Elementy romantyczne w utworze pt. „Król Olszyn”, autorstwa J. W. Goethego.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 3.08.2024 o 9:01

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 3.08.2024 o 8:17

I. Wprowadzenie

Romantyzm był okresem w literaturze i sztuce, który rozpoczął się pod koniec XVIII wieku i trwał przez większość XIX wieku. Charakteryzował się on naciskami na emocje, indywidualność, wyobraźnię oraz naturę. Romantycy w swej literaturze i muzyce przeciwstawiali się dominującym wówczas ideom oświecenia, które kładły nacisk na racjonalność, logiczne myślenie i naukowe podejście do życia. Ceniąc zamiast tego uczucia, intuicję i subiektywne doświadczenia, romantycy poświęcali wiele uwagi tym aspektom ludzkiego istnienia, które wymykały się racjonalnej analizie. W literaturze romantycznej widzimy silne zainteresowanie naturą, postaciami nadprzyrodzonymi, duchami, a także wewnętrznymi przeżyciami i emocjami bohaterów.

2. Krótkie wprowadzenie do utworu "Król Olszyn"

"Król Olszyn" ("Erlkönig") to jedna z najbardziej znanych ballad autorstwa Johanna Wolfganga von Goethego, niemieckiego pisarza, poety i myśliciela okresu romantyzmu. Utwór ten jest klasycznym przykładem ballady, gatunku literackiego, który łączy w sobie elementy epickie i liryczne. Forma ballady pozwala na swobodne przenikanie się realnych wydarzeń z fantastycznymi, dzięki czemu może ona skutecznie oddać głęboko emocjonalne i mistyczne treści, które były tak ważne dla romantyków. „Król Olszyn” opowiada historię chłopca podróżującego nocą z ojcem przez las. W trakcie podróży chłopiec zaczyna widzieć i słyszeć nadprzyrodzone istoty, co prowadzi do dramatycznego zakończenia.

3. Oświadczenie tezy

Ballada Goethego „Król Olszyn” jest utworem głęboko zakorzenionym w estetyce romantycznej, łącząc elementy realistyczne i fantastyczne, aby wyrazić postawy romantyczne. Poprzez zderzenie emocjonalnych przeżyć bohaterów z racjonalistycznymi wyjaśnieniami ojca, utwór ten ukazuje bogactwo świata wyobraźni i wewnętrznych przeżyć, jakie były centralne dla artystów romantyzmu.

II. Realistyczne i fantastyczne pierwiastki w utworze

Król Olszyn to istota fantastyczna, zaczerpnięta z ludowych wyobrażeń germańskich. Jest on duchową, nieczystą siłą, która czai się na podróżnych, w szczególności na małe dzieci. Opis Króla Olszyn w balladzie Goethego przywodzi na myśl wizerunki złowrogich duchów lasów, które były powszechne w ludowych wierzeniach. Echa tych wierzeń można odnaleźć w różnych kulturach Europy, gdzie byty duchowe często były odpowiedzialne za niezrozumiałe zjawiska w naturze lub ludzkim zachowaniu. W "Królu Olszyn" Goethe przeplata realistyczną podróż ojca z synem z fantastycznymi wizjami chłopca, który dostrzega mroczną postać króla i jego pokusy. Król jest symbolem śmierci i cierpienia, ukazanej w poetyckiej, przerażającej formie.

2. Matka z córkami Króla Olszyn

Matka oraz córki Króla Olszyn są dodatkowymi postaciami fantastycznymi, które pojawiają się w czasie wizji chłopca. Matka Króla Olszyn i jej córki, będące częścią świata zjaw i duchów, pełnią rolę kusicielek, które próbują zwabić chłopca i oddzielić go od ojca. Ich obecność wzmacnia atmosferę tajemniczości i grozy. Te postacie są typowe dla romantycznych wyobrażeń, gdzie duchy i zjawy często symbolizują nieznane i niebezpieczne siły przyrody, które atakują człowieka, stawiają go w obliczu lęku i niepewności.

3. Przeżycia małego chłopca

Przeżycia chłopca, który stopniowo zapada w stan gorączkowego majaczenia, są centralnym elementem narracji. Chłopiec czuje i widzi obecność Króla Olszyn, co ilustruje jego wewnętrzne przerażenie i niemoc. Stan chłopca, z jednej strony realny – hybryda choroby i przerażenia – z drugiej, przeplatający się z jego wizjami i odczuciami, podkreśla romantyczne zainteresowanie stanami wewnętrznymi i ich niespodziewanymi interakcjami z rzeczywistością. Wizje te mogą być interpretowane jako symboliczne zmagania między życiem a śmiercią, niewinnością a złem.

III. Postawy bohaterów - romantyzm kontra racjonalizm

Podstawową cechą postawy romantycznej jest dominacja emocji, uczuć i intuicji nad racjonalnym myśleniem. Chłopiec, który czuje i widzi Króla Olszyn, reprezentuje tę właśnie postawę. Przez cały czas podróży chłopiec jest zdominowany przez swoje przeżycia wewnętrzne i wyobrażenia. Jest przerażony i woła ojca, lecz jego lęki i wizje są dla ojca niezrozumiałe. Postać chłopca jest pełna intensywnych emocji i przerośniętej wyobraźni, co wpisuje go w nurt romantyzmu, gdzie istotą są uczucia i duchowe doświadczenia. Paralele z postacią Hamleta, który również przeżywa świat przez pryzmat swoich wewnętrznych wizji i emocji, wskazują na to, jak głęboko romantyzm badał wewnętrzne życie swoich bohaterów.

