„Fortepian Szopena” Cypriana Kamila Norwida – traktat o sztuce.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 2.08.2024 o 8:03

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 2.08.2024 o 7:15

Cyprian Kamil Norwid, jeden z najważniejszych polskich poetów romantycznych, pozostaje postacią intrygującą w literaturze polskiej. Urodzony w 1821 roku, Norwid był poetą, dramatopisarzem, rzeźbiarzem i malarzem, którego twórczość wykraczała poza ramy epoki, stając się pomostem między romantyzmem a modernizmem. Jego poezja, pełna głębokich refleksji i filozoficznych rozważań, często dotykała tematów związanych z losem artysty, pięknem i wartością sztuki.

„Fortepian Szopena” to jeden z najbardziej znanych i cenionych utworów Norwida, napisany na przełomie 1863 i 1864 roku. Wiersz ten powstał w specyficznym kontekście historycznym – w czasie, gdy Polska znajdowała się pod zaborami, a powstanie styczniowe (1863-1864) było już w toku. Inspiracją do napisania wiersza było zniszczenie fortepianu Fryderyka Szopena przez rosyjskich żołnierzy podczas akcji odwetowej po zamachu na generała T. Berga. Symboliczne zniszczenie fortepianu emanuje emocjami i filozoficznymi przemyśleniami Norwida na temat sztuki, artysty i ich miejsca w świecie.

Norwid posługując się formą liryki inwokacyjnej, zwraca się bezpośrednio do Szopena, co nadaje wierszowi podniosłego, uroczystego tonu, który utrzymuje się przez cały utwór. Struktura wiersza jest starannie zaplanowana – podzielona na części, które koncentrują się na różnych aspektach refleksji Norwida na temat sztuki i artysty. Inwokacja, jako zwrot do nieobecnego fizycznie, lecz obecnego duchowo Szopena, wprowadza nas w dialog poety z jego mistrzem.

Motyw zniszczenia fortepianu, symbolizowany przez fragment wiersza: „(...) przez ganki kolumn sprzęt podobny do trumny wydźwigają...runął...runął (...)”, jest kluczowym elementem utworu. Fortepian, jako arcydzieło sztuki, zostaje barbarzyńsko zniszczony, co Norwid interpretuje jako profanację kultury i wartości, które są dla niego niesłychanie ważne. Emocje poety są tu wyraźnie widoczne – destrukcja fortepianu wywołuje w nim głęboki ból i smutek, zmuszając do refleksji nad kondycją współczesnego mu świata. Ta bliskość między Norwidem a Szopenem, wynik prawa także z osobistych wspomnień poety o kompozytorze, potęguje emocjonalny wydźwięk utworu.

Norwid przedstawia artystę i jego dzieło jako często niedoceniane za życia, nawiązując do motywu wzgardzenia i późniejszej chwały. Słowa: „Jednostka wybitna, obdarzona wyjątkowymi zdolnościami nigdy nie będzie zrozumiana przez sobie współczesnych” stanowią refleksję nad losem geniusza, który jest niezrozumiały i niedoceniony przez swoją epokę. Fryderyk Szopen, symbol doskonałości i klasycznego piękna, staje się tu uosobieniem tej prawdy – jego twórczość, choć nie w pełni doceniona za życia, z czasem zyskuje niezaprzeczalny blask i uznanie. Norwid w ten sposób podkreśla wyjątkowość twórczości artystów, którzy mają odwagę wykraczać poza granice współczesnych im norm i standardów.

Sztuka według Norwida to „Dopełnienie”, „Duch i Litera”, „Doskonałe Wypełnienie" – idee te przemawiają przez filozofię poety. Norwid widzi sztukę jako ideał i wartość ponadczasową, która prawdziwie oddaje istotę ludzkiego ducha i dążeń. Odwołania do postaci takich jak Fidiasz, Dawid czy sam Szopen, pokazują jak klasyczne piękno i arcydzieła mają swój ponadczasowy wymiar, przekraczając codzienność i stając się nieśmiertelne. Szopen, zasiadający w panteonie tych wybitnych twórców, dodaje polskich elementów narodowych do swojej muzyki, tworząc unikalne dzieło, które jednoczy klasyczne wartości z narodowymi tradycjami. W wierszu Norwid oddaje hołd tej prostocie doskonałości, jaką reprezentuje muzyka Szopena, spajając ją z obrazem starożytnej cnoty wchodzącej do polskiego wiejskiego domu.

Muzyka Szopena dla Norwida jest syntezą piękna i harmonii starożytnej klasyki, uroku prostoty, polskiej kultury ludowej i chrześcijańskiej religii. W cytatach takich jak „I była w tym Polska, od zenitu wszechdoskonałość dziejów (...) taż sama, zgoła złoto-pszczoła” czy „Emanuel już mieszka na Taborze” Norwid oddaje syntezę, która przenika muzykę Szopena - dzieło będące głębokim i bogatym doświadczeniem kulturowym, stanowiące piękno nie tylko artystyczne, lecz także duchowe, gdzie fortepian staje się sakralnym symbolem sztuki, a twórca wcieleniem ideału bliskiego Bogu. Porównania do alabastrowej białości klawiatury fortepianu podkreślają czystość i świętość muzyki, którą Norwid przypisuje swojemu bohaterowi.

Ostateczne przesłanie utworu Norwida składa się z refleksji nad losem wybitnej jednostki i równowagą doskonałości formy oraz bogactwa treści jako ideału sztuki. Smutna refleksja na temat losu „Ideału”, który musi „sięgnąć bruku”, aby zmartwychwstać po latach w chwale, wskazuje na nieuchronny brak zrozumienia za życia artysty, ale też na jego późniejsze triumfy. Zakończenie utworu, „ciesz się, późny wnuku!”, to wezwanie do docenienia piękna i mądrości muzyki Szopena przez przyszłe pokolenia – symboliczne przekazanie sztafety wartości i piękna.

Podsumowując, „Fortepian Szopena” Cypriana Kamila Norwida to głębokie i bogate dzieło, które łączy w sobie refleksje na temat losu artysty, wartości sztuki i jej miejsca w życiu człowieka. Poprzez analizę zniszczenia fortepianu, Norwid pokazuje, jak barbarzyństwo i ignorancja mogą niszczyć arcydzieła, ale jednocześnie jak prawdziwa sztuka, niesiona przez wielkie umysły, jest wieczna i niezniszczalna. Przesłanie Norwida to apel o docenienie i ochronę sztuki, która jest nie tylko wyrazem kultury, ale i duchowej głębi, która kształtuje i przemienia ludzkość przez wieki.