, które całkowicie przeobraziły francuskie społeczeństwo. Obalone zostały stare struktury feudalne i monarchiczne, a nowe reguły kształtowały podwaliny nowoczesnej Francji. Takie wydarzenia, jak zdobycie Bastylii, Deklaracja Praw Człowieka i Obywatela, czy rządy terroru, pozostawiły trwałe ślady na psychice społecznej i wywarły ogromny wpływ na architekturę społeczną.

Po rewolucji Francja zaczęła kształtować się na nowo. Ustanie dawnych hierarchii oraz zmiany polityczne doprowadziły do powstania nowych klas społecznych. Burżuazja, która wcześniej była marginalizowana, zaczęła odgrywać kluczową rolę w nowym porządku. Była to klasa ludzi przedsiębiorczych, którzy dzięki swojemu majątkowi i ambicjom zdobywali coraz większe wpływy, stając się symbolem nowego ładu społecznego.

Jednym z najbardziej znaczących symboli społecznych przemian jest postać tytułowego Ojca Goriot. Goriot, zaczynając od skromnych początków jako robotnik, wspinał się po szczeblach kariery, by stać się zamożnym właścicielem fabryki produkującej makarony. Jego bogactwo umożliwiło mu awans społeczny, lecz wyrzeczenia, jakich dokonał dla swoich córek, okazały się niszczące. Jego miłość do Anastazji i Delfiny jest bezgraniczna, jednak jego dobroć i hojność nie zostają odwzajemnione. Córki, będąc przedstawicielkami nowej burżuazji, przejawiają bezwzględne ambicje, dążąc do życia salonowego, w którym dominują materialne wartości.

Anastazja i Delfina są portretem egoizmu i zepsucia nowo powstałej burżuazji. Ich pragnienia i dążenia do luksusu dominują nad wartościami takimi jak miłość czy honor. Dla pozycji społecznej i materialnych korzyści są gotowe zdradzić i poniżyć własnego ojca. Ich postawy krytykują fałszywe wartości la belle époque, gdzie pozory i majątek są cenniejsze od ludzkich uczuć i godności.

Eugeniusz de Rastignac, młody student prawa, jest postacią, która symbolizuje aspiracje i dążenia młodego pokolenia w dobie przełomowych zmian. Rastignac przybywa do Paryża pełen nadziei i marzeń o sukcesie, zdeterminowany, by osiągnąć karierę społeczną. Jego początkowe niewinne pragnienia przeradzają się w cyniczne dążenie do bogactwa, co prowadzi go do poświęcenia wartości rodzinnych i moralnych. Rastignac uosabia młodych ludzi, którzy w dążeniu do sukcesu są gotowi zrezygnować z etycznych norm, by zdobyć miejsce w elitarnym kręgu społeczeństwa.

Leczący biedniejszą warstwę społeczną Bianchon, to jeden z niewielu szlachetnych bohaterów, stanowiący wyjątek od reguły moralnego upadku. Jego uczciwość i cichy profesjonalizm kontrastują z egoizmem i ambicją otaczającej go burżuazji. Podobnie Wiktoryna Taillefer, pełna niewinności i żyjąca w cieniu krzywd wywołanych przez innych, jest postacią, która ukazuje, że nie wszyscy w tym społeczeństwie kierują się wyłącznie własnymi interesami.

Pensjonat wdowy Vauquer, w którym zamieszkują bohaterowie, stanowi mikrokosmos francuskiego społeczeństwa w dobie przemian. W tej małej przestrzeni Balzak przedstawia różnorodność klas społecznych, od biednych studentów, przez zamożnych mieszczan, po upadłych arystokratów. Ta różnorodność odzwierciedla społeczne napięcia i hierarchie, które dominują w Paryżu, a także kontrasty między nowopowstałą burżuazją a starą arystokracją.

Motywy postępowania bohaterów są silnie związane z dążeniem do bogactwa i wyższego statusu społecznego. Dla Goriota najważniejsze były córki, dla których poświęcił wszystko, w nadziei, że jego miłość i bogactwo przyniosą im szczęście. Jednak jego śmierć, opuszczony i zapomniany przez córki, ukazuje tragiczne skutki ślepej miłości i poświęcenia wobec dzieci, które nie podzielają jego wartości.

Pieniądz w "Ojcu Goriot" stanowi centralną wartość, wpływającą na wszystkie relacje międzyludzkie. Małżeństwa z rozsądku, kontraktowe układy i bezwzględna rywalizacja o majątek są powszechnym zjawiskiem. Pieniądz redukuje ludzkie związki do zimnych kalkulacji i interesów, co widać na przykładzie córek Goriota i ich stosunku do ojca. Uosabia on upadek etycznych wartości w społeczeństwie, które pod wpływem materializmu staje się coraz bardziej wyrachowane i bezduszne.

Balzak z wyraźnym krytycyzmem ocenia moralność społeczeństwa swojego czasu. W licznych konfliktach i tragediach postaci widoczna jest jego negatywna ocena otaczającego świata, gdzie ambicje i materializm przeważają nad wartościami moralnymi i rodzinnymi. Przez zderzenie różnych klas społecznych ukazuje, jak silnie zdeterminowane są dążenia do statusu i bogactwa w nowym porządku społecznym.

Literacka rzeczywistość "Ojca Goriot" jest metaforą rzeczywistości społecznej XIX-wiecznej Francji. Balzak mistrzowsko ukazuje symbolikę i alegorie, które nie tylko oddają klimat epoki, ale także służą jako uniwersalne przesłania. Tragiczny los Goriota staje się symbolem rozkładu rodziny i społeczeństwa w dobie bezwzględnych przemian.

Podsumowując, Honoriusz Balzak poprzez "Ojca Goriot" ukazał szeroką panoramę społeczeństwa francuskiego w okresie burzliwych zmian społeczno-ekonomicznych. Jego powieść jest nie tylko literackim arcydziełem, ale także głęboką analizą mechanizmów społecznych i moralnych upadków, które wciąż odnoszą się do współczesnych czytelników. Balzak jako krytyk społeczny przedstawił zarówno ciemne, jak i jasne strony ludzkiej natury, co czyni jego dzieła ponadczasowymi i uniwersalnymi w swym przesłaniu.