Odwołując się do swoich doświadczeń literackich, spróbuj odpowiedzieć na pytanie, kim jest człowiek.
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.08.2024 o 14:36
Rodzaj zadania: Wypracowanie
Dodane: 28.08.2024 o 14:24
Streszczenie:
Człowiek to istota złożona, której natura i miejsce w świecie były badane w literaturze przez wieki, łącząc emocje, rozum i duchowość. ??
„Odwołując się do swoich doświadczeń literackich, spróbuj odpowiedzieć na pytanie, kim jest człowiek.”
---Pytanie o to, kim jest człowiek, towarzyszy nam od zarania dziejów. Nieustannie powtarzane w literaturze, filozofii i religii, próbuje objąć złożoność ludzkiej natury i jej odniesienia do świata. Literatura, jako odzwierciedlenie ludzkiej kondycji, oferuje nieprzebrane ilości odpowiedzi na to fundamentalne pytanie, które przybierało różne formy na przestrzeni wieków. Aby odpowiedzieć na pytanie, kim jest człowiek, warto rozpocząć od kontekstu biblijnego. Według Biblii, Bóg stworzył człowieka jako ukoronowanie swojego aktu stworzenia. Adam i Ewa byli stworzeni na obraz i podobieństwo Boga, co sugeruje ich doskonałość, jednak szybko zawodzą i sprowadzają na siebie oraz swoje potomstwo grzech pierworodny. W literaturze natomiast ludzką naturę można zdefiniować poprzez skomplikowaną mieszankę wolnej woli, emocji oraz moralnego kompasu.
Wielka polska poetka Wisława Szymborska w swoim słynnym cytacie „Tyle wiemy o sobie, na ile nas sprawdzono” podkreśla znaczenie zmienności i nieprzewidywalności człowieka. Człowiek to istota złożona, często nieprzewidywalna, której charakter określa się przez różnorodne doświadczenia życiowe i relacyjne.
Celem niniejszego eseju jest zaprezentowanie różnych przekonań na temat natury człowieka, jakie pojawiały się w literaturze na przestrzeni różnych epok, poczynając od średniowiecza, przez renesans, barok, oświecenie, romantyzm oraz pozytywizm, aż po współczesność.
---
Rozwinięcie
Średniowiecze
Epoka średniowiecza skupiała się na teocentryzmie, gdzie Bóg był centralnym punktem całego życia i istnienia. Wzorzec człowieka średniowiecznego stanowił byt słaby i doczesny, pogodzony z ideą, że życie na ziemi jest tylko etapem do wiecznego życia po śmierci. Literatura średniowieczna, zarówno religijna, jak i świecka, miała na celu ukazywanie tego modelu.W literaturze religijnej, takich jak „Legenda o świętym Aleksym”, człowiek jest przedstawiany jako asceta, który umyślnie unika dóbr doczesnych, poświęcając się modlitwie i duchowemu wsparciu innych. Święty Aleksy rezygnuje z wygód życia, aby całkowicie oddać się Bogu, co ukazuje człowieka jako istotę dążącą do duchowej doskonałości poprzez wyrzeczenia.
Literatura świecka również przedstawia wzorce osobowe, takie jak doskonały rycerz w „Pieśni o Rolandzie”. Roland to symbol honoru, odwagi i poświęcenia, który walczy w imię wyższych wartości. Również ideał władcy pojawia się w średniowieczu, gdzie dobry król jest przedstawiany jako sprawiedliwy, mądry i dbający o dobro swojego ludu. Te wzory osobowe miały inspirować i wskazywać, jak powinien postępować człowiek, aby był bliski ideału.
Renesans
Renesans przeniósł punkt ciężkości z Boga na człowieka, w myśl zasady antropocentryzmu. Stworzenia ludzkie zaczęły postrzegać siebie jako centrum wszechświata, godne podziwu i poznania. Humanizm, będący dominującym prądem tej epoki, kładł nacisk na wartość każdej jednostki, jej zdolności intelektualne i emocjonalne.Słowa Terencjusza „Homo sum et nihil humanum a me alienum esse puto” („Człowiekiem jestem i nic, co ludzkie, nie jest mi obce”) odzwierciedlają tę filozofię. Człowiek renesansu był postrzegany jako istota pełna potencjału, zdolna do nauki, sztuki, filozofii i ewolucji duchowej.
Jednym z przykładów idealnego renesansowego humanisty jest Mikołaj Rej, który w swoim utworze „Żywot człowieka poćciwego” przedstawia człowieka zaangażowanego społecznie i patriotycznie oraz dążącego do samopoznania. Wszechstronne wykształcenie, znajomość języków obcych, filozofia i odwaga intelektualna to cechy, które definiowały człowieka renesansu. Rej pokazuje, że człowiek jest istotą, która ma nie tylko obowiązki wobec samego siebie, ale także wobec swojej społeczności i narodu.
Barok
Barok to epoka, w której zauważalny jest dualizm między religijnym mistycyzmem a fascynacją światem materialnym. Z jednej strony dominowały naciski na ascezę i pobożność związane z kontrreformacją, z drugiej zaś widoczna była tendencja do przesady, bogactwa i teatralności.Literatura barokowa odzwierciedlała te sprzeczności. Utwory Jana Andrzeja Morsztyna są tego doskonałym przykładem. W poezji Morsztyna widać połączenie mistycyzmu z elementami hedonistycznej fascynacji życiem. Człowiek barokowy to istota szukająca odpowiedzi na pytania o sens istnienia zarówno w świecie duchowym, jak i materialnym.
Oświecenie
Oświecenie przyniosło ze sobą wiarę w rozum i naukę. Człowiek oświecenia był postrzegany jako istota racjonalna, zdolna do poznawania świata za pomocą nauki i doświadczenia, a także do kształtowania swojego losu.Literatura tego okresu, jak „Kandyd” Woltera, pokazuje człowieka w różnych sytuacjach, często ukazując ironię i absurdalność życia. Satyra Woltera atakuje bezwarunkowy optymizm i pokazuje, że człowiek musi zmagać się z wieloma trudnościami, aby znaleźć swoje miejsce w świecie. „Kandyd” jest przykładem, jak literatura oświeceniowa kładła nacisk na racjonalizm, ale nie ślepy optymizm, a raczej zdroworozsądkowe podejście do życia.
Romantyzm
Romantyzm to epoka emocji, indywidualizmu i niezgody na rzeczywistość. Człowiek romantyczny jest przepełniony uczuciami, często buntuje się przeciwko społecznemu porządkowi i dąży do realizacji swoich marzeń, nawet kosztem własnego szczęścia.„Cierpienia młodego Wertera” Goethego to klasyczny przykład romantycznego bohatera. Werter, będący człowiekiem przepełnionym uczuciami, zakochuje się nieszczęśliwie, co prowadzi go do tragicznych decyzji. Romantyzm pokazuje człowieka jako istotę uczuciową, skłonną do wielkich poświęceń, ale też do głębokich upadków emocjonalnych.
Pozytywizm
Pozytywizm postawił na realizm i społeczny postęp. Człowiek jest postrzegany jako istota społeczna, której obowiązkiem jest praca u podstaw i dążenie do poprawy warunków życia swojego i innych.W literaturze pozytywistycznej, takich jak „Ludzie bezdomni” Stefana Żeromskiego, człowiek jest pokazywany jako część społeczeństwa, zaangażowany w pracę na rzecz wspólnoty. Tomasz Judym, główny bohater tej książki, poświęca swoje osobiste szczęście w imię wyższego celu, jakim jest pomoc społeczna. Judym to kontrast do romantycznego Wertera; podczas gdy Werter wybiera emocjonalne uniesienie, Judym wybiera odpowiedzialność społeczną.
Młoda Polska
Młoda Polska to okres dekadentyzmu i nietzscheanizmu, gdzie dominowało poczucie kryzysu wartości i buntu wobec norm społecznych. Dekadenci często wyrażali skrajne emocje i duchową niepewność.Postawa „choćby płonąć” oddaje skrajne postawy duchowe i emocjonalne tamtej epoki. Człowiek młodopolskich dekadentów jest istotą zmagającą się z wewnętrznymi sprzecznościami i skrajnymi uczuciami, które prowadzą go zarówno do buntów, jak i do upadków.
Współczesność
W literaturze współczesnej często spotykamy się z tematami kryzysu egzystencjalnego i poszukiwania sensu życia. Człowiek współczesny jest ukazywany jako istota pełna dylematów moralnych i nieustannych zmagań z własnym wnętrzem.Literatura Josepha Conrada, a zwłaszcza „Jądro ciemności”, doskonale ilustruje te tematy. Conrad pokazuje człowieka jako istotę zdolną do zarówno heroicznych, jak i okrutnych czynów, zmagającą się z moralnością i odpowiedzialnością. „Człowiek jest zdumiewający, ale arcydziełem nie jest” – te słowa Conrada doskonale oddają skomplikowaną naturę człowieka, pełną sprzeczności i niejasności.
---
Zakończenie
Człowiek jako istota emocjonalna i racjonalna, cielesna i duchowa, pozostaje zagadką. Literatura na przestrzeni wieków pokazała, że mimo zmieniających się czasów, człowiek wciąż zmaga się z tymi samymi fundamentalnymi pytaniami o swoją naturę i miejsce w świecie.Podsumowując, człowiek to istota złożona, pełna emocji i rozumu, której ciało i dusza są nierozłącznymi elementami skomplikowanej mozaiki życia. Mimo rozwoju nauki i techniki, nie jesteśmy w stanie w pełni zrozumieć siebie i swoich motywacji.
Zapraszam do refleksji nad własną naturą: „A ty co myślisz na ten temat młody człowieku?” To pytanie do każdego z nas, abyśmy sami spróbowali znaleźć odpowiedź na pytanie, kim jesteśmy jako ludzie.
Ocena nauczyciela:
Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 28.08.2024 o 14:36
O nauczycielu: Nauczyciel - Renata K.
Od 11 lat pracuję w liceum ogólnokształcącym i pokazuję, że skuteczne pisanie to zestaw umiejętności, których można się nauczyć. Przygotowuję do matury i egzaminu ósmoklasisty, łącząc krótkie instrukcje z praktyką. Na lekcjach jest spokojnie, jasno i konkretnie — krok po kroku. Uczniowie cenią uporządkowane materiały i poczucie, że robią realny postęp.
Twoje wypracowanie doskonale analizuje różnorodność obrazów człowieka w literaturze przez wieki.
Komentarze naszych użytkowników:
Oceń:
Zaloguj się aby ocenić pracę.
Zaloguj się