2. Postawa ojca – racjonalizm

Ojciec chłopca w balladzie Goethego reprezentuje racjonalizm, który był przeciwwagą dla romantyzmu w tamtym okresie. Ojciec nie dostrzega Króla Olszyn, tłumacząc swojemu synowi wszelkie zjawiska w sposób logiczny i racjonalny: widok w mgłę, szum wiatru w krzewach. Jego postawa kontrastuje z przeżyciami jego syna, co dodatkowo podkreśla dualizm romantyczny – z jednej strony świat wyobraźni i emocji, z drugiej – świat chłodnej logiki i racjonalizacji. Przez cały utwór ojciec stara się uspokoić chłopca, nie uświadamiając sobie, że walka, którą chłopiec toczy, jest nie tylko wewnętrzna, ale także głęboko emocjonalna. Rationalizm ojca jest tu pokazany jako niewystarczający w obliczu głębokich, często irracjonalnych przeżyć ludzkich.

IV. Elementy romantyczne w opisie przyrody

Przyroda w "Królu Olszyn" odgrywa niezwykle ważną rolę i jest również głęboko osadzona w estetyce romantycznej. Opisy przyrody są krótkie, ale bardzo sugestywne, tworząc atmosferę tajemniczości i niepokoju. Przez całe dzieło, las, mgła i noc są integralnymi elementami, które wzmacniają uczucia grozy i tajemniczości. Przyroda jest tłem dla emocji i wydarzeń, co jest typowe dla literatury romantycznej. Las, jako symbol nieznanego i niebezpiecznego, jest przestrzenią, w której mogą się wydarzyć rzeczy nadnaturalne. Echo tych uczuć można również znaleźć w licznych innych dziełach romantycznych, gdzie przyroda często stanowiła odbicie wewnętrznych stanów bohaterów i była miejscem spotkania z tym, co nadprzyrodzone.

V. Gatunkowe elementy ballady jako synkretycznego gatunku

Ballada Goethego posiada narrację epicką, co oznacza, że zdarzenia są przedstawiane w sposób ciągły przez narratora. Narzędzie to pozwala na jasne i zrozumiałe opowiedzenie historii, która mimo swojej fantastyczności posiada logiczny ciąg zdarzeń. Struktura fabuły jest linearna, co jest typowe dla epiki, jednakże w przypadku "Króla Olszyn" obecność elementów fantastycznych dodaje głębi emocjonalnej i psychologicznej całemu utworowi.

2. Elementy liryczne

Oprócz narracji epickiej, ballada zawiera elementy liryczne, które wyrażają intensywne przeżycia emocjonalne bohaterów. U chłopca, przeżycia te są szczególnie wyraźne w jego majaczeniach i wewnętrznych wizjach, które są pełne dramatyzmu i lirycznej ekspresji. Dramatyzm tych wizji, zabarwiony lirycznością, jest sercem romantycznego ścierania się emocji z rzeczywistością, co czyni „Króla Olszyn” zarówno epickim, jak i lirycznym majstersztykiem.

VI. Kontekst literacki i twórczość Goethego

"Faust" jest jednym z najważniejszych dzieł Goethego i jest uznawany za dramat romantyczny. Charakterystyczne cechy tego utworu to brak klasycznej akcji i struktury, luźne sceny i długie monologi, które skupiają się na wewnętrznych przeżyciach bohaterów. "Faust" obfituje w symbolikę życia ludzkiego, pakt z diabłem, dążenie do zdobycia wiedzy i osiągania szczęścia, co podkreśla romantyczne zainteresowanie problemami egzystencjalnymi i duchowymi.

2. Motywy romantyczne w "Cierpieniach młodego Wertera"

"Cierpienia młodego Wertera" są jedną z najbardziej znanych powieści Goethego, która wyraża romantyczne motywy miłości niespełnionej, cierpienia bohatera i głębokich przeżyć emocjonalnych. Forma epistolarna, czyli powieść w listach, pozwala na intymne ukazanie wewnętrznych stanów bohatera, co jest typowe dla romantyzmu. Podobnie jak w "Królu Olszyn", również w "Werterze" widzimy nacisk na wewnętrzne przeżycia i intuicje bohaterów, które są przeciwwagą do chłodnego, racjonalnego świata.

VII. Podsumowanie

Ballada „Król Olszyn” Goethego łączy realistyczne i fantastyczne elementy, które wyrażają postawy romantyczne. Przeżycia małego chłopca, pełne emocji i intuicji, kontrastują ze spokojnym racjonalizmem ojca. Przyroda, jako tło dla wydarzeń, podkreśla tajemniczość i niepokój, a forma ballady pozwala na synkretyczne połączenie epiki i liryzmu.

2. Znaczenie "Króla Olszyn" dla literatury romantycznej

"Król Olszyn" stanowi przykład utworu, który dzięki połączeniu różnych elementów, osiąga głębokie wyrażenie emocjonalne. Ten wyjątkowy utwór miał ogromny wpływ na rozwój literatury romantycznej, a jego nawiązania do tradycji ballady i rozwijanie motywów romantycznych ustanowiły pewien kanon dla późniejszych twórców. Prace Goethego, takie jak „Król Olszyn”, są nie tylko świadectwem jego talentu, ale również kluczowymi tekstami, które kształtowały romantyczne podejście do literatury i sztuki.