Zenon Ziembiewicz. Problematyka moralna („Granica” Zofii Nałkowskiej)

Ta praca została zatwierdzona przez naszego nauczyciela: 12.08.2024 o 10:28

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 7.08.2024 o 15:32

Powieść „Granica” Zofii Nałkowskiej, powstała w latach 1932-1935, została po raz pierwszy wydana w 1935 roku. Choć pierwotnie miała nosić tytuł „Schematy”, zmiana tytułu na „Granica” lepiej odzwierciedlała głębię analizowanych problemów i wewnętrznych konfliktów jej bohaterów. Utwór Nałkowskiej jest przykładem literatury społeczno-obyczajowej, która analizuje moralne i społeczne aspekty życia jednostki w kontekście jej relacji z otoczeniem. Nałkowska barwnie i z wielką subtelnością podejmuje problematykę moralną, której oś stanowi postać Zenona Ziembiewicza.

„Granica” opowiada historię młodego inteligenta, Zenona Ziembiewicza, który angażuje się w romans z prostą wiejską dziewczyną, Justyną Bogutówną. Jego małżeństwo z Elżbietą Biecką nie przekreśla jednak relacji z Justyną, która zachodzi w ciążę. W wyniku przerwania ciąży Justyna popada w obłęd, co prowadzi do dramatycznych konsekwencji. Ta opowieść nie tylko wskazuje na moralne upadki i dylematy Zenona, ale również na jego trudności w harmonizowaniu życia zawodowego i osobistego.

Charakterystyka Zenona Ziembiewicza

Zenon Ziembiewicz wywodził się ze zubożałej szlachty ziemiańskiej. Jego pochodzenie i wykształcenie, które obejmowało studia polityczne w Paryżu, nakreśliły jego postrzeganie moralności i własnej osoby. Studiowanie w Paryżu miało ogromny wpływ na jego poglądy i aspiracje, niosąc ze sobą przekonania o wyższości intelektualnej i społecznej klas, w których się obracał. Jednakże, jego arystokratyczne pochodzenie i narzucane przez nie standardy moralne zderzają się z rzeczywistością jego życia zawodowego oraz osobistego.

Zenon piął się po szczeblach kariery politycznej, aż został prezydentem miasta. Jego działania jako prezydenta, takie jak budowa domów robotniczych, inicjowanie ośrodka wypoczynkowego, a także decyzja o strzelaniu do demonstracji bezrobotnych podczas kryzysu finansowego, stawiały go przed moralnymi konfliktami. Wydawało się, że stara się działać na rzecz dobra wspólnego, jednak jego motywacje były często poddawane w wątpliwość zarówno przez otoczenie, jak i jego samego. Jego działania niejednokrotnie kolidują z pociągającą go ku sobie koniecznością zachowania pozorów i zaspokojenia własnych ambicji.

Relacje z kobietami

Zenon Ziembiewicz angażuje się w romans z Justyną Bogutówną, prostą wiejską dziewczyną, która od początku wydaje się mu niewinna i uległa. Początki tej relacji były pełne zauroczenia i namiętności, ale rozwój sytuacji pokazuje, jak bardzo Zenon zaniedbuje moralne obowiązki wobec Justyny. Zdradza ją kłamstwami i uchylaniem się od odpowiedzialności za ich wspólne dziecko, co prowadzi do tragicznej aborcji i w konsekwencji – popadnięcia Justyny w obłęd. Zenon nie może znaleźć wyjścia z tej sytuacji, co dodatkowo podkreśla jego niezdolność do stawienia czoła problemom moralnym.

Zenon również zdradza swoją żonę Elżbietę, co stawia go w jeszcze gorszym świetle. Ich relacja, zarówno przed, jak i po ślubie, była naznaczona niepewnością i złudzeniem. Elżbieta jest postacią tragiczną w kontekście zdrad Zenona – jej początkowe uwielbienie cytować się zmienia, gdy uświadamia sobie, jak bardzo została skrzywdzona. Reakcje Elżbiety na zdrady i napady gniewu, pokazują, jak bardzo Zenon zniszczył zarówno ich małżeństwo, jak i jej wewnętrzny spokój.

Justyna, mimo iż była ofiarą Zenona, staje się również jego oprawcą. Jej popadanie w obłęd, kulminacja w dramatycznej scenie z żrącym płynem, stanowi nie tylko jej osobisty dramat, ale również moralne zebranie wszystkich win Zenona. Justyna staje się dla niego lustrem, w którym widać wszystkie jego moralne porażki i niepowodzenia.

Dylematy moralne i upadek Zenona

Zenon Ziembiewicz widział siebie jako człowieka pełniącego ważną rolę społeczną, starającego się zbudować lepszy świat. Niemniej jednak, jego rzeczywiste decyzje i działania wyraźnie zdradzały ten obraz. Moralne kompromisy, które podejmował, stopniowo niszczyły wszystkie jego ideały. Społeczeństwo, najpierw go podziwiające, z czasem zaczęło oceniać go surowo, widząc w nim hipokrytę i egoistę.

Nałkowska w powieści stawia trudne pytanie: czy ważniejsze jest własne wyobrażenie o sobie, czy ocena społeczna? Kluczową myśl Nałkowska zawarła w cytatach, takich jak „Jest się takim, jak miejsce, w którym się jest” oraz „Jest się takim, jak myślą ludzie, nie jak myślimy o sobie my”. Interpretacja tych cytatów w kontekście działań Zenona ukazuje głęboką sprzeczność między jego autoportretem a tym, jak był postrzegany przez innych. Zenon, widząc siebie jako człowieka czynu i sprawiedliwości, w oczach społeczeństwa okazał się jednak zhańbionym politykiem i niewiernym mężem.

Konsekwencje działań Zenona

Zenon Ziembiewicz ponosi tragiczną klęskę, która ostatecznie prowadzi go do samobójstwa. Jego życie osobiste i zawodowe ulega całkowitemu zniszczeniu. Justyna, popadająca w obłęd, przynosi destrukcję nie tylko własnym życiem, ale też życiem Zenona i Elżbiety. Żona Zenona, Elżbieta, zmuszona jest stawić czoła prawdzie o jego nieszczerych motywacjach i upadkach, co rujnuje jej dotychczasowe życie i pozostawia ją w stanie wewnętrznego rozbicia. Mały Walerian, syn Zenona, rośnie w atmosferze tragedii i braku moralnych wzorców.

Podsumowanie problematyki moralnej

Zenon Ziembiewicz jest przykładem upadku moralnego, który zaczyna się od ideałów i tragicznie kończy klęską. Przez całą powieść granice moralne zostają wielokrotnie przekraczane: od kłamstw i zdrad, poprzez nieodpowiedzialne decyzje polityczne, aż po nieunikniony upadek osobisty. Zenon, jako postać, która nie potrafi odpowiedzieć na trudne pytania moralne, staje się symbolem ludzkiej słabości i niemożności sprostania ideałom.

Nałkowska w „Granicy” zadaje niezwykle istotne pytania o granice moralne, których przekroczenie prowadzi do utraty siebie. Powieść stawia przed czytelnikiem dylemat: czy człowiek jest tym, za kogo się uważa, czy raczej tym, kim postrzegają go inni? Odpowiedź na to pytanie pozostaje otwarta, podobnie jak wiele innych kwestii moralnych, które autorka podejmuje w swoim dziele.

Znaczenie tytułu „Granica”

Tytuł powieści „Granica” jest niezwykle symboliczny. Uosabia granice moralne, które bohaterowie, zwłaszcza Zenon, ciągle przekraczają. Granice te mają charakter zarówno psychologiczny, jak i społeczny, kształtując losy postaci i kierując ich decyzje. Zenon wielokrotnie przekracza te granice, co prowadzi go do nieodwracalnego moralnego i osobistego upadku.

„Granica” Zofii Nałkowskiej jest powieścią, która głęboko analizuje dylematy moralne i ludzką niezdolność do sprostania własnym ideałom. Przez pryzmat losów Zenona Ziembiewicza, autorka kreśli obraz społeczeństwa i jednostki w stanie moralnego kryzysu, stawiając przed czytelnikiem trudne, ale istotne pytania o granice i konsekwencje przekroczeń moralnych.