"Zdaje mi się, że widzę... gdzie? Przed oczyma duszy mojej". (W. Szekspir) Zjawy, duchy, sny i wizje – określ, jaką funkcję pełnią one w dziełach literackich.

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 3.08.2024 o 17:39

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 3.08.2024 o 16:55

Literatura od wieków tka swą opowieść, splatając nitki ziemskich doświadczeń z tajemniczymi światami nadprzyrodzonymi. Zjawy, duchy, sny i wizje otwierają przed czytelnikiem wrota do sfery, gdzie rzeczywistość splata się z mitycznym i nieznanym, oferując głębszy wgląd w ludzką naturę i uniwersalne prawdy. W tej pracy postaram się ukazać, jak te nadprzyrodzone motywy pełnią różne funkcje w dziełach literackich, wzbogacając przekaz i wpływając na emocje odbiorców.

Motywy nadprzyrodzone są silnie zakorzenione już w najstarszych tekstach literackich, takich jak Biblia. W Starym Testamencie prorocy, tacy jak Izajasz czy Jeremiasz, posiadali zdolność przewidywania przyszłości dzięki wizjom otrzymywanym od Boga. Ich przepowiednie miały na celu nie tylko przygotowanie ludzkości na nadejście Mesjasza, ale także ostrzeganie przed karami Bożymi. Przykład Księgi Daniela, gdzie prorok Daniel interpretuje sny królewskie, pokazuje, jak sny stanowiły medium kontaktu boskiego z ludzkim, służąc jako przewodnik dla narodów i jednostek.

W Nowym Testamencie motywy nadprzyrodzone również odgrywają kluczową rolę. Cuda Chrystusa, takie jak zamiana wody w wino, chodzenie po wodzie czy wskrzeszenie Łazarza, są wizualnymi znakami boskiej mocy, dowodzącymi autorytetu Jezusa jako Syna Bożego. Analiza Apokalipsy św. Jana z kolei ukazuje bogactwo nadprzyrodzonych wizji. Wizje Sądu Ostatecznego, baranek jako symbol Chrystusa, smok reprezentujący szatana czy czterej jeźdźcy Apokalipsy symbolizujący wojny, głód, śmierć i epidemie, tworzą złożony system symboli, który przez wieki był interpretowany jako ostrzeżenie i nadzieja dla wierzących.

Duchy często używane są jako odbicie głębokich stanów emocjonalnych bohaterów literackich. W "Trenach" Jana Kochanowskiego, tren XIX ("Sen") przynosi ukojenie zrozpaczonemu poecie. Matka i Urszulka, pojawiające się we śnie jako duchy, oferują pocieszenie i wskazówki, jak poradzić sobie z nieutulonym bólem po stracie dziecka. Sen ten symbolizuje duchowe odrodzenie i stanowi moment kulminacji w cyklu trenów, w którym poeta usiłuje pogodzić się ze stratą.

Podobne motywy znajdujemy w twórczości Williama Szekspira. W "Makbecie" czarownice nie tylko przewidują losy bohatera, ale również symbolizują wewnętrzne zło, które zaczyna przejmować kontrolę nad Makbetem. Lady Makbet, pod wpływem własnych ambicji, doświadcza wizji krwi, która nie zmyje się z jej rąk, symbolizując jej moralny upadek. W "Hamlecie" duch ojca młodego księcia ujawnia prawdę o jego morderstwie, co staje się katalizatorem dla całej akcji dramatu. Duch ten nie tylko prowadzi Hamlet do działań, ale również ukazuje ciężar i konsekwencje zemsty.

W epoce romantyzmu nadprzyrodzone motywy nabierają nowego wymiaru, odzwierciedlając wzloty i upadki ludzkiej duszy. "Romantyczność" Adama Mickiewicza wprowadza nas w świat Karusi, która rozmawia z duchem ukochanego. Kontrast między racjonalnym starcem a emocjonalną Karusią i ludem symbolizuje walkę między rozumem a uczuciem, między nauką a wiarą w niewidzialne. W III części "Dziadów" także mamy do czynienia z widzeniami – ksiądz Piotr doświadcza wizji umęczonej Polski, co staje się symbolem narodowego cierpienia i odkupienia.

Młoda Polska przynosi ze sobą nowe podejście do motywów nadprzyrodzonych, często łącząc je z narodowymi i społecznymi problemami. W "Weselu" Stanisława Wyspiańskiego mamy do czynienia z licznymi zjawami i duchami, które są personifikacjami narodowych kompleksów i moralnych dylematów bohaterów. Chochoł, symbolizujący odrodzenie, ale także stagnację, Stańczyk, Hetman, Rycerz czy Widmo, reprezentują różne aspekty polskiej świadomości historycznej i społecznej, wskazując na konieczność refleksji i przemiany.

W modernizmie, z kolei, nadprzyrodzoność często pełni funkcję parodii i absurdalnej gry z rzeczywistością. Stanisław Ignacy Witkiewicz w dramacie "W małym dworku" wprowadza absurdalne elementy nadprzyrodzone, jak Widmo Anastazji, aby wyśmiać konwencje młodopolskiego dramatu. Duch Anastazji staje się nie tyle ważnym elementem fabularnym, co raczej pretekstem do pokazania absurdocznych aspektów ludzkiego życia i codziennych relacji.

Podsumowując, zjawy, duchy, sny i wizje pełnią różnorodne funkcje w literaturze, odzwierciedlając duchowe i emocjonalne stany bohaterów, podejmując dialog z czytelnikiem na temat uniwersalnych prawd i wartości, a także wprowadzając elementy tajemniczości, które wzbogacają literacką narrację. Ich obecność w literaturze nieodmiennie fascynuje i inspiruje, prowadząc do głębszej refleksji nad ludzką naturą i tajemnicami istnienia.