Porównaj utwór Władysława Broniewskiego pod tytułem "Ballady i romanse" i balladę pod tytułem "Romantyczność" autorstwa Adama Mickiewicza

Ta praca została zweryfikowana przez naszego nauczyciela: 13.08.2024 o 11:23

Rodzaj zadania: Wypracowanie

Dodane: 13.08.2024 o 10:38

Wstęp

Utwory "Ballady i romanse" Adama Mickiewicza oraz "Ballady i romanse" Władysława Broniewskiego, choć różne w kontekście historycznym i literackim, łączy wspólny motyw ballady. Przyjrzyjmy się obu utworom, analizując zarówno ich bohaterki, jak i głębsze przesłanie.

Adam Mickiewicz, publikując w 1822 roku tom "Ballady i romanse", stworzył manifest polskiego romantyzmu. Zebrane w nim utwory objęły między innymi "Romantyczność", która stała się epitomą romantycznej filozofii. Mickiewicz łamał konwencje klasycyzmu, wprowadzał elementy ludowości, fantastyki i mistycyzmu, by wyrazić nowe idee epoki.

Z kolei "Ballady i romanse" Władysława Broniewskiego, opublikowane w 1945 roku w tomie "Drzewo rozpaczające", powstały w kontekście tragedii II wojny światowej. Broniewski, doświadczony wojennymi przeżyciami, oddawał w swoich utworach głos pokoleniu, które przeżyło niewyobrażalne traumy. Jego utwory są świadectwem cierpienia, ale i próbą ratowania duchowego dziedzictwa ludzkości.

Ballada jako gatunek łączy w sobie elementy liryczne, epickie i dramatyczne. Często opiera się na ludowych podaniach, wprowadza elementy fantastyczne i obecność narratora, który prowadzi czytelnika przez opowieść. Te cechy odnajdujemy zarówno u Mickiewicza, jak i Broniewskiego.

Treść właściwa

Część I: Analiza ballady "Romantyczność" Adama Mickiewicza

"Romantyczność" Mickiewicza przedstawia postać Karusi, młodej dziewczyny z ludu. Karusia przeżywa głęboką stratę po śmierci ukochanego Jasieńka. Zrozpaczona dziewczyna wydaje się widzieć jego ducha, co wywołuje różne reakcje wśród społeczności. Mickiewicz wprowadza tu opozycję między ludowym światopoglądem a racjonalizmem – ludzie wierzą w Karusię, mędrzec natomiast odrzuca jej wizje, stwierdzając, że nie widzi nic dookoła.

Kontrast ten jest doskonale uchwycony w słynnej sentencji: „Ufajcie memu oku i szkiełku, nic tu nie widzę dookoła”, którą przeciwstawia narrator stwierdzeniu: „Czucie i wiara silniej mówi do mnie niż mędrca szkiełko i oko.” Mickiewicz w ten sposób manifestuje romantyczne postulaty: intuicję, uczucie i duchowość stawia wyżej niż oświeceniowy rozum. W balladzie Karusia staje się symbolem romantycznego postrzegania świata, gdzie emocje i duchowe przeżycia mają pierwszorzędne znaczenie, przeciwstawiając się racjonalistycznej logice.

Część II: Analiza ballady "Ballady i romanse" Władysława Broniewskiego

W centrum ballady "Ballady i romanse" Broniewskiego znajduje się Ryfka, trzynastoletnia żydowska dziewczynka. Podobnie jak Karusia, Ryfka doświadcza straty – jej matka nie żyje, a ojciec przebywa w obozie zagłady. Jednak okoliczności, w jakich żyje Ryfka, są o wiele bardziej brutalne – to rzeczywistość II wojny światowej.

W balladzie Broniewskiego lokujemy się w świecie, gdzie magia i czary ustępują miejsca okrutnym realiom wojny. Ryfka, podobnie jak Karusia, widzi zmarłych bliskich, co można interpretować jako sposób ucieczki przed okrutną rzeczywistością. Jednak w przeciwieństwie do Karusi, której wizje są związane z romantycznym postrzeganiem świata, Ryfka widzi duchy jako odzwierciedlenie wojennej tragedii.

Broniewski świadomie nawiązuje do twórczości Mickiewicza, co widoczne jest już w tytule utworu oraz w bezpośrednich cytatach. Początek ballady nawiązuje bezpośrednio do "Romantyczności": „Słuchaj dzieweczko! Ona nie słucha / To dzień biały, to miasteczko.” W ten sposób Broniewski nie tylko oddaje hołd Mickiewiczowi, ale także pokazuje, jak uniwersalne i trwałe są motywy i tematy romantyzmu, które można odnaleźć nawet w tak dramatycznych okolicznościach jak wojna.

Część III: Porównanie i kontrastowanie obu utworów

Podobieństwa

Oba utwory łączy motyw głównych bohaterek, które doświadczają utraty bliskich. Zarówno Karusia, jak i Ryfka widzą zmarłych najbliższych – ich wizje są sposobem na poradzenie sobie z traumą i cierpieniem. W obu przypadkach intuicja i duchowe przeżycia odgrywają kluczową rolę w postrzeganiu rzeczywistości. Widzenia zmarłych w balladach Mickiewicza i Broniewskiego stanowią wyraz wewnętrznego żalu i pragnienia bycia blisko ukochanych osób.

Ponadto, ballady Mickiewicza i Broniewskiego łączą elementy narracyjne, epickie oraz liryczne. W obu utworach pojawia się narracja, fabuła rozwija się w formie dialogów, a refleksje bohaterów nad sytuacją, w której się znajdują, tworzą głębszy kontekst interpretacyjny.

Różnice

Najważniejsze różnice wynikają ze światopoglądu i kontekstu historycznego, w jakim powstały oba utwory. "Romantyczność" Mickiewicza czerpie z romantycznej intuicji, gdzie uczucia i duchowość są nadrzędne. Karusia wierzy w obecność ukochanego Jasieńka, co stanowi afirmację romantycznych wartości – to, co irracjonalne, jest uznane za prawdziwe i ważne.

W przypadku "Ballad i romansów" Broniewskiego intuicja Ryfki ustępuje brutalnej rzeczywistości wojny. Widzenia dziewczynki nie są romantyczne, lecz tragiczne – oddają bezlitosny obraz wojny i tragedii ludzkiej. Broniewski, opisując rzeczywistość II wojny światowej, brakuje magii i mistycyzmu. Jego ballada ma inny przekaz – nie gloryfikuje duchowych przeżyć, lecz podkreśla heroizm i cierpienie ofiar wojny.

Ponadto, forma obu utworów różni się w pewnym stopniu. Mickiewiczowy romantyzm wprowadza elementy ludowości i fantastyki – tj. duchy, niezwykłe wizje, elementy natury zakorzenione w polskiej tradycji ludowej. U Broniewskiego mamy bardziej realistyczny obraz wojny, choć również w jego utworach odnajdujemy elementy narracyjne i refleksyjne charakterystyczne dla ballady.

Zakończenie

Podsumowując analizę, oba utwory – "Romantyczność" Adama Mickiewicza i "Ballady i romanse" Władysława Broniewskiego – można łączyć w ich podstawowych cechach gatunkowych oraz motywach. Zarówno Mickiewicz, jak i Broniewski, wykorzystują balladę, by wyrazić głębokie emocje, refleksje oraz duchowe przeżycia swoich bohaterów.

Jednak kontekst historyczny i światopogląd zmieniają interpretację ich utworów. Mickiewicz korzysta z romantycznej intuicji i duchowości, by podważyć oświeceniowy racjonalizm i podkreślić znaczenie uczuć oraz duchowych przeżyć. Broniewski natomiast przedstawia wojenną rzeczywistość i tragedię jednostki, ukazując, jak człowiek stara się zrozumieć okrucieństwa wojny poprzez intuicję i duchowe wizje.

Oba utwory mają nieocenione znaczenie w literaturze polskiej. Mickiewicz, pionier polskiego romantyzmu, stworzył książkę, która stała się manifestem nowej epoki literackiej. Broniewski, jako głos pokolenia dotkniętego wojennymi traumami, ukazał, jak uniwersalne tematy romantyzmu mogą odnaleźć nowe znaczenie w kontekście wojennej tragedii, co nadaje jego twórczości głębię i uniwersalność.