Postawy człowieka wobec zła w literaturze

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 22.04.2025 o 22:00

Rodzaj zadania: Rozprawka

Dodane: 17.04.2025 o 10:37

Postawy człowieka wobec zła to temat, który od wieków fascynuje twórców literatury. W literaturze możemy zauważyć różnorodność podejść i reakcji na zło, które jest nieodłącznym elementem ludzkiego życia. Z jednej strony mamy postacie, które stawiają czoła złu i walczą z nim, a z drugiej – takie, które ulegają jego wpływowi lub wybierają drogę obojętności. Literatura dostarcza bogatego materiału do analizy tych postaw i ich konsekwencji dla bohaterów oraz ich otoczenia. W tej rozprawce omówię postawy wobec zła na podstawie trzech znanych dzieł literackich: "Makbeta" Williama Szekspira, "Zbrodni i kary" Fiodora Dostojewskiego oraz "Medalionów" Zofii Nałkowskiej.

Jednym z klasycznych przykładów literackich postaw wobec zła jest tragedia "Makbet" Williama Szekspira. Tytułowy bohater, Makbet, jest ambitnym szkockim wojownikiem, który na początku utworu wydaje się być osobą szlachetną i lojalną wobec króla Duncana. Jednak pod wpływem przepowiedni trzech wiedźm i ambicji swojej żony, Lady Makbet, postanawia popełnić morderstwo, aby zdobyć tron. Makbet przechodzi wewnętrzną przemianę, stając się ucieleśnieniem zła. Motywowany ambicją i żądzą władzy, przekracza granice moralności, nie potrafiąc się zatrzymać. Jego postawa jest przykładem, jak łatwo człowiek może ulec pokusie zła, gdy namiętności i pragnienia przysłaniają rozsądek i moralność. Konsekwencje jego czynów prowadzą do moralnego upadku, który niszczy go zarówno jako człowieka, jak i króla. "Makbet" ukazuje, że poddanie się złu zawsze prowadzi do katastrofy, a jego skutki dotykają nie tylko samego sprawcę, ale także ludzi wokół niego.

W "Zbrodni i karze" Fiodora Dostojewskiego główny bohater, Rodion Raskolnikow, przedstawia inną postawę wobec zła. Raskolnikow, młody student prawa, wpada na pomysł dokonania morderstwa jako część eksperymentu mającego na celu potwierdzenie jego teorii o "nadczłowieku". Chce sprawdzić, czy jest w stanie zabić bez wyrzutów sumienia i czy zasługuje na większe prawa niż przeciętni ludzie. Decyzja ta prowadzi go na moralny margines, a wewnętrzne rozdarcie między ideałami a rzeczywistością staje się coraz bardziej widoczne. Raskolnikow początkowo wierzy, że jego czyny są usprawiedliwione, jednak stopniowo zaczyna odczuwać ciężar winy. Dostojewski w mistrzowski sposób ukazuje psychologiczną walkę bohatera, która prowadzi do wewnętrznego przyznania się do zbrodni i potrzeby odkupienia. Ostatecznie Raskolnikow decyduje się przyznać do winy i poddać się karze, co stanowi akt oczyszczenia. "Zbrodnia i kara" pokazuje, że nawet ci, którzy próbują usprawiedliwić swoje złe czyny intelektualnymi konstrukcjami, nie mogą uciec przed moralnymi konsekwencjami i dążeniem do odkupienia win.

Z kolei "Medaliony" Zofii Nałkowskiej to zbiór opowiadań dokumentujących zbrodnie nazistowskie podczas II wojny światowej. Nałkowska w sposób niezwykle realistyczny i przejmujący przedstawia losy ofiar oraz świadków tych wydarzeń, ukazując różne reakcje ludzi wobec bezmiaru zła. W obliczu ekstremalnych sytuacji niektórzy bohaterowie zachowują człowieczeństwo, starając się pomagać innym, nawet kosztem własnego życia. Inni z kolei ulegają presji i stają się katami lub obojętnymi obserwatorami. Opowiadania Nałkowskiej są przerażającym świadectwem tego, do czego zdolna jest ludzka natura w obliczu zła. "Medaliony" mają na celu przypomnienie, że zło, które się wydarzyło, nie może zostać zapomniane, a ludzie muszą być świadomi swojej odpowiedzialności za to, jak reagują na zło we współczesnym świecie.

Podsumowując, literatura oferuje wiele różnorodnych przykładów postaw wobec zła, które można analizować i z których można wyciągać wnioski. W "Makbecie" Szekspira widzimy, jak żądza władzy prowadzi do moralnego upadku. W "Zbrodni i karze" Dostojewskiego obserwujemy wewnętrzną walkę i dążenie do odkupienia win, zaś w "Medalionach" Nałkowskiej mamy do czynienia z realnym obliczem zła i różnymi reakcjami ludzi na to zło. Literatura pozwala nam zrozumieć, że zło jest zawsze obecne, ale to, jak na nie reagujemy, definiuje nas jako ludzi. Wybór między walką ze złem a jego akceptacją jest dylematem moralnym, z którym każdy musi się zmierzyć.