Człowiek istota nieznana - rozwiń tę myśl w oparciu o postawy bohaterów z literatury współczesnej

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 30.07.2024 o 16:28

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 30.07.2024 o 15:58

---

Wprowadzenie

Dzieła literackie, od zarania dziejów, pełnią funkcję lustra, odbijającego bogactwo ludzkiej natury. Literatura, będąc swoistym medium, umożliwia badanie ludzkiej psychiki i zachowań, zwłaszcza w ekstremalnych sytuacjach, takich jak wojna i okupacja. Twórczość literacka w sposób szczególny eksponuje zarówno heroizm, jak i potworność człowieka, co stanowi nieodłączne elementy naszej egzystencji.

Współczesne dzieła literackie dalej podejmują ten trud, starając się zgłębiać i przedstawiać ludzkie postawy, często sięgając po dramatyczne i brutalne obrazy wojny. Literatura okresu powojennego, zwłaszcza dotycząca doświadczeń Holocaustu i obozów koncentracyjnych, dostarcza bogatego materiału do refleksji nad ludzką naturą. W szczególności dwa dzieła literackie wyróżniają się w tej tematyce: "Medaliony" Zofii Nałkowskiej oraz opowiadania Tadeusza Borowskiego. Oba cykle literackie stawiają niezliczone pytania o granice człowieczeństwa i obnażają nieoczekiwane aspekty ludzkiej natury w obliczu skrajnych warunków.

Analiza "Medalionów" Zofii Nałkowskiej

"Medaliony" Zofii Nałkowskiej stanowią zbiór opowiadań, które powstały w wyniku pracy autorki w Głównej Komisji Badania Zbrodni Hitlerowskich. Kontekst ich powstania nadaje im wyjątkową autentyczność i realistyczny wymiar. W przeciwieństwie do artystycznych stylizacji, Nałkowska wybiera faktograficzne podejście do tematyki, ukazując wydarzenia w niemalże dokumentalny sposób. Stylistyczna prostota i rezygnacja z literackiej ornamentyki służy wzmocnieniu wrażenia autentyczności i dramatyzmu.

Przy analizie kolejnych opowiadań, takich jak "Profesor Spanner", "Dno" czy "Przy torze kolejowym", ujawniają się różne aspekty ludzkiej natury. W pierwszym z nich, "Profesor Spanner", opisywana jest makabryczna produkcja mydła z ludzkiego tłuszczu. Młody gdańszczanin, będący narratorem, w sposób pozbawiony emocji relacjonuje ten zbrodniczy proceder. To swojego rodzaju mechanizm obronny, który ukazuje, jak ludzie mogą odizolować swoje emocje od rzeczywistości, aby przetrwać psychicznie.

W "Dno" Nałkowska opisuje przerażające warunki na Pawiaku i podczas transportu do obozu koncentracyjnego. Relacja z podróży pełna jest obrazów ciasnoty, ciemności, fetoru i śmierci, które zdają się być akceptowane jako norma. Z kolei "Przy torze kolejowym" przedstawia scenę, gdzie młoda Żydówka błaga o pomoc, a jej prośby spotykają się z obojętnością przechodniów. Kulminacyjnym momentem jest decyzja młodego mężczyzny, który bez większych emocji kończy jej życie, co ukazuje, jak bardzo znieczulica może zdominować człowieczeństwo w ekstremalnych sytuacjach.

Brak odautorskiego komentarza w "Medalionach" zmusza czytelnika do osobistej refleksji. Siła oddziaływania tych opowiadań leży właśnie w ich bezpośredniości i surowości przekazu. Skutek? Ukazanie moralnej i duchowej destrukcji ludzi - zarówno świadków, jak i uczestników zbrodni, którzy w skrajnych warunkach tracą wrażliwość i godność.

Analiza twórczości Tadeusza Borowskiego

Tadeusz Borowski, autor takich opowiadań jak "Kamienny świat", "Pożegnanie z Marią" czy "Proszę państwa do gazu", z niezwykłą brutalnością oraz realizmem ukazuje życie w obozach koncentracyjnych. Borowski czerpał bezpośrednio ze swoich doświadczeń z obozów Oświęcim, Natzweiler-Dautmergen oraz Dachau-Allach, nadając swoim utworom autentyczny i przejmujący wydźwięk.

Głównym bohaterem wielu jego opowiadań jest Tadek, który w sposób cyniczny i ironiczny relacjonuje życie obozowe. Świat w opowiadaniach Borowskiego to miejsce dramatyczne, pozbawione etyki i wartości moralnych, gdzie śmierć staje się banalną codziennością. Ludzie, przedstawieni w tych opowiadaniach, przejawiają apatię, brak empatii i moralną znieczulicę, co jest przejmującym obrazem ludzkiej degeneracji.

W "Proszę państwa do gazu" ukazany jest brak reakcji na zbrodnie obozowe, gdzie śmierć stała się zwykłym elementem codzienności. Przetrwanie w obozie wymagało od ludzi rezygnacji z wielu ludzkich cech - uczuć, empatii, poczucia sprawiedliwości. Opisywane przez Borowskiego codzienne zmagania z rzeczywistością prowadzą do degradacji moralnej, gdzie człowiek staje się zdeterminowany jedynie instynktem przetrwania.

Dzieła Borowskiego szokują, zmuszają do refleksji, ale również krytyki. Jego ironia i cynyzm mogą być odebrane jako forma obrony przed okrucieństwem rzeczywistości. Drastyczne obrazy, jak i głęboko osadzone w realiach wojennych opisy, obnażają ludzką naturę w jej najgorszych przejawach, ukazując, że w ekstremalnych warunkach człowiek jest zdolny do wszystkiego.

Porównanie i Synteza

Twórczość Nałkowskiej i Borowskiego, mimo różnic w stylu i podejściu, łączy wspólny motyw: ukazują oni zło jako integralną część ludzkiej natury w ekstremalnych warunkach. Nałkowska rezygnuje z oceny moralnej na rzecz reportażowego stylu, przedstawiając ludzką destrukcję w sposób surowy i bezpośredni. Z kolei Borowski, posługując się osobistym, narracyjnym podejściem, kładzie nacisk na apatię i obojętność wobec zła, stosując ironiczny ton, który jest często odbierany jako forma obrony.

Oba dzieła stawiają przed czytelnikami pytania o granice człowieczeństwa, wytrzymałość moralną i psychologiczną w obliczu niewyobrażalnych okrucieństw. Literatura staje się narzędziem do badania skrajnych zachowań ludzkich, oddając obrazy, które zmuszają do głębokiej refleksji nad nieznaną istotą człowieka. Ukazują, że człowiek pozostaje tajemnicą, której działania są nieprzewidywalne i często niepojęte w momentach skrajnego zagrożenia.

Zakończenie

Badanie ludzkich zachowań w literaturze pozostaje wciąż aktualnym i ważnym tematem. Współczesna literatura kontynuuje tradycję ukazywania zarówno zła, jak i heroizmu człowieka w ekstremalnych warunkach, pozostawiając przestrzeń dla refleksji i zrozumienia ludzkiej natury. "Medaliony" Nałkowskiej i opowiadania Borowskiego dowodzą, że człowiek jest istotą nieznaną, której granice moralne i psychiczne są odkrywane dopiero w obliczu największych wyzwań. Te dzieła literackie nie tylko dokumentują historyczne wydarzenia, ale również przypominają, jak ważne jest zrozumienie i badanie ludzkiej natury, której najgłębsze tajemnice pozostaną zawsze nieznane